රාජාසි ලුද්දකම්මොති ඉදං සත්ථා ගිජ්ඣකූටෙ විහරන්තො දෙවදත්තං ආරබ්භ කථෙසි. තස්ස වත්ථු සඞ්ඝභෙදකක්ඛන්ධකෙ ආගතමෙව. තං තස්ස පබ්බජිතකාලතො පට්ඨාය යාව බිම්බිසාරරඤ්ඤො මරණා තත්ථාගතනයෙනෙව වෙදිතබ්බං. තං පන මාරාපෙත්වා දෙවදත්තො අජාතසත්තුං උපසඞ්කමිත්වා “මහාරාජ, තව මනොරථො මත්ථකං පත්තො, මම මනොරථො තාව න පාපුණාතී”ති ආහ. “කො පන තෙ, භන්තෙ, මනොරථො”ති? “නනු දසබලං මාරෙත්වා බුද්ධො භවිස්සාමී”ති. “අම්හෙහෙත්ථ කිං කාතබ්බ”න්ති? “මහාරාජ, ධනුග්ගහෙ සන්නිපාතාපෙතුං වට්ටතී”ති. “සාධු, භන්තෙ”ති රාජා අක්ඛණවෙධීනං ධනුග්ගහානං පඤ්චසතානි සන්නිපාතාපෙත්වා තතො එකතිංස ජනෙ උච්චිනිත්වා ථෙරස්ස සන්තිකං පාහෙසි. සො තෙසං ජෙට්ඨකං ආමන්තෙත්වා “ආවුසො සමණො ගොතමො ගිජ්ඣකූටෙ විහරති, අසුකස්මිං නාම දිවාට්ඨානෙ චඞ්කමති. ත්වං තත්ථ ගන්ත්වා තං විසපීතෙන සල්ලෙන විජ්ඣිත්වා ජීවිතක්ඛයං පාපෙත්වා අසුකෙන නාම මග්ගෙන එහී”ති වත්වා පෙසෙත්වා තස්මිං මග්ගෙ ද්වෙ ධනුග්ගහෙඨපෙසි “තුම්හාකං ඨිතමග්ගෙන එකො පුරිසො ආගමිස්සති, තං තුම්හෙ ජීවිතා වොරොපෙත්වා අසුකෙන නාම මග්ගෙන එථා”ති, තස්මිං මග්ගෙ චත්තාරො පුරිසෙ ඨපෙසි “තුම්හාකං ඨිතමග්ගෙන ද්වෙ පුරිසා ආගමිස්සන්ති, තුම්හෙ තෙ ජීවිතා වොරොපෙත්වා අසුකෙන නාම මග්ගෙන එථා”ති, තස්මිං මග්ගෙ අට්ඨ ජනෙ ඨපෙසි “තුම්හාකං ඨිතමග්ගෙන චත්තාරො පුරිසො ආගමිස්සන්ති, තුම්හෙ තෙ ජීවිතා වොරොපෙත්වා අසුකෙන නාම මග්ගෙන එථා”ති, තස්මිං මග්ගෙ සොළස පුරිසෙ ඨපෙසි “තුම්හාකං ඨිතමග්ගෙන අට්ඨ පුරිසා ආගමිස්සන්ති, තුම්හෙ තෙ ජීවිතා වොරොපෙත්වා අසුකෙන නාම මග්ගෙන එථා”ති.

කස්මා පනෙස එවමකාසීති? අත්තනො කම්මස්ස පටිච්ඡාදනත්ථං. අථ සො ජෙට්ඨකධනුග්ගහො වාමතො ඛග්ගං ලග්ගෙත්වා පිට්ඨියා තුණීරං බන්ධිත්වා මෙණ්ඩසිඞ්ගමහාධනුං ගහෙත්වා තථාගතස්ස සන්තිකං ගන්ත්වා “විජ්ඣිස්සාමි න”න්ති සඤ්ඤාය ධනුං ආරොපෙත්වා සරං සන්නය්හිත්වා ආකඩ්ඪිත්වා විස්සජ්ජෙතුං නාසක්ඛි. සො සරං ඔරොපෙතුම්පි අසක්කොන්තො ඵාසුකා භිජ්ජන්තියො විය මුඛතො ඛෙළෙන පග්ඝරන්තෙන කිලන්තරූපො අහොසි, සකලසරීරං ථද්ධං ජාතං, යන්තෙන පීළිතාකාරප්පත්තං විය අහොසි. සො මරණභයතජ්ජිතො අට්ඨාසි. අථ නං සත්ථා දිස්වා මධුරස්සරං නිච්ඡාරෙත්වා එතදවොච “මා භායි භො, පුරිස, ඉතො එහී”ති. සො තස්මිං ඛණෙ ආවුධානි ඡඩ්ඩෙත්වා භගවතො පාදෙසු සිරසා නිපතිත්වා “අච්චයො මං, භන්තෙ, අච්චගමා යථාබාලං යථාමූළ්හං යථාඅකුසලං, ස්වාහං තුම්හාකං ගුණෙ අජානන්තො අන්ධබාලස්ස දෙවදත්තස්ස වචනෙන තුම්හෙ ජීවිතා වොරොපෙතුං ආගතොම්හි, ඛමථ මෙ, භන්තෙ”ති ඛමාපෙත්වා එකමන්තෙ නිසීදි. අථ නං සත්ථා ධම්මං දෙසෙන්තො සච්චානි පකාසෙත්වා සොතාපත්තිඵලෙ පතිට්ඨාපෙත්වා “ආවුසො, දෙවදත්තෙන ආචික්ඛිතමග්ගං අප්පටිපජ්ජිත්වා අඤ්ඤෙන මග්ගෙන යාහී”ති උය්යොජෙසි. උය්යොජෙත්වා ච පන චඞ්කමා ඔරුය්හ අඤ්ඤතරස්මිං රුක්ඛමූලෙ නිසීදි.

