යස්මිං මනො නිවිසතීති ඉදං සත්ථා සාකෙතං නිස්සාය අඤ්ජනවනෙ විහරන්තො එකං බ්රාහ්මණං ආරබ්භ කථෙසි. භගවතො කිර භික්ඛුසඞ්ඝපරිවුතස්ස සාකෙතං පිණ්ඩාය පවිසනකාලෙ එකො සාකෙතනගරවාසී මහල්ලකබ්රාහ්මණො නගරතො බහි ගච්ඡන්තො අන්තරද්වාරෙ දසබලං දිස්වා පාදෙසු පතිත්වා ගොප්ඵකෙසු ගාළ්හං ගහෙත්වා “තාත, නනු නාම පුත්තෙහි ජිණ්ණකාලෙ මාතාපිතරො පටිජග්ගිතබ්බා, කස්මා එත්තකං කාලං අම්හාකං අත්තානං න දස්සෙසි? මයා තාව දිට්ඨොසි, මාතරං පන පස්සිතුං එහී”ති සත්ථාරං ගහෙත්වා අත්තනො ගෙහං අගමාසි. සත්ථා තත්ථ ගන්ත්වා නිසීදි පඤ්ඤත්තෙ ආසනෙ සද්ධිං භික්ඛුසඞ්ඝෙන. බ්රාහ්මණීපි ආගන්ත්වා සත්ථු පාදෙසු පතිත්වා “තාත, එත්තකං කාලං කහං ගතොසි, නනු නාම මාතාපිතරො මහල්ලකකාලෙ උපට්ඨාතබ්බා”ති පරිදෙවි. පුත්තධීතරොපි “එථ, භාතරං වන්දථා”ති වන්දාපෙසි. උභො තුට්ඨමානසා මහාදානං අදංසු. සත්ථා භත්තකිච්චං නිට්ඨාපෙත්වා තෙසං ද්වින්නම්පි ජනානං ජරාසුත්තං (සු· නි· 810 ආදයො) කථෙසි. සුත්තපරියොසානෙ උභොපි අනාගාමිඵලෙ පතිට්ඨහිංසු. සත්ථා උට්ඨායාසනා අඤ්ජනවනමෙව අගමාසි.

භික්ඛූ ධම්මසභායං සන්නිසින්නා කථං සමුට්ඨාපෙසුං “ආවුසො, බ්රාහ්මණො ‘තථාගතස්ස පිතා සුද්ධොදනො, මාතා මහාමායා’ති ජානාති, ජානන්තොව සද්ධිං බ්රාහ්මණියා තථාගතං ‘අම්හාකං පුත්තො’ති වදති, සත්ථාපි අධිවාසෙති. කිං නු ඛො කාරණ”න්ති? සත්ථා තෙසං කථං සුත්වා “භික්ඛවෙ, උභොපි තෙ අත්තනො පුත්තමෙව ‘පුත්තො’ති වදන්තී”ති වත්වා අතීතං ආහරි.

භික්ඛවෙ, අයං බ්රාහ්මණො අතීතෙ නිරන්තරං පඤ්ච ජාතිසතානි මය්හං පිතා අහොසි, පඤ්ච ජාතිසතානි චූළපිතා, පඤ්ච ජාතිසතානි මහාපිතා. එසාපි බ්රාහ්මණී නිරන්තරමෙව පඤ්ච ජාතිසතානි මාතා අහොසි, පඤ්ච ජාතිසතානි චූළමාතා, පඤ්ච ජාතිසතානි මහාමාතා. එවාහං දියඩ්ඪජාතිසහස්සං බ්රාහ්මණස්ස හත්ථෙ සංවඩ්ඪො, දියඩ්ඪජාතිසහස්සං බ්රාහ්මණියා හත්ථෙ සංවඩ්ඪොති තීණි ජාතිසහස්සානි කථෙත්වා අභිසම්බුද්ධො හුත්වා ඉමං ගාථමාහ –

තත්ථ යස්මිං මනො නිවිසතීති යස්මිං පුග්ගලෙ දිට්ඨමත්තෙයෙව චිත්තං පතිට්ඨාති. චිත්තඤ්චාපි පසීදතීති යස්මිං දිට්ඨමත්තෙ චිත්තං පසීදති, මුදුකං හොති. අදිට්ඨපුබ්බකෙ පොසෙති පකතියා තස්මිං අත්තභාවෙ අදිට්ඨපුබ්බෙපි පුග්ගලෙ. කාමං තස්මිම්පි විස්සසෙති අනුභූතපුබ්බසිනෙහෙනෙව තස්මිම්පි පුග්ගලෙ එකංසෙන විස්සසෙ, විස්සාසං ආපජ්ජතියෙවාති අත්ථො.

