8. කාමනීතජාතකවණ්ණනා (228)
තයො ගිරින්ති ඉදං සත්ථා ජෙතවනෙ විහරන්තො කාමනීතබ්රාහ්මණං නාම ආරබ්භ කථෙසි. වත්ථු පච්චුප්පන්නඤ්ච අතීතඤ්ච ද්වාදසකනිපාතෙ කාමජාතකෙ (ජා· 1.12.37 ආදයො) ආවිභවිස්සති. තෙසු පන ද්වීසු රාජපුත්තෙසු ජෙට්ඨකො ආගන්ත්වා බාරාණසියං රාජා අහොසි, කනිට්ඨො උපරාජා. තෙසු රාජා වත්ථුකාමකිලෙසකාමෙසු අතිත්තො ධනලොලො අහොසි. තදා බොධිසත්තො සක්කො දෙවරාජා හුත්වා ජම්බුදීපං ඔලොකෙන්තො තස්ස රඤ්ඤො ද්වීසුපි කාමෙසු අතිත්තභාවං ඤත්වා “ඉමං රාජානං නිග්ගණ්හිත්වා ලජ්ජාපෙස්සාමී”ති බ්රාහ්මණමාණවවණ්ණෙන ආගන්ත්වා රාජානං පස්සි, රඤ්ඤා ච “කෙනත්ථෙන ආගතොසි මාණවා”ති වුත්තෙ “අහං, මහාරාජ, තීණි නගරානි පස්සාමි ඛෙමානි සුභික්ඛානි පහූතහත්ථිඅස්සරථපත්තීනි හිරඤ්ඤසුවණ්ණාලඞ්කාරභරිතානි, සක්කා ච පන තානි අප්පකෙනෙව බලෙන ගණ්හිතුං, අහං තෙ තානි ගහෙත්වා දාතුං ආගතො”ති ආහ. “කදා ගච්ඡාම, මාණවා”ති වුත්තෙ “ස්වෙ මහාරාජා”ති. “තෙන හි ගච්ඡ, පාතොව ආගච්ඡෙය්යාසී”ති. “සාධු, මහාරාජ, වෙගෙන බලං සජ්ජෙහී”ති වත්වා සක්කො සකට්ඨානමෙව ගතො.
රාජා පුනදිවසෙ භෙරිං චරාපෙත්වා බලසජ්ජං කාරෙත්වා අමච්චෙ පක්කොසාපෙත්වා හිය්යො එකො බ්රාහ්මණමාණවො “උත්තරපඤ්චාලෙ ඉන්දපත්තෙ කෙකකෙති ඉමෙසු තීසු නගරෙසු රජ්ජං ගහෙත්වා දස්සාමී”ති ආහ, තං මාණවං ආදාය තීසු නගරෙසු රජ්ජං ගණ්හිස්සාම, වෙගෙන නං පක්කොසථාති. “කත්ථස්ස, දෙව, නිවාසො දාපිතො”ති? “න මෙ තස්ස නිවාසගෙහං දාපිත”න්ති. “නිවාසපරිබ්බයො පන දින්නො”ති? “සොපි න දින්නො”ති. අථ “කහං නං පස්සිස්සාමා”ති? “නගරවීථීසු ඔලොකෙථා”ති. තෙ ඔලොකෙන්තා අදිස්වා “න පස්සාම, මහාරාජා”ති ආහංසු. රඤ්ඤො මාණවං අපස්සන්තස්ස “එවං මහන්තා නාම ඉස්සරියා පරිහීනොම්හී”ති මහාසොකො උදපාදි, හදයවත්ථු උණ්හං අහොසි, වත්ථුලොහිතං කුප්පි, ලොහිතපක්ඛන්දිකා උදපාදි, වෙජ්ජා තිකිච්ඡිතුං නාසක්ඛිංසු.
තතො තීහචතූහච්චයෙන සක්කො ආවජ්ජමානො තස්ස තං ආබාධං ඤත්වා “තිකිච්ඡිස්සාමි න”න්ති බ්රාහ්මණවණ්ණෙන ආගන්ත්වා ද්වාරෙ ඨත්වා “වෙජ්ජබ්රාහ්මණො තුම්හාකං තිකිච්ඡනත්ථාය ආගතො”ති ආරොචාපෙසි. රාජා තං සුත්වා “මහන්තමහන්තා රාජවෙජ්ජා මං තිකිච්ඡිතුං නාසක්ඛිංසු, පරිබ්බයමස්ස දාපෙත්වා උය්යොජෙථා”ති ආහ. සක්කො තං සුත්වා “මය්හං නෙව නිවාසපරිබ්බයෙන අත්ථො, වෙජ්ජලාභම්පි න ගණ්හිස්සාමි, තිකිච්ඡිස්සාමි නං, පුන රාජා මං පස්සතූ”ති ආහ. රාජා තං සුත්වා “තෙන හි ආගච්ඡතූ”ති ආහ. සක්කො පවිසිත්වා ජයාපෙත්වා එකමන්තං අට්ඨාසි, රාජා “ත්වං මං තිකිච්ඡසී”ති ආහ. “ආම, දෙවා”ති. “තෙන හි තිකිච්ඡස්සූ”ති. “සාධු, මහාරාජ, බ්යාධිනො මෙ ලක්ඛණං කථෙථ, කෙන කාරණෙන උප්පන්නො, කිං ඛාදිතං වා පීතං වා නිස්සාය, උදාහු දිට්ඨං වා සුතං වා”ති? “තාත, මය්හං බ්යාධි සුතං නිස්සාය උප්පන්නො”ති. “කිං තෙ සුත”න්ති. “තාත එකො මාණවො ආගන්ත්වා මය්හං ‘තීසු නගරෙසු රජ්ජං ගණ්හිත්වා දස්සාමී’ති ආහ, අහං තස්ස නිවාසට්ඨානං වා නිවාසපරිබ්බයං වා න දාපෙසිං, සො මය්හං කුජ්ඣිත්වා අඤ්ඤස්ස රඤ්ඤො සන්තිකං ගතො භවිස්සති. අථ මෙ ‘එවං මහන්තා නාම ඉස්සරියා පරිහීනොම්හී’ති චින්තෙන්තස්ස අයං බ්යාධි උප්පන්නො. සචෙ සක්කොසි ත්වං මෙ කාමචිත්තං නිස්සාය උප්පන්නං බ්යාධිං තිකිච්ඡිතුං, තිකිච්ඡාහී”ති එතමත්ථං පකාසෙන්තො පඨමං ගාථමාහ –