අථ තස්මිං ධනුග්ගහෙ අනාගච්ඡන්තෙ ඉතරෙ ද්වෙ ජනා “කිං නු ඛො සො චිරායතී”ති පටිමග්ගෙන ගච්ඡන්තා දසබලං දිස්වා උපසඞ්කමිත්වා වන්දිත්වා එකමන්තං නිසීදිංසු. සත්ථා තෙසම්පි ධම්මං දෙසෙත්වා සච්චානි පකාසෙත්වා සොතාපත්තිඵලෙ පතිට්ඨාපෙත්වා “ආවුසො, දෙවදත්තෙන කථිතමග්ගං අප්පටිපජ්ජිත්වා ඉමිනා මග්ගෙන ගච්ඡථා”ති උය්යොජෙසි. ඉමිනා උපායෙන ඉතරෙසුපි ආගන්ත්වා නිසින්නෙසු සොතාපත්තිඵලෙ පතිට්ඨාපෙත්වා අඤ්ඤෙන මග්ගෙන උය්යොජෙසි. අථ සො පඨමමාගතො ජෙට්ඨකධනුග්ගහො දෙවදත්තං උපසඞ්කමිත්වා “භන්තෙ, දෙවදත්ත අහං සම්මාසම්බුද්ධං ජීවිතා වොරොපෙතුං නාසක්ඛිං, මහිද්ධිකො සො භගවා මහානුභාවො”ති ආරොචෙසි. තෙ සබ්බෙපි “සම්මාසම්බුද්ධං නිස්සාය අම්හෙහි ජීවිතං ලද්ධ”න්ති සත්ථු සන්තිකෙ පබ්බජිත්වා අරහත්තං පාපුණිංසු. අයං පවත්ති භික්ඛුසඞ්ඝෙ පාකටා අහොසි. භික්ඛූ ධම්මසභායං කථං සමුට්ඨාපෙසුං “ආවුසො දෙවදත්තො කිර එකස්මිං තථාගතෙ වෙරචිත්තෙන බහූ ජනෙ ජීවිතා වොරොපෙතුං වායාමමකාසි, තෙ සබ්බෙපි සත්ථාරං නිස්සාය ජීවිතං ලභිංසූ”ති. සත්ථා ආගන්ත්වා “කාය නුත්ථ, භික්ඛවෙ, එතරහි කථාය සන්නිසින්නා”ති පුච්ඡිත්වා “ඉමාය නාමා”ති වුත්තෙ “න, භික්ඛවෙ, ඉදානෙව, පුබ්බෙපි දෙවදත්තො මං එකකං නිස්සාය මයි වෙරචිත්තෙන බහූ ජනෙ ජීවිතා වොරොපෙතුං වායාමං අකාසියෙවා”ති වත්වා තෙහි යාචිතො අතීතං ආහරි.

අතීතෙ අයං බාරාණසී පුප්ඵවතී නාම අහොසි. තත්ථ වසවත්තිරඤ්ඤො පුත්තො එකරාජා නාම රජ්ජං කාරෙසි, තස්ස පුත්තො චන්දකුමාරො නාම ඔපරජ්ජං කාරෙසි. ඛණ්ඩහාලො නාම බ්රාහ්මණො පුරොහිතො අහොසි. සො රඤ්ඤො අත්ථඤ්ච ධම්මඤ්ච අනුසාසි. තං කිර රාජා “පණ්ඩිතො”ති විනිච්ඡයෙ නිසීදාපෙසි. සො ලඤ්ජවිත්තකො හුත්වා ලඤ්ජං ගහෙත්වා අසාමිකෙ සාමිකෙ කරොති, සාමිකෙ ච අසාමිකෙ. අථෙකදිවසං එකො අඩ්ඩපරාජිතො පුරිසො විනිච්ඡයට්ඨානා උපක්කොසෙන්තො නික්ඛමිත්වා රාජුපට්ඨානං ආගච්ඡන්තං චන්දකුමාරං දිස්වා ධාවිත්වා තස්ස පාදෙසු නිපතිත්වා රොදි. සො “කිං, භො පුරිස, රොදසී”ති ආහ. “සාමි, ඛණ්ඩහාලො විනිච්ඡයෙ විලොපං ඛාදති, අහං තෙන ලඤ්ජං ගහෙත්වා පරාජයං පාපිතො”ති. චන්දකුමාරො “මා භායී”ති තං අස්සාසෙත්වා විනිච්ඡයං නෙත්වා සාමිකමෙව සාමිකං, අසාමිකමෙව අසාමිකං අකාසි. මහාජනො මහාසද්දෙන සාධුකාරමදාසි. රාජා තං සුත්වා “කිංසද්දො එසො”ති පුච්ඡි. “චන්දකුමාරෙන කිර අඩ්ඩො සුවිනිච්ඡිතො, තත්ථෙසො සාධුකාරසද්දො”ති. තං සුත්වා රාජා තුස්සි. කුමාරො ආගන්ත්වා තං වන්දිත්වා එකමන්තං නිසීදි. අථ නං රාජා “තාත, එකො කිර තෙ අඩ්ඩො විනිච්ඡිතො”ති ආහ. “ආම, දෙවා”ති. “තෙන හි, තාත, ඉතො පට්ඨාය ත්වමෙව විනිච්ඡයං පට්ඨපෙහී”ති විනිච්ඡයං කුමාරස්ස අදාසි.