එවං සත්ථා ඉමං ධම්මදෙසනං ආහරිත්වා අනුසන්ධිං ඝටෙත්වා ජාතකං සමොධානෙසි – “තදා බ්රාහ්මණො ච බ්රාහ්මණී ච එතෙ එව අහෙසුං, පුත්තො පන අහමෙව අහොසි”න්ති.

ධිරත්ථු තං විසං වන්තන්ති ඉදං සත්ථා ජෙතවනෙ විහරන්තො ධම්මසෙනාපතිං ආරබ්භ කථෙසි. ථෙරස්ස කිර පිට්ඨඛජ්ජකඛාදනකාලෙ මනුස්සා සඞ්ඝස්ස බහුං පිට්ඨඛාදනීයං ගහෙත්වා විහාරං අගමංසු, භික්ඛුසඞ්ඝස්ස ගහිතාවසෙසං බහු අතිරිත්තං අහොසි. මනුස්සා “භන්තෙ, අන්තොගාමගතානම්පි ගණ්හථා”ති ආහංසු. තස්මිං ඛණෙ ථෙරස්ස සද්ධිවිහාරිකො දහරො අන්තොගාමෙ හොති, තස්ස කොට්ඨාසං ගහෙත්වා තස්මිං අනාගච්ඡන්තෙ “අතිදිවා හොතී”ති ථෙරස්ස අදංසු. ථෙරෙන තස්මිං පරිභුත්තෙ දහරො අගමාසි. අථ නං ථෙරො “මයං, ආවුසො, තුය්හං ඨපිතඛාදනීයං පරිභුඤ්ජිම්හා”ති ආහ. සො “මධුරං නාම, භන්තෙ, කස්ස අප්පිය”න්ති ආහ. මහාථෙරස්ස සංවෙගො උප්පජ්ජි. සො ඉතො පට්ඨාය “පිට්ඨඛාදනීයං න ඛාදිස්සාමී”ති අධිට්ඨාසි. තතො පට්ඨාය කිර සාරිපුත්තත්ථෙරෙන පිට්ඨඛාදනීයං නාම න ඛාදිතපුබ්බං. තස්ස පිට්ඨඛාදනීයං අඛාදනභාවො භික්ඛුසඞ්ඝෙ පාකටො ජාතො. භික්ඛූ තං කථං කථෙන්තා ධම්මසභායං නිසීදිංසු. අථ සත්ථා ආගන්ත්වා “කාය නුත්ථ, භික්ඛවෙ, එතරහි කථාය සන්නිසින්නා”ති පුච්ඡිත්වා “ඉමාය නාමා”ති වුත්තෙ “භික්ඛවෙ, සාරිපුත්තො එකවාරං ජහිතකං ජීවිතං පරිච්චජන්තොපි පුන න ගණ්හාතියෙවා”ති වත්වා අතීතං ආහරි.

අතීතෙ බාරාණසියං බ්රහ්මදත්තෙ රජ්ජං කාරෙන්තෙ බොධිසත්තො විසවෙජ්ජකුලෙ නිබ්බත්තිත්වා වෙජ්ජකම්මෙන ජීවිකං කප්පෙසි. අථෙකං ජනපදමනුස්සං සප්පො ඩංසි, තස්ස ඤාතකා පමාදං අකත්වා ඛිප්පං වෙජ්ජං ආනයිංසු . වෙජ්ජො ආහ “කිං තාව ඔසධෙන, පරිභාවෙත්වා විසං හරාමි, දට්ඨසප්පං ආවාහෙත්වා දට්ඨට්ඨානතො තෙනෙව විසං ආකඩ්ඪාපෙමී”ති. “සප්පං ආවාහෙත්වා විසං ආකඩ්ඪාපෙහී”ති. සො සප්පං ආවාහෙත්වා “තයා අයං දට්ඨො”ති ආහ. “ආම, මයා”ති . “තයා දට්ඨට්ඨානතො ත්වඤ්ඤෙව මුඛෙන විසං ආකඩ්ඪාහී”ති. “මයා එකවාරං ජහිතකං පුන න ගහිතපුබ්බං, නාහං මයා ජහිතවිසං ආකඩ්ඪිස්සාමී”ති. සො දාරූනි ආහරාපෙත්වා අග්ගිං කත්වා ආහ “සචෙ අත්තනො විසං නාකඩ්ඪසි, ඉමං අග්ගිං පවිසා”ති. සප්පො “අපි අග්ගිං පවිසිස්සාමි, නෙවත්තනා එකවාරං ජහිතවිසං පච්චාහරිස්සාමී”ති වත්වා ඉමං ගාථමාහ –