8. තක්කලජාතකවණ්ණනා (446)
න තක්කලා සන්ති න ආලුවානීති ඉදං සත්ථා ජෙතවනෙ විහරන්තො එකං පිතුපොසකං උපාසකං ආරබ්භ කථෙසි. සො කිර දලිද්දකුලෙ පච්චාජාතො මාතරි කාලකතාය පාතොව උට්ඨාය දන්තකට්ඨමුඛොදකදානාදීනි කරොන්තො භතිං වා කසිං වා කත්වා ලද්ධවිභවානුරූපෙන යාගුභත්තාදීනි සම්පාදෙත්වා පිතරං පොසෙසි. අථ නං පිතා ආහ – “තාත, ත්වං එකකොව අන්තො ච බහි ච කත්තබ්බං කරොසි, එකං තෙ කුලදාරිකං ආනෙස්සාමි, සා තෙ ගෙහෙ කත්තබ්බං කරිස්සතී”ති. “තාත, ඉත්ථියො නාම ඝරං ආගතා නෙව මය්හං, න තුම්හාකං චිත්තසුඛං කරිස්සන්ති, මා එවරූපං චින්තයිත්ථ, අහං යාවජීවං තුම්හෙ පොසෙත්වා තුම්හාකං අච්චයෙන ජානිස්සාමී”ති. අථස්ස පිතා අනිච්ඡමානස්සෙව එකං කුමාරිකං ආනෙසි. සා සසුරස්ස ච සාමිකස්ස ච උපකාරිකා අහොසි නීචවුත්ති. සාමිකොපිස්සා “මම පිතු උපකාරිකා”ති තුස්සිත්වා ලද්ධං ලද්ධං මනාපං ආහරිත්වා දෙති, සාපි තං සසුරස්සෙව උපනාමෙසි. සා අපරභාගෙ චින්තෙසි “මය්හං සාමිකො ලද්ධං ලද්ධං පිතු අදත්වා මය්හමෙව දෙති, අද්ධා පිතරි නිස්නෙහො ජාතො, ඉමං මහල්ලකං එකෙනුපායෙන මම සාමිකස්ස පටික්කූලං කත්වා ගෙහා නික්කඩ්ඪාපෙස්සාමී”ති.
සා තතො පට්ඨාය උදකං අතිසීතං වා අච්චුණ්හං වා, ආහාරං අතිලොණං වා අලොණං වා , භත්තං උත්තණ්ඩුලං වා අතිකිලින්නං වාති එවමාදීනි තස්ස කොධුප්පත්තිකාරණානි කත්වා තස්මිං කුජ්ඣන්තෙ “කො ඉමං මහල්ලකං උපට්ඨාතුං සක්ඛිස්සතී”ති ඵරුසානි වත්වා කලහං වඩ්ඪෙසි. තත්ථ තත්ථ ඛෙළපිණ්ඩාදීනි ඡඩ්ඩෙත්වාපි සාමිකං උජ්ඣාපෙසි “පස්ස පිතු කම්මං, ‘ඉදඤ්චිදඤ්ච මා කරී’ති වුත්තෙ කුජ්ඣති, ඉමස්මිං ගෙහෙ පිතරං වා වසාපෙහි මං වා”ති. අථ නං සො “භද්දෙ, ත්වං දහරා යත්ථ කත්ථචි ජීවිතුං සක්ඛිස්සසි, මය්හං පිතා මහල්ලකො, ත්වං තස්ස අසහන්තී ඉමම්හා ගෙහා නික්ඛමා”ති ආහ. සා භීතා “ඉතො පට්ඨාය එවං න කරිස්සාමී”ති සසුරස්ස පාදෙසු පතිත්වා ඛමාපෙත්වා පකතිනියාමෙනෙව පටිජග්ගිතුං ආරභි. අථ සො උපාසකො පුරිමදිවසෙසු තාය උබ්බාළ්හො සත්ථු සන්තිකං ධම්මස්සවනාය අගන්ත්වා තස්සා පකතියා පතිට්ඨිතකාලෙ අගමාසි. අථ නං සත්ථා “කිං, උපාසක, සත්තට්ඨ දිවසානි ධම්මස්සවනාය නාගතොසී”ති පුච්ඡි. සො තං කාරණං කථෙසි. සත්ථා “ඉදානි තාව තස්සා කථං අග්ගහෙත්වා පිතරං න නීහරාපෙසි, පුබ්බෙ පන එතිස්සා කථං ගහෙත්වා පිතරං ආමකසුසානං නෙත්වා ආවාටං ඛණිත්වා තත්ථ නං පක්ඛිපිත්වා මාරණකාලෙ අහං සත්තවස්සිකො හුත්වා මාතාපිතූනං ගුණං කථෙත්වා පිතුඝාතකකම්මා නිවාරෙසිං, තදා ත්වං මම කථං සුත්වා තව පිතරං යාවජීවං පටිජග්ගිත්වා සග්ගපරායණො ජාතො, ස්වායං මයා දින්නො ඔවාදො භවන්තරගතම්පි න විජහති, ඉමිනා කාරණෙන තස්සා කථං අග්ගහෙත්වා ඉදානි තයා පිතා න නීහටො”ති වත්වා තෙන යාචිතො අතීතං ආහරි.
