සමතිත්තිකං අනවසෙසකන්ති ඉදං සත්ථා සුම්භරට්ඨෙ සෙදකං නාම නිගමං උපනිස්සාය අඤ්ඤතරස්මිං වනසණ්ඩෙ විහරන්තො ජනපදකල්යාණිසුත්තං ආරබ්භ කථෙසි. තත්ර හි භගවා – “සෙය්යථාපි, භික්ඛවෙ, ‘ජනපදකල්යාණී ජනපදකල්යාණී’ති ඛො, භික්ඛවෙ, මහාජනකායො සන්නිපතෙය්ය, සා ඛො පනස්ස ජනපදකල්යාණී පරමපාසාවිනී නච්චෙ, පරමපාසාවිනී ගීතෙ. ‘ජනපදකල්යාණී නච්චති ගායතී’ති ඛො, භික්ඛවෙ, භිය්යොසොමත්තාය මහාජනකායො සන්නිපතෙය්ය. අථ පුරිසො ආගච්ඡෙය්ය ජීවිතුකාමො අමරිතුකාමො සුඛකාමො දුක්ඛපටිකූලො. තමෙනං එවං වදෙය්ය “අයං තෙ, අම්භො පුරිස, සමතිත්තිකො තෙලපත්තො අන්තරෙන ච මහාජනකායස්ස අන්තරෙන ච ජනපදකල්යාණියා පරිහරිතබ්බො, පුරිසො ච තං උක්ඛිත්තාසිකො පිට්ඨිතො පිට්ඨිතො අනුබන්ධිස්සති ‘යත්ථෙව නං ථොකම්පි ඡඩ්ඩෙස්සසි, තත්ථෙව තෙ සීසං පාතෙස්සාමී’”ති. “තං කිං මඤ්ඤථ, භික්ඛවෙ, අපි නු සො පුරිසො අමුං තෙලපත්තං අමනසිකරිත්වා බහිද්ධා පමාදං ආහරෙය්යා”ති? “නො හෙතං, භන්තෙ”. උපමා ඛො ම්යායං, භික්ඛවෙ, කතා අත්ථස්ස විඤ්ඤාපනාය. අයමෙවෙත්ථ අත්ථො – ‘සමතිත්තිකො තෙලපත්තො’ති ඛො, භික්ඛවෙ, කායගතායෙතං සතියා අධිවචනං. තස්මාතිහ , භික්ඛවෙ, එවං සික්ඛිතබ්බං ‘කායගතා නො සති භාවිතා භවිස්සති සුසමාරද්ධා’ති එවඤ්හි වො, භික්ඛවෙ, සික්ඛිතබ්බ”න්ති (සං· නි· 5.386) –

තත්රායං සඞ්ඛෙපත්ථො – ජනපදකල්යාණීති ජනපදම්හි කල්යාණී උත්තමා ඡසරීරදොසරහිතා පඤ්චකල්යාණසමන්නාගතා. සා හි යස්මා නාතිදීඝා, නාතිරස්සා, නාතිකිසා, නාතිථූලා, නාතිකාළා, නාච්චොදාතා, අතික්කන්තා මානුසකවණ්ණං, අපත්තා දිබ්බවණ්ණං, තස්මා ඡසරීරදොසරහිතා. ඡවිකල්යාණං, මංසකල්යාණං, න්හාරුකල්යාණං, අට්ඨිකල්යාණං, වයොකල්යාණන්ති ඉමෙහි පන පඤ්චහි කල්යාණෙහි සමන්නාගතත්තා පඤ්චකල්යාණසමන්නාගතා නාම. තස්සා හි ආගන්තුකොභාසකිච්චං නාම නත්ථි, අත්තනො සරීරොභාසෙනෙව ද්වාදසහත්ථෙ ඨානෙ ආලොකං කරොති, පියඞ්ගුසාමා වා හොති සුවණ්ණසාමා වා. අයමස්සා ඡවිකල්යාණතා. චත්තාරො පනස්සා හත්ථපාදා මුඛපරියොසානඤ්ච ලාඛාරසපරිකම්මකතං විය රත්තපවාළරත්තකම්බලසදිසං හොති. අයමස්සා මංසකල්යාණතා. වීසති නඛපත්තානි මංසතො අමුත්තට්ඨානෙ ලාඛාරසපූරිතානි විය, මුත්තට්ඨානෙ ඛීරධාරාසදිසානි. අයමස්සා න්හාරුකල්යාණතා. ද්වත්තිංස දන්තා සුඵුසිතා සුධොතවජිරපන්ති විය ඛායන්ති. අයමස්සා අට්ඨිකල්යාණතා. වීසතිවස්සසතිකාපි පන සමානා සොළසවස්සුද්දෙසිකා විය හොති නිබ්බලිපලිතා. අයමස්සා වයොකල්යාණතා.

පරමපාසාවිනීති එත්ථ පන පසවනං පසවො, පවත්තීති අත්ථො. පසවො එව පාසාවො, පරමො පාසාවො පරමපාසාවො, සො අස්සා අත්ථීති පරමපාසාවිනී. නච්චෙ ච ගීතෙ ච උත්තමප්පවත්ති සෙට්ඨකිරියා. උත්තමමෙව නච්චං නච්චති, ගීතඤ්ච ගායතීති වුත්තං හොති.

අථ පුරිසො ආගච්ඡෙය්යාති න අත්තනො රුචියා ආගච්ඡෙය්ය, අයං පනෙත්ථ අධිප්පායො – අථෙවං මහාජනමජ්ඣෙ ජනපදකල්යාණියා නච්චමානාය “සාධු සාධූ”ති සාධුකාරෙසු අඞ්ගුලිඵොටනෙසු චෙලුක්ඛෙපෙසු ච පවත්තමානෙසු තං පවත්තිං සුත්වා රාජා බන්ධනාගාරතො එකං චොරපුරිසං පක්කොසාපෙත්වා නිගළානි ඡින්දිත්වා සමතිත්තිකං සුපරිපුණ්ණං තෙලපත්තං තස්ස හත්ථෙ දත්වා උභොහි හත්ථෙහි දළ්හං ගාහාපෙත්වා එකං අසිහත්ථං පුරිසං ආණාපෙසි “එතං ගහෙත්වා ජනපදකල්යාණියා සමජ්ජට්ඨානං ගච්ඡ. යත්ථෙව චෙස පමාදං ආගම්ම එකම්පි තෙලබින්දුං ඡඩ්ඩෙති, තත්ථෙවස්ස සීසං ඡින්දා”ති. සො පුරිසො අසිං උක්ඛිපිත්වා තං තජ්ජෙන්තො තත්ථ නෙසි. සො මරණභයතජ්ජිතො ජීවිතුකාමතාය පමාදවසෙන තං අමනසිකරිත්වා සකිම්පි අක්ඛීනි උම්මීලෙත්වා තං ජනපදකල්යාණිං න ඔලොකෙසි. එවං භූතපුබ්බමෙවෙතං වත්ථු, සුත්තෙ පන පරිකප්පවසෙනෙතං වුත්තන්ති වෙදිතබ්බං.