9. සාලකජාතකවණ්ණනා (249)
එකපුත්තකො භවිස්සසීති ඉදං සත්ථා ජෙතවනෙ විහරන්තො අඤ්ඤතරං මහාථෙරං ආරබ්භ කථෙසි. සො කිරෙකං කුමාරකං පබ්බාජෙත්වා පීළෙන්තො තත්ථ විහරති. සාමණෙරො පීළං සහිතුං අසක්කොන්තො උප්පබ්බජි. ථෙරො ගන්ත්වා තං උපලාපෙති “කුමාර, තව චීවරං තවෙව භවිස්සති පත්තොපි, මම සන්තකං පත්තචීවරම්පි තවෙව භවිස්සති, එහි පබ්බජාහී”ති. සො “නාහං පබ්බජිස්සාමී”ති වත්වාපි පුනප්පුනං වුච්චමානො පබ්බජි . අථ නං පබ්බජිතදිවසතො පට්ඨාය පුන ථෙරො විහෙඨෙසි. සො පීළං අසහන්තො පුන උප්පබ්බජිත්වා අනෙකවාරං යාචන්තෙපි තස්මිං “ත්වං නෙව මං සහසි, න විනා වත්තිතුං සක්කොසි, ගච්ඡ න පබ්බජිස්සාමී”ති න පබ්බජි. භික්ඛූ ධම්මසභායං කථං සමුට්ඨාපෙසුං – “ආවුසො, සුහදයො වත සො දාරකො මහාථෙරස්ස ආසයං ඤත්වා න පබ්බජී”ති. සත්ථා ආගන්ත්වා “කාය නුත්ථ, භික්ඛවෙ, එතරහි කථාය සන්නිසින්නා”ති පුච්ඡිත්වා “ඉමාය නාමා”ති වුත්තෙ “න, භික්ඛවෙ, ඉදානෙවෙස සුහදයො, පුබ්බෙපි සුහදයොව, එකවාරං එතස්ස දොසං දිස්වා න පුන උපගච්ඡී”ති වත්වා අතීතං ආහරි.
අතීතෙ බාරාණසියං බ්රහ්මදත්තෙ රජ්ජං කාරෙන්තෙ බොධිසත්තො කුටුම්බිකකුලෙ නිබ්බත්තිත්වා වයප්පත්තො ධඤ්ඤවික්කයෙන ජීවිකං කප්පෙසි. අඤ්ඤතරොපි අහිතුණ්ඩිකො එකං මක්කටං සික්ඛාපෙත්වා ඔසධං ගාහාපෙත්වා තෙන සප්පං කීළාපෙන්තො ජීවිකං කප්පෙසි. සො බාරාණසියං උස්සවෙ ඝුට්ඨෙ උස්සවං කීළිතුකාමො “ඉමං මා පමජ්ජී”ති තං මක්කටං තස්ස ධඤ්ඤවාණිජස්ස හත්ථෙ ඨපෙත්වා උස්සවං කීළිත්වා සත්තමෙ දිවසෙ තස්ස සන්තිකං ගන්ත්වා “කහං මක්කටො”ති පුච්ඡි. මක්කටො සාමිකස්ස සද්දං සුත්වාව ධඤ්ඤාපණතො වෙගෙන නික්ඛමි. අථ නං සො වෙළුපෙසිකාය පිට්ඨියං පොථෙත්වා ආදාය උය්යානං ගන්ත්වා එකමන්තෙ බන්ධිත්වා නිද්දං ඔක්කමි. මක්කටො තස්ස නිද්දායනභාවං ඤත්වා අත්තනො බන්ධනං මොචෙත්වා පලායිත්වා අම්බරුක්ඛං ආරුය්හ අම්බපක්කං ඛාදිත්වා අට්ඨිං අහිතුණ්ඩිකස්ස සරීරෙ පාතෙසි. සො පබුජ්ඣිත්වා උල්ලොකෙන්තො තං දිස්වා “මධුරවචනෙන නං වඤ්චෙත්වා රුක්ඛා ඔතාරෙත්වා ගණ්හිස්සාමී”ති තං උපලාපෙන්තො පඨමං ගාථමාහ –
“එකපුත්තකො භවිස්සසි, ත්වඤ්ච නො හෙස්සසි ඉස්සරො කුලෙ;
ඔරොහ දුමස්මා සාලක, එහි දානි ඝරකං වජෙමසෙ”ති.
ඔරොහ දුමස්මා සාලක, එහි දානි ඝරකං වජෙමසෙ”ති.
තස්සත්ථො – ත්වං මය්හං එකපුත්තකො භවිස්සසි, කුලෙ ච මෙ භොගානං ඉස්සරො, එතම්හා රුක්ඛා ඔතර, එහි අම්හාකං ඝරං ගමිස්සාම. සාලකාති නාමෙන ආලපන්තො ආහ.
තං සුත්වා මක්කටො දුතියං ගාථමාහ –
“නනු මං සුහදයොති මඤ්ඤසි, යඤ්ච මං හනසි වෙළුයට්ඨියා;
පක්කම්බවනෙ රමාමසෙ, ගච්ඡ ත්වං ඝරකං යථාසුඛ”න්ති.
පක්කම්බවනෙ රමාමසෙ, ගච්ඡ ත්වං ඝරකං යථාසුඛ”න්ති.
තත්ථ නනු මං සුහදයොති මඤ්ඤසීති නනු ත්වං මං “සුහදයො”ති මඤ්ඤසි, “සුහදයො අය”න්ති මඤ්ඤසීති අත්ථො. යඤ්ච මං හනසි වෙළුයට්ඨියාති යං මං එවං අතිමඤ්ඤසි, යඤ්ච වෙළුපෙසිකාය හනසි, තෙනාහං නාගච්ඡාමීති දීපෙති. අථ නං “මයං ඉමස්මිං පක්කම්බවනෙ රමාමසෙ, ගච්ඡ ත්වං ඝරකං යථාසුඛ”න්ති වත්වා උප්පතිත්වා වනං පාවිසි. අහිතුණ්ඩිකොපි අනත්තමනො අත්තනො ගෙහං අගමාසි.
සත්ථා ඉමං ධම්මදෙසනං ආහරිත්වා ජාතකං සමොධානෙසි – “තදා මක්කටො සාමණෙරො අහොසි, අහිතුණ්ඩිකො මහාථෙරො, ධඤ්ඤවාණිජො පන අහමෙව අහොසි”න්ති.
සාලකජාතකවණ්ණනා නවමා.
10. කපිජාතකවණ්ණනා (250)
අයං ඉසී උපසමසංයමෙ රතොති ඉදං සත්ථා ජෙතවනෙ විහරන්තො එකං කුහකං භික්ඛුං ආරබ්භ කථෙසි. තස්ස හි කුහකභාවො භික්ඛූසු පාකටො ජාතො. භික්ඛූ ධම්මසභායං කථං සමුට්ඨාපෙසුං – “ආවුසො, අසුකො භික්ඛු නිය්යානිකෙ බුද්ධසාසනෙ පබ්බජිත්වා කුහකවත්තං පූරෙතී”ති. සත්ථා ආගන්ත්වා “කාය නුත්ථ, භික්ඛවෙ , එතරහි කථාය සන්නිසින්නා”ති පුච්ඡිත්වා “ඉමාය නාමා”ති වුත්තෙ “න, භික්ඛවෙ, එස භික්ඛු ඉදානෙව, පුබ්බෙපි කුහකොයෙව, අග්ගිමත්තස්ස කාරණා මක්කටො හුත්වා කොහඤ්ඤමකාසී”ති වත්වා අතීතං ආහරි.