සුඛං ජීවිතරූපොසීති ඉදං සත්ථා වෙළුවනෙ විහරන්තො දෙවදත්තස්ස වධාය පරිසක්කනං ආරබ්භ කථෙසි. තදා හි සත්ථා “න, භික්ඛවෙ, ඉදානෙව, පුබ්බෙපි දෙවදත්තො මය්හං වධාය පරිසක්කියෙව, සන්තාසමත්තම්පි පන කාතුං නාසක්ඛී”ති වත්වා අතීතං ආහරි.

අතීතෙ බාරාණසියං යසපාණි නාම රාජා රජ්ජං කාරෙසි, කාළකො නාමස්ස සෙනාපති අහොසි. තදා බොධිසත්තො තස්සෙව පුරොහිතො අහොසි නාමෙන ධම්මධජො නාම, රඤ්ඤො පන සීසප්පසාධනකප්පකො ඡත්තපාණි නාම. රාජා ධම්මෙන රජ්ජං කාරෙති, සෙනාපති පනස්ස විනිච්ඡයං කරොන්තො ලඤ්ජං ඛාදති පරපිට්ඨිමංසිකො, ලඤ්ජං ගහෙත්වා අස්සාමිකෙ සාමිකෙ කරොති. අථෙකදිවසං විනිච්ඡයෙ පරාජිතො මනුස්සො බාහා පග්ගය්හ කන්දන්තො විනිච්ඡයා නික්ඛන්තො රාජුපට්ඨානං ගච්ඡන්තං බොධිසත්තං දිස්වා තස්ස පාදෙසු පතිත්වා “තුම්හාදිසෙසු නාම, සාමි, රඤ්ඤො අත්ථඤ්ච ධම්මඤ්ච අනුසාසන්තෙසු කාළකසෙනාපති ලඤ්ජං ගහෙත්වා අස්සාමිකෙ සාමිකෙ කරොතී”ති අත්තනො පරාජිතභාවං බොධිසත්තස්ස කථෙසි. බොධිසත්තො කාරුඤ්ඤං උප්පාදෙත්වා “එහි භණෙ, අඩ්ඩං තෙ විනිච්ඡිනිස්සාමී”ති තං ගහෙත්වා විනිච්ඡයට්ඨානං අගමාසි. මහාජනො සන්නිපති, බොධිසත්තො තං අඩ්ඩං පටිවිනිච්ඡිනිත්වා සාමිකඤ්ඤෙව සාමිකං අකාසි.

මහාජනො සාධුකාරං අදාසි, සො සද්දො මහා අහොසි. රාජා තං සුත්වා “කිං සද්දො නාමෙසො”ති පුච්ඡි. “දෙව, ධම්මධජපණ්ඩිතෙන දුබ්බිනිච්ඡිතො අඩ්ඩො සුවිනිච්ඡිතො, තත්රෙස සාධුකාරසද්දො”ති. රාජා තුට්ඨො බොධිසත්තං පක්කොසාපෙත්වා “අඩ්ඩො කිර තෙ ආචරිය විනිච්ඡිතො”ති පුච්ඡි. “ආම, මහාරාජ, කාළකෙන දුබ්බිනිච්ඡිතං අඩ්ඩං විනිච්ඡිනි”න්ති වුත්තෙ “ඉතො දානි පට්ඨාය තුම්හෙව අඩ්ඩං විනිච්ඡිනථ, මය්හඤ්ච කණ්ණසුඛං භවිස්සති ලොකස්ස ච වුඩ්ඪී”ති වත්වා අනිච්ඡන්තම්පි තං “සත්තානුද්දයාය විනිච්ඡයෙ නිසීදථා”ති යාචිත්වා සම්පටිච්ඡාපෙසි. තතො පට්ඨාය බොධිසත්තො විනිච්ඡයෙ නිසීදති, සාමිකෙයෙව සාමිකෙ කරොති.

