පුත්තො ත්යාහං මහාරාජාති ඉදං සත්ථා ජෙතවනෙ විහරන්තො වාසභඛත්තියං ආරබ්භ කථෙසි. වාසභඛත්තියාය වත්ථු ද්වාදසකනිපාතෙ භද්දසාලජාතකෙ ආවිභවිස්සති. සා කිර මහානාමස්ස සක්කස්ස ධීතා නාගමුණ්ඩාය නාම දාසියා කුච්ඡිස්මිං ජාතා කොසලරාජස්ස අග්ගමහෙසී අහොසි. සා රඤ්ඤො පුත්තං විජායි. රාජා පනස්සා පච්ඡා දාසිභාවං ඤත්වා ඨානං පරිහාපෙසි, පුත්තස්ස විටටූභස්සාපි ඨානං පරිහාපෙසියෙව. තෙ උභොපි අන්තොනිවෙසනෙයෙව වසන්ති. සත්ථා තං කාරණං ඤත්වා පුබ්බණ්හසමයෙ පඤ්චසතභික්ඛුපරිවුතො රඤ්ඤො නිවෙසනං ගන්ත්වා පඤ්ඤත්තාසනෙ නිසීදිත්වා “මහාරාජ, කහං වාසභඛත්තියා”ති ආහ. “රාජා තං කාරණං ආරොචෙසි. මහාරාජ වාසභඛත්තියා කස්ස ධීතා”ති? “මහානාමස්ස භන්තෙ”ති. “ආගච්ඡමානා කස්ස ආගතා”ති? “මය්හං භන්තෙ”ති. මහාරාජ සා රඤ්ඤො ධීතා, රඤ්ඤොව ආගතා, රාජානංයෙව පටිච්ච පුත්තං ලභි, සො පුත්තො කිංකාරණා පිතු සන්තකස්ස රජ්ජස්ස සාමිකො න හොති, පුබ්බෙ රාජානො මුහුත්තිකාය කට්ඨහාරිකාය කුච්ඡිස්මිම්පි පුත්තං ලභිත්වා පුත්තස්ස රජ්ජං අදංසූති. රාජා තස්සත්ථස්සාවිභාවත්ථාය භගවන්තං යාචි, භගවා භවන්තරෙන පටිච්ඡන්නං කාරණං පාකටං අකාසි.

අතීතෙ බාරාණසියං බ්රහ්මදත්තො රාජා මහන්තෙන යසෙන උය්යානං ගන්ත්වා තත්ථ පුප්ඵඵලලොභෙන විචරන්තො උය්යානවනසණ්ඩෙ ගායිත්වා දාරූනි උද්ධරමානං එකං ඉත්ථිං දිස්වා පටිබද්ධචිත්තො සංවාසං කප්පෙසි. තඞ්ඛණඤ්ඤෙව බොධිසත්තො තස්සා කුච්ඡියං පටිසන්ධිං ගණ්හි, තාවදෙව තස්සා වජිරපූරිතා විය ගරුකා කුච්ඡි අහොසි. සා ගබ්භස්ස පතිට්ඨිතභාවං ඤත්වා “ගබ්භො මෙ, දෙව, පතිට්ඨිතො”ති ආහ. රාජා අඞ්ගුලිමුද්දිකං දත්වා “සචෙ ධීතා හොති, ඉමං විස්සජ්ජෙත්වා පොසෙය්යාසි, සචෙ පුත්තො හොති, අඞ්ගුලිමුද්දිකාය සද්ධිං මම සන්තිකං ආනෙය්යාසී”ති වත්වා පක්කාමි.

සාපි පරිපක්කගබ්භා බොධිසත්තං විජායි. තස්ස ආධාවිත්වා පරිධාවිත්වා විචරණකාලෙ කීළාමණ්ඩලෙ කීළන්තස්ස එවං වත්තාරො හොන්ති “නිප්පිතිකෙනම්හා පහටා”ති. තං සුත්වා බොධිසත්තො මාතු සන්තිකං ගන්ත්වා “අම්ම, කො මය්හං පිතා”ති පුච්ඡි. “තාත, ත්වං බාරාණසිරඤ්ඤො පුත්තො”ති. “අම්ම, අත්ථි පන කොචි සක්ඛී”ති? තාත රාජා ඉමං මුද්දිකං දත්වා “සචෙ ධීතා හොති, ඉමං විස්සජ්ජෙත්වා පොසෙය්යාසි, සචