යථන්නො පුරිසො හොතීති ඉදං සත්ථා සාවත්ථියං විහරන්තො මහාදුග්ගතං ආරබ්භ කථෙසි. සාවත්ථියඤ්හි කදාචි එකමෙව කුලං බුද්ධප්පමුඛස්ස භික්ඛුසඞ්ඝස්ස දානං දෙති, කදාචි තීණි චත්තාරි එකතො හුත්වා, කදාචි ගණබන්ධනෙන, කදාචි වීථිසභාගෙන, කදාචි සකලනගරං ඡන්දකං සංහරිත්වා. තදා පන වීථිභත්තං නාම අහොසි. අථ මනුස්සා බුද්ධප්පමුඛස්ස භික්ඛුසඞ්ඝස්ස යාගුං දත්වා “ඛජ්ජකං ආහරථා”ති ආහංසු. තදා පනෙකො පරෙසං භතිකාරකො දුග්ගතමනුස්සො තස්සං වීථියං වසමානො චින්තෙසි “අහං යාගුං දාතුං න සක්ඛිස්සාමි, ඛජ්ජකං පන දස්සාමී”ති සණ්හසණ්හං කුණ්ඩකං වඩ්ඪාපෙත්වා උදකෙන තෙමෙත්වා අක්කපණ්ණෙන වෙඨෙත්වා කුක්කුළෙ පචිත්වා “ඉදං බුද්ධස්ස දස්සාමී”ති තං ආදාය ගන්ත්වා සත්ථු සන්තිකෙ ඨිතො “ඛජ්ජකං ආහරථා”ති එකස්මිං වචනෙ වුත්තමත්තෙ සබ්බපඨමං ගන්ත්වා තං පූවං සත්ථු පත්තෙ පතිට්ඨාපෙසි, සත්ථා අඤ්ඤෙහි දීයමානං ඛජ්ජකං අග්ගහෙත්වා තමෙව පූවඛජ්ජකං පරිභුඤ්ජි.

තස්මිංයෙව පන ඛණෙ “සම්මාසම්බුද්ධෙන කිර මහාදුග්ගතස්ස කුණ්ඩකඛජ්ජකං අජිගුච්ඡිත්වා අමතං විය පරිභුත්ත”න්ති සකලනගරං එකකොලාහලං අහොසි. රාජරාජමහාමත්තාදයො අන්තමසො දොවාරිකෙ උපාදාය සබ්බෙව සන්නිපතිත්වා සත්ථාරං වන්දිත්වා මහාදුග්ගතං උපසඞ්කමිත්වා “හන්ද භො, සතං ගහෙත්වා, ද්වෙ සතානි ගහෙත්වා, පඤ්ච සතානි ගහෙත්වා අම්හාකං පත්තිං දෙහී”ති වදිංසු. සො “සත්ථාරං පටිපුච්ඡිත්වා ජානිස්සාමී”ති සත්ථු සන්තිකං ගන්ත්වා තමත්ථං ආරොචෙසි. සත්ථා “ධනං ගහෙත්වා වා අග්ගහෙත්වා වා සබ්බසත්තානං පත්තිං දෙහී”ති ආහ. සො ධනං ගහෙතුං ආරභි. මනුස්සා දිගුණචතුග්ගුණඅට්ඨගුණාදිවසෙන දදන්තා නව හිරඤ්ඤකොටියො අදංසු. සත්ථා අනුමොදනං කත්වා විහාරං ගන්ත්වා භික්ඛූහි වත්තෙ දස්සිතෙ සුගතොවාදං දත්වා ගන්ධකුටිං පාවිසි. රාජා සායන්හසමයෙ මහාදුග්ගතං පක්කොසාපෙත්වා සෙට්ඨිට්ඨානෙන පූජෙසි.

භික්ඛූ ධම්මසභායං කථං සමුට්ඨාපෙසුං “ආවුසො, සත්ථා මහාදුග්ගතෙන දින්නං කුණ්ඩකපූවං අජිගුච්ඡන්තො අමතං විය පරිභුඤ්ජි, මහාදුග්ගතොපි බහුධනඤ්ච සෙට්ඨිට්ඨානඤ්ච ලභිත්වා මහාසම්පත්තිං පත්තො”ති. සත්ථා ආගන්ත්වා “කාය නුත්ථ, භික්ඛවෙ, එතරහි කථාය සන්නිසින්නා”ති පුච්ඡිත්වා “ඉමාය නාමා”ති වුත්තෙ “න, භික්ඛවෙ, ඉදානෙව මයා අජිගුච්ඡන්තෙන තස්ස කුණ්ඩකපූවො පරිභුත්තො, පුබ්බෙපි රුක්ඛදෙවතාය හුත්වා පරිභුත්තොයෙව, තදාපි චෙස මං නිස්සාය සෙට්ඨිට්ඨානං අලත්ථෙවා”ති වත්වා අතීතං ආහරි.

අතීතෙ බාරාණසියං බ්රහ්මදත්තෙ රජ්ජං කාරෙන්තෙ බොධිසත්තො එකස්මිං ඨානෙ එරණ්ඩරුක්ඛෙ රුක්ඛදෙවතා හුත්වා නිබ්බත්ති. තදා තස්මිං ගාමකෙ මනුස්සා දෙවතාමඞ්ගලිකා හොන්ති. අථෙකස්මිං ඡණෙ සම්පත්තෙ මනුස්සා අත්තනො අත්තනො රුක්ඛදෙවතානං බලිකම්මං අකංසු. අථෙකො දුග්ගතමනුස්සො තෙ මනුස්සෙ රුක්ඛදෙවතා පටිජග්ගන්තෙ දිස්වා එකං එරණ්ඩරුක්ඛං පටිජග්ගි. තෙ මනුස්සා අත්තනො අත්තනො දෙවතානං නානප්පකාරානි මාලාගන්ධවිලෙපනාදීනි චෙව ඛජ්ජභොජ්ජානි ච ආදාය ගච්ඡිංසු. සො පන කුණ්ඩකපූවඤ්චෙව උළුඞ්කෙන ච උදකං ආදාය ගන්ත්වා එරණ්ඩරුක්ඛස්ස අවිදූරෙ ඨත්වා චින්තෙසි “දෙවතා නාම දිබ්බඛජ්ජකානි ඛාදන්ති, මය්හං දෙවතා ඉමං කුණ්ඩකපූවං න ඛාදිස්සති, කිං ඉමං අකාරණෙන නාසෙමි, අහමෙව නං ඛාදිස්සාමී”ති තතොව නිවත්ති. බොධිසත්තො ඛන්ධවිටපෙ ඨත්වා “භො පුරිස, සචෙ ත්වං ඉස්සරො භවෙය්යාසි, මය්හං මධුරඛජ්ජකං දදෙය්යාසි. ත්වං පන දුග්ගතො, අහං තව පූවං න ඛාදිත්වා අඤ්ඤං කිං ඛාදිස්සාමි, මා මෙ කොට්ඨාසං නාසෙහී”ති වත්වා ඉමං ගාථමාහ –

තත්ථ යථන්නොති යථාරූපභොජනො හොති. තථන්නාති තස්ස පුරිසස්ස දෙවතාපි තථාරූපභොජනාව හොති. ආහරෙතං කුණ්ඩපූවන්ති එතං කුණ්ඩකෙන පක්කපූවං ආනෙහි, මය්හං භාගං මා විනාසෙහීති.

සො නිවත්තිත්වා බොධිසත්තං ඔලොකෙත්වා බලිකම්මමකාසි. බොධිසත්තො තතො ඔජං පරිභුඤ්ජිත්වා “පුරිස, ත්වං කිමත්ථං මං පටිජග්ගසී”ති ආහ. “දුග්ගතොම්හි, සාමි, තං නිස්සාය දුග්ගතභාවතො මුච්චිතුකාමතාය පටිජග්ගාමී”ති. “භො පුරිස, මා චින්තයි, තයා කතඤ්ඤුස්ස කතවෙදිනො පූජා කතා, ඉමං එරණ්ඩං පරික්ඛිපිත්වා නිධිකුම්භියො ගීවාය ගීවං ආහච්චඨිතා. ත්වං රඤ්ඤො ආචික්ඛිත්වා සකටෙහි ධනං ආහරාපෙත්වා රාජඞ්ගණෙ රාසිං කාරෙහි, රාජා තෙ තුස්සිත්වා සෙට්ඨිට්ඨානං දස්සතී”ති වත්වා බොධිසත්තො අන්තරධායි. සො තථා අකාසි. රාජාපි තස්ස සෙට්ඨිට්ඨානං අදාසි. ඉති සො බොධිසත්තං නිස්සාය මහාසම්පත්තිං පත්වා යථාකම්මං ගතො.