7. සාලිත්තකජාතකවණ්ණනා (107)
සාධූ ඛො සිප්පකං නාමාති ඉදං සත්ථා ජෙතවනෙ විහරන්තො එකං හංසපහරනකං භික්ඛුං ආරබ්භ කථෙසි. සො කිරෙකො සාවත්ථිවාසී කුලපුත්තො සාලිත්තකසිප්පෙ නිප්ඵත්තිං පත්තො. “සාලිත්තකසිප්ප”න්ති සක්ඛරාඛිපනසිප්පං වුච්චති. සො එකදිවසං ධම්මං සුත්වා සාසනෙ උරං දත්වා පබ්බජිත්වා උපසම්පදං ලභි, න පන සික්ඛාකාමො, න පටිපත්තිසාධකො අහොසි. සො එකදිවසං එකං දහරභික්ඛුං ආදාය අචිරවතිං ගන්ත්වා න්හායිත්වා නදීතීරෙ අට්ඨාසි. තස්මිං සමයෙ ද්වෙ සෙතහංසා ආකාසෙන ගච්ඡන්ති. සො තං දහරං ආහ “ඉමං පච්ඡිමහංසං සක්ඛරාය අක්ඛිම්හි පහරිත්වා පාදමූලෙ පාතෙමී”ති. ඉතරො “කථං පාතෙස්සසි, න සක්ඛිස්සසි පහරිතු”න්ති ආහ. ඉතරො “තිට්ඨතු තාවස්ස ඔරතො අක්ඛි, පරතො අක්ඛිම්හි තං පහරාමී”ති. ඉදානි පන ත්වං අසන්තං කථෙසීති. “තෙන හි උපධාරෙහී”ති එකං තිඛිණසක්ඛරං ගහෙත්වා අඞ්ගුලියා පරියන්තෙ කත්වා තස්ස හංසස්ස පච්ඡතො ඛිපි. සා “රු”න්ති සද්දං අකාසි, හංසො “පරිස්සයෙන භවිතබ්බ”න්ති නිවත්තිත්වා සද්දං සොතුං ආරභි. ඉතරො තස්මිං ඛණෙ එකං වට්ටසක්ඛරං ගහෙත්වා තස්ස නිවත්තිත්වා ඔලොකෙන්තස්ස පරභාගෙ අක්ඛිං පහරි. සක්ඛරා ඉතරම්පි අක්ඛිං විනිවිජ්ඣිත්වා ගතා. හංසො මහාරවං රවන්තො පාදමූලෙයෙව පති. තතො තතො භික්ඛූ ආගන්ත්වා ගරහිත්වා “අනනුච්ඡවිකං තෙ කත”න්ති සත්ථු සන්තිකං නෙත්වා “භන්තෙ, ඉමිනා ඉදං නාම කත”න්ති තමත්ථං ආරොචෙසුං. සත්ථා තං භික්ඛුං ගරහිත්වා “න, භික්ඛවෙ, ඉදානෙවෙස එතස්මිං සිප්පෙ කුසලො, පුබ්බෙපි කුසලොයෙව අහොසී”ති වත්වා අතීතං ආහරි.
අතීතෙ බාරාණසියං බ්රහ්මදත්තෙ රජ්ජං කාරෙන්තෙ බොධිසත්තො තස්ස අමච්චො අහොසි. තස්මිං කාලෙ රඤ්ඤො පුරොහිතො අතිමුඛරො හොති බහුභාණී, තස්මිං කථෙතුං ආරද්ධෙ අඤ්ඤෙ ඔකාසමෙව න ලභන්ති. රාජා චින්තෙසි “කදා නු ඛො එතස්ස වචනුපච්ඡෙදකං කඤ්චි ලභිස්සාමී”ති. සො තතො පට්ඨාය තථාරූපං එකං උපධාරෙන්තො විචරති. තස්මිං කාලෙ බාරාණසියං එකො පීඨසප්පී සක්ඛරාඛිපනසිප්පෙ නිප්ඵත්තිං පත්තො හොති. ගාමදාරකා තං රථකං ආරොපෙත්වා ආකඩ්ඪමානා බාරාණසිනගරද්වාරමූලෙ එකො විටපසම්පන්නො මහානිග්රොධො අත්ථි, තත්ථ ආනෙත්වා සම්පරිවාරෙත්වා කාකණිකාදීනි දත්වා “හත්ථිරූපකං කර, අස්සරූපකං කරා”ති වදන්ති. සො සක්ඛරා ඛිපිත්වා ඛිපිත්වා නිග්රොධපණ්ණෙසු නානාරූපානි දස්සෙති, සබ්බානි පණ්ණානි ඡිද්දාවඡිද්දානෙව අහෙසුං.
අථ බාරාණසිරාජා උය්යානං ගච්ඡන්තො තං ඨානං පාපුණි. උස්සාරණාභයෙන සබ්බෙ දාරකා පලායිංසු, පීඨසප්පී තත්ථෙව නිපජ්ජි. රාජා නිග්රොධමූලං පත්වා රථෙ නිසින්නො පත්තානං ඡිද්දතාය ඡායං කබරකබරං දිස්වා ඔලොකෙන්තො සබ්බෙසං පත්තානං ඡිද්දභාවං දිස්වා “කෙනෙතානි එවං කතානී”ති පුච්ඡි. “පීඨසප්පිනා, දෙවා”ති. රාජා “ඉමං නිස්සාය බ්රාහ්මණස්ස වචනුපච්ඡෙදං කාතුං සක්කා භවිස්සතී”ති චින්තෙත්වා “කහං, භණෙ, පීඨසප්පී”ති පුච්ඡි. විචිනන්තා මූලන්තරෙ නිපන්නං දිස්වා “අයං, දෙවා”ති ආහංසු. රාජා නං පක්කොසාපෙත්වා පරිසං උස්සාරෙත්වා පුච්ඡි “අම්හාකං සන්තිකෙ එකො මුඛරබ්රාහ්මණො අත්ථි, සක්ඛිස්සසි තං නිස්සද්දං කාතු”න්ති. නාළිමත්තා අජලණ්ඩිකා ලභන්තො සක්ඛිස්සාමි, දෙවාති. රාජා පීඨසප්පිං ඝරං නෙත්වා අන්තොසාණියං නිසීදාපෙත්වා සාණියං ඡිද්දං කාරෙත්වා බ්රාහ්මණස්ස ඡිද්දාභිමුඛං ආසනං පඤ්ඤපෙත්වා නාළිමත්තා සුක්ඛා අජලණ්ඩිකා පීඨසප්පිස්ස සන්තිකෙ ඨපාපෙත්වා බ්රාහ්මණං උපට්ඨානකාලෙ ආගතං තස්මිං ආසනෙ නිසීදාපෙත්වා කථං සමුට්ඨාපෙසි. බ්රාහ්මණො අඤ්ඤෙසං ඔකාසං අදත්වා රඤ්ඤා සද්ධිං කථෙතුං ආරභි. අථස්ස සො පීඨසප්පී සාණිච්ඡිද්දෙන එකෙකං අජලණ්ඩිකං පච්ඡියං පවෙසෙන්තො විය තාලුතලම්හියෙව පාතෙති, බ්රාහ්මණො ආගතාගතං නාළියං තෙලං පවෙසෙන්තො විය ගිලති, සබ්බා පරික්ඛයං ගමිංසු. තස්සෙතා නාළිමත්තා අජලණ්ඩිකා කුච්ඡිං පවිට්ඨා අඩ්ඪාළ්හකමත්තා අහෙසුං.