1. ලක්ඛණමිගජාතකවණ්ණනා (11)
හොති සීලවතං අත්ථොති ඉදං සත්ථා රාජගහං උපනිස්සාය වෙළුවනෙ විහරන්තො දෙවදත්තං ආරබ්භ කථෙසි. දෙවදත්තස්ස වත්ථු යාව අභිමාරප්පයොජනා ඛණ්ඩහාලජාතකෙ ආවිභවිස්සති, යාව ධනපාලකවිස්සජ්ජනා පන චූළහංසජාතකෙ ආවිභවිස්සති, යාව පථවිප්පවෙසනා ද්වාදසනිපාතෙ සමුද්දවාණිජජාතකෙ ආවිභවිස්සති.
එකස්මිඤ්හි සමයෙ දෙවදත්තො පඤ්ච වත්ථූනි යාචිත්වා අලභන්තො සඞ්ඝං භින්දිත්වා පඤ්ච භික්ඛුසතානි ආදාය ගයාසීසෙ විහරති. අථ තෙසං භික්ඛූනං ඤාණං පරිපාකං අගමාසි. තං ඤත්වා සත්ථා ද්වෙ අග්ගසාවකෙ ආමන්තෙසි “සාරිපුත්තා, තුම්හාකං නිස්සිතකා පඤ්චසතා භික්ඛූ දෙවදත්තස්ස ලද්ධිං රොචෙත්වා තෙන සද්ධිං ගතා, ඉදානි පන තෙසං ඤාණං පරිපාකං ගතං, තුම්හෙ බහූහි භික්ඛූහි සද්ධිං තත්ථ ගන්ත්වා තෙසං ධම්මං දෙසෙත්වා තෙ භික්ඛූ මග්ගඵලෙහි පබොධෙත්වා ගහෙත්වා ආගච්ඡථා”ති. තෙ තථෙව ගන්ත්වා තෙසං ධම්මං දෙසෙත්වා මග්ගඵලෙහි පබොධෙත්වා පුනදිවසෙ අරුණුග්ගමනවෙලාය තෙ භික්ඛූ ආදාය වෙළුවනමෙව ආගමංසු. ආගන්ත්වා ච පන සාරිපුත්තත්ථෙරස්ස භගවන්තං වන්දිත්වා ඨිතකාලෙ භික්ඛූ ථෙරං පසංසිත්වා භගවන්තං ආහංසු – “භන්තෙ, අම්හාකං ජෙට්ඨභාතිකො ධම්මසෙනාපති පඤ්චහි භික්ඛුසතෙහි පරිවුතො ආගච්ඡන්තො අතිවිය සොභති, දෙවදත්තො පන පරිහීනපරිවාරො ජාතො”ති. න, භික්ඛවෙ, සාරිපුත්තො ඉදානෙව ඤාතිසඞ්ඝපරිවුතො ආගච්ඡන්තො සොභති, පුබ්බෙපි සොභියෙව. දෙවදත්තොපි න ඉදානෙව ගණතො පරිහීනො, පුබ්බෙපි පරිහීනොයෙවාති. භික්ඛූ තස්සත්ථස්සාවිභාවත්ථාය භගවන්තං යාචිංසු, භගවා භවන්තරෙන පටිච්ඡන්නං කාරණං පාකටං අකාසි.
අතීතෙ මගධරට්ඨෙ රාජගහනගරෙ එකො මගධරාජා රජ්ජං කාරෙසි. තදා බොධිසත්තො මිගයොනියං පටිසන්ධිං ගහෙත්වා වුද්ධිප්පත්තො මිගසහස්සපරිවාරො අරඤ්ඤෙ වසති. තස්ස ලක්ඛණො ච කාළො චාති ද්වෙ පුත්තා අහෙසුං. සො අත්තනො මහල්ලකකාලෙ “තාතා, අහං ඉදානි මහල්ලකො, තුම්හෙ ඉමං ගණං පරිහරථා”ති පඤ්ච පඤ්ච මිගසතානි එකෙකං පුත්තං පටිච්ඡාපෙසි . තතො පට්ඨාය තෙ ද්වෙ ජනා මිගගණං පරිහරන්ති. මගධරට්ඨස්මිඤ්ච සස්සපාකසමයෙ කිට්ඨසම්බාධෙ අරඤ්ඤෙ මිගානං පරිපන්ථො හොති. මනුස්සා සස්සඛාදකානං මිගානං මාරණත්ථාය තත්ථ තත්ථ ඔපාතං ඛණන්ති, සූලානි රොපෙන්ති, පාසාණයන්තානි සජ්ජෙන්ති, කූටපාසාදයො පාසෙ ඔඩ්ඩෙන්ති, බහූ මිගා විනාසං ආපජ්ජන්ති. බොධිසත්තො කිට්ඨසම්බාධසමයං ඤත්වා ද්වෙ පුත්තෙ පක්කොසාපෙත්වා ආහ – “තාතා, අයං කිට්ඨසම්බාධසමයො, බහූ මිගා විනාසං පාපුණන්ති, මයං මහල්ලකා යෙන කෙනචි උපායෙන එකස්මිං ඨානෙ වීතිනාමෙස්සාම, තුම්හෙ තුම්හාකං මිගගණෙ ගහෙත්වා අරඤ්ඤෙ පබ්බතපාදං පවිසිත්වා සස්සානං උද්ධටකාලෙ ආගච්ඡෙය්යාථා”ති. තෙ “සාධූ”ති පිතු වචනං සුත්වා සපරිවාරා නික්ඛමිංසු. තෙසං පන ගමනමග්ගං මනුස්සා ජානන්ති “ඉමස්මිං කාලෙ මිගා පබ්බතමාරොහන්ති, ඉමස්මිං කාලෙ ඔරොහන්තී”ති. තෙ තත්ථ තත්ථ පටිච්ඡන්නට්ඨානෙ නිලීනා බහූ මිගෙ විජ්ඣිත්වා මාරෙන්ති.
කාළමිගො අත්තනො දන්ධතාය “ඉමාය නාම වෙලාය ගන්තබ්බං, ඉමාය වෙලාය න ගන්තබ්බ”න්ති අජානන්තො මිගගණං ආදාය පුබ්බණ්හෙපි සායන්හෙපි පදොසෙපි පච්චූසෙපි ගාමද්වාරෙන ගච්ඡති. මනුස්සා තත්ථ තත්ථ පකතියා ඨිතා ච නිලීනා ච බහූ මිගෙ විනාසං පාපෙන්ති. එවං සො අත්තනො දන්ධතාය බහූ මිගෙ විනාසං පාපෙත්වා අප්පකෙහෙව මිගෙහි අරඤ්ඤං පාවිසි. ලක්ඛණමිගො පන පණ්ඩිතො බ්යත්තො උපායකුසලො “ඉමාය වෙලාය ගන්තබ්බං, ඉමාය වෙලාය න ගන්තබ්බ”න්ති ජානාති. සො ගාමද්වාරෙනපි න ගච්ඡති , දිවාපි න ගච්ඡති, පදොසෙපි න ගච්ඡති, පච්චූසෙපි න ගච්ඡති, මිගගණං ආදාය අඩ්ඪරත්තසමයෙයෙව ගච්ඡති. තස්මා එකම්පි මිගං අවිනාසෙත්වා අරඤ්ඤං පාවිසි. තෙ තත්ථ චත්තාරො මාසෙ වසිත්වා සස්සෙසු උද්ධටෙසු පබ්බතා ඔතරිංසු.
කාළො පච්චාගච්ඡන්තොපි පුරිමනයෙනෙව අවසෙසමිගෙ විනාසං පාපෙන්තො එකකොව ආගමි. ලක්ඛණො පන එකමිගම්පි අවිනාසෙත්වා පඤ්චහි මිගසතෙහි පරිවුතො මාතාපිතූනං සන්තිකං ආගමි. බොධිසත්තො ද්වෙපි පුත්තෙ ආගච්ඡන්තෙ දිස්වා මිගගණෙන සද්ධිං මන්තෙන්තො ඉමං ගාථං සමුට්ඨාපෙසි –