අතීතෙ බාරාණසියං බ්රහ්මදත්තෙ රජ්ජං කාරෙන්තෙ අඤ්ඤතරස්මිං කාසිගාමෙ එකස්ස කුලස්ස ඝරෙ එකපුත්තකො අහොසි නාමෙන සවිට්ඨකො නාම. සො මාතාපිතරො පටිජග්ගන්තො අපරභාගෙ මාතරි කාලකතාය පිතරං පොසෙසීති සබ්බං වත්ථු පච්චුප්පන්නවත්ථුනියාමෙනෙව කථෙතබ්බං. අයං පනෙත්ථ විසෙසො. තදා සා ඉත්ථී “පස්ස පිතු කම්මං, ‘ඉදඤ්චිදඤ්ච මා කරී’ති වුත්තෙ කුජ්ඣතී”ති වත්වා “සාමි, පිතා තෙ චණ්ඩො ඵරුසො නිච්චං කලහං කරොති, ජරාජිණ්ණො බ්යාධිපීළිතො න චිරස්සෙව මරිස්සති, අහඤ්ච එතෙන සද්ධිං එකගෙහෙ වසිතුං න සක්කොමි, සයම්පෙස කතිපාහෙන මරිස්සතියෙව, ත්වං එතං ආමකසුසානං නෙත්වා ආවාටං ඛණිත්වා තත්ථ නං පක්ඛිපිත්වා කුද්දාලෙන සීසං ඡින්දිත්වා ජීවිතක්ඛයං පාපෙත්වා උපරි පංසුනා ඡාදෙත්වා ආගච්ඡාහී”ති ආහ. සො තාය පුනප්පුනං වුච්චමානො “භද්දෙ, පුරිසමාරණං නාම භාරියං, කථං නං මාරෙස්සාමී”ති ආහ. “අහං තෙ උපායං ආචික්ඛිස්සාමී”ති. “ආචික්ඛ තාවා”ති. “සාමි, ත්වං පච්චූසකාලෙ පිතු නිසින්නට්ඨානං ගන්ත්වා යථා සබ්බෙ සුණන්ති, එවං මහාසද්දං කත්වා ‘තාත, අසුකගාමෙ තුම්හාකං උද්ධාරණකො අත්ථි, මයි ගතෙ න දෙති, තුම්හාකං අච්චයෙන න දස්සතෙව, ස්වෙ යානකෙ නිසීදිත්වා පාතොව ගච්ඡිස්සාමා’ති වත්වා තෙන වුත්තවෙලායමෙව උට්ඨාය යානකං යොජෙත්වා තත්ථ නිසීදාපෙත්වා ආමකසුසානං නෙත්වා ආවාටං ඛණිත්වා චොරෙහි අච්ඡින්නසද්දං කත්වා මාරෙත්වා ආවාටෙ පක්ඛිපිත්වා සීසං ඡින්දිත්වා න්හායිත්වා ආගච්ඡා”ති.