කාළකො තතො පට්ඨාය ලඤ්ජං අලභන්තො ලාභතො පරිහායිත්වා බොධිසත්තස්ස ආඝාතං බන්ධිත්වා “මහාරාජ, ධම්මධජපණ්ඩිතො තව රජ්ජං පත්ථෙතී”ති බොධිසත්තං රඤ්ඤො අන්තරෙ පරිභින්දි. රාජා අසද්දහන්තො “මා එවං අවචා”ති පටික්ඛිපිත්වා පුන තෙන “සචෙ මෙ න සද්දහථ, තස්සාගමනකාලෙ වාතපානෙන ඔලොකෙථ. අථානෙන සකලනගරස්ස අත්තනො හත්ථෙ කතභාවං පස්සිස්සථා”ති වුත්තෙ රාජා තස්ස අඩ්ඩකාරකපරිසං දිස්වා “එතස්සෙව පරිසා”ති සඤ්ඤාය භිජ්ජිත්වා “කිං කරොම සෙනාපතී”ති පුච්ඡි. “දෙව, එතං මාරෙතුං වට්ටතී”ති . “ඔළාරිකදොසං අපස්සන්තා කථං මාරෙස්සාමා”ති? “අත්ථෙකො උපායො”ති. “කතරූපායො”ති. “අසය්හමස්ස කම්මං ආරොපෙත්වා තං කාතුං අසක්කොන්තං තං තෙන දොසෙන මාරෙස්සාමා”ති. “කිං පන අසය්හකම්ම”න්ති? “මහාරාජ, උය්යානං නාම සාරභූමියං රොපිතං පටිජග්ගියමානං තීහි චතූහි සංවච්ඡරෙහි ඵලං දෙති. තුම්හෙ තං පක්කොසාපෙත්වා ‘ස්වෙ උය්යානං කීළිස්සාම, උය්යානං මෙ මාපෙහී’ති වදථ, සො මාපෙතුං න සක්ඛිස්සති. අථ නං තස්මිං දොසෙ මාරෙස්සාමා”ති.

රාජා බොධිසත්තං ආමන්තෙත්වා “පණ්ඩිත, මය්හං පුරාණඋය්යානෙ චිරං කීළිම්හ, ඉදානි නවඋය්යානෙ කීළිතුකාමම්හ, ස්වෙ කීළිස්සාම, උය්යානං නො මාපෙහි, සචෙ මාපෙතුං න සක්ඛිස්සසි, ජීවිතං තෙ නත්ථී”ති. බොධිසත්තො “කාළකෙන ලඤ්ජං අලභමානෙන රාජා අන්තරෙ පරිභින්නො භවිස්සතී”ති ඤත්වා “සක්කොන්තො ජානිස්සාමි, මහාරාජා”ති වත්වා ගෙහං ගන්ත්වා සුභොජනං භුඤ්ජිත්වා චින්තයමානො සයනෙ නිපජ්ජි, සක්කස්ස භවනං උණ්හාකාරං දස්සෙසි. සක්කො ආවජ්ජෙන්තො බොධිසත්තස්ස චිත්තං ඤත්වා වෙගෙනාගන්ත්වා සිරිගබ්භං පවිසිත්වා ආකාසෙ ඨත්වා “කිං චින්තෙසි පණ්ඩිතා”ති පුච්ඡි. “කොසි ත්ව”න්ති? “සක්කොහමස්මී”ති. “රාජා මං ‘උය්යානං මාපෙහී’ති ආහ, තං චින්තෙමී”ති. “පණ්ඩිත, මා චින්තයි, අහං තෙ නන්දනවනචිත්තලතාවනසදිසං උය්යානං මාපෙස්සාමි, කතරස්මිං ඨානෙ මාපෙමී”ති? “අසුකට්ඨානෙ මාපෙහී”ති. සක්කො මාපෙත්වා දෙවපුරමෙව ගතො.

පුනදිවසෙ බොධිසත්තො උය්යානං පච්චක්ඛතො දිස්වා ගන්ත්වා රඤ්ඤො ආරොචෙසි – “නිට්ඨිතං තෙ, මහාරාජ, උය්යානං, කීළස්සූ”ති. රාජා ගන්ත්වා අට්ඨාරසහත්ථෙන මනොසිලාවණ්ණෙන පාකාරෙන පරික්ඛිත්තං ද්වාරට්ටාලකසම්පන්නං පුප්ඵඵලභාරභරිතනානාරුක්ඛපටිමණ්ඩිතං උය්යානං දිස්වා කාළකං පුච්ඡි – “පණ්ඩිතෙන අම්හාකං වචනං කතං, ඉදානි කිං කරොමා”ති. “මහාරාජ, එකරත්තෙන උය්යානං මාපෙතුං සක්කොන්තො රජ්ජං ගහෙතුං කිං න සක්කොතී”ති? “ඉදානි කිං කරොමා”ති? “අපරම්පි නං අසය්හකම්මං කාරෙමා”ති. “කිං කම්මං නාමා”ති? “සත්තරතනමයං පොක්ඛරණිං මාපෙමා”ති. රාජා “සාධූ”ති බොධිසත්තං ආමන්තෙත්වා “ආචරිය, උය්යානං තාව තෙ මාපිතං , එතස්ස පන අනුච්ඡවිකං සත්තරතනමයං පොක්ඛරණිං මාපෙහි. සචෙ මාපෙතුං න සක්ඛිස්සසි, ජීවිතං තෙ නත්ථී”ති ආහ. බොධිසත්තො “සාධු, මහාරාජ, සක්කොන්තො මාපෙස්සාමී”ති ආහ. අථස්ස සක්කො පොක්ඛරණිං මාපෙසි සොභග්ගප්පත්තං සතතිත්ථං සහස්සවඞ්කං පඤ්චවණ්ණපදුමසඤ්ඡන්නං නන්දනපොක්ඛරණිසදිසං.