[168] 8. සකුණග්ඝිජාතකවණ්ණනා
සෙනො බලසා පතමානොති ඉදං සත්ථා ජෙතවනෙ විහරන්තො අත්තජ්ඣාසයං සකුණොවාදසුත්තං (සං· නි· 5.372) ආරබ්භ කථෙසි. එකදිවසඤ්හි සත්ථා භික්ඛූ ආමන්තෙත්වා “ගොචරෙ, භික්ඛවෙ, චරථ සකෙ පෙත්තිකෙ විසයෙ”ති (සං· නි· 5.372) ඉමං සංයුත්තමහාවග්ගෙ සුත්තන්තං කථෙන්තො “තුම්හෙ තාව තිට්ඨථ, පුබ්බෙ තිරච්ඡානගතාපි සකං පෙත්තිකවිසයං පහාය අගොචරෙ චරන්තා පච්චාමිත්තානං හත්ථපථං ගන්ත්වාපි අත්තනො පඤ්ඤාසම්පත්තියා උපායකොසල්ලෙන පච්චාමිත්තානං හත්ථා මුච්චිංසූ”ති වත්වා අතීතං ආහරි.
අතීතෙ බාරාණසියං බ්රහ්මදත්තෙ රජ්ජං කාරෙන්තෙ බොධිසත්තො ලාපසකුණයොනියං නිබ්බත්තිත්වා නඞ්ගලකට්ඨකරණෙ ලෙඩ්ඩුට්ඨානෙ වාසං කප්පෙසි. සො එකදිවසං “සකවිසයෙ ගොචරගහණං පහාය පරවිසයෙ ගොචරං ගණ්හිස්සාමී”ති අටවිපරියන්තං අගමාසි. අථ නං තත්ථ ගොචරං ගණ්හන්තං දිස්වා සකුණග්ඝි සහසා අජ්ඣප්පත්තා අග්ගහෙසි. සො සකුණග්ඝියා හරියමානො එවං පරිදෙවසි – “මයමෙවම්හ අලක්ඛිකා, මයං අප්පපුඤ්ඤා, යෙ මයං අගොචරෙ චරිම්හ පරවිසයෙ, සචෙජ්ජ මයං ගොචරෙ චරෙය්යාම සකෙ පෙත්තිකෙ විසයෙ, න ම්යායං සකුණග්ඝි අලං අභවිස්ස යදිදං යුද්ධායා”ති. “කො පන, තෙ ලාප, ගොචරො සකො පෙත්තිකො විසයො”ති? “යදිදං නඞ්ගලකට්ඨකරණං ලෙඩ්ඩුට්ඨාන”න්ති. අථ නං සකුණග්ඝි සකෙ බලෙ අපත්ථද්ධා අමුඤ්චි – “ගච්ඡ ඛො, ත්වං ලාප, තත්රපි මෙ ගන්ත්වා න මොක්ඛසී”ති. සො තත්ථ ගන්ත්වා මහන්තං ලෙඩ්ඩුං අභිරුහිත්වා “එහි ඛො දානි සකුණග්ඝී”ති සෙනං අව්හයන්තො අට්ඨාසි. සකුණග්ඝි සකෙ බලෙ අපත්ථද්ධා උභො පක්ඛෙ සන්නය්හ ලාපසකුණං සහසා අජ්ඣප්පත්තා. යදා පන තං ලාපො “බහුආගතා ඛො ම්යායං සකුණග්ඝී”ති අඤ්ඤාසි, අථ පරිවත්තිත්වා තස්සෙව ලෙඩ්ඩුස්ස අන්තරං පච්චාපාදි. සකුණග්ඝි වෙගං සන්ධාරෙතුං අසක්කොන්තී තත්ථෙව උරං පච්චතාළෙසි. එවං සා භින්නෙන හදයෙන නික්ඛන්තෙහි අක්ඛීහි ජීවිතක්ඛයං පාපුණි.
සත්ථා ඉමං අතීතං දස්සෙත්වා “එවං, භික්ඛවෙ, තිරච්ඡානගතාපි අගොචරෙ චරන්තා සපත්තහත්ථං ගච්ඡන්ති, ගොචරෙ පන සකෙ පෙත්තිකෙ විසයෙ චරන්තා සපත්තෙ නිග්ගණ්හන්ති, තස්මා තුම්හෙපි මා අගොචරෙ චරථ පරවිසයෙ. අගොචරෙ , භික්ඛවෙ, චරතං පරවිසයෙ ලච්ඡති මාරො ඔතාරං, ලච්ඡති මාරො ආරම්මණං. කො ච, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො අගොචරො පරවිසයො? යදිදං පඤ්ච කාමගුණා. කතමෙ පඤ්ච? චක්ඛුවිඤ්ඤෙය්යා රූපා…පෙ… අයං, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො අගොචරො පරවිසයො”ති වත්වා අභිසම්බුද්ධො හුත්වා පඨමං ගාථමාහ –
“සෙනො බලසා පතමානො, ලාපං ගොචරඨායිනං;
සහසා අජ්ඣප්පත්තොව, මරණං තෙනුපාගමී”ති.
සහසා අජ්ඣප්පත්තොව, මරණං තෙනුපාගමී”ති.
තත්ථ බලසා පතමානොති “ලාපං ගණ්හිස්සාමී”ති බලෙන ථාමෙන පතමානො. ගොචරඨායිනන්ති සකවිසයා නික්ඛමිත්වා ගොචරත්ථාය අටවිපරියන්තෙ ඨිතං. අජ්ඣප්පත්තොති සම්පත්තො. මරණං තෙනුපාගමීති තෙන කාරණෙන මරණං පත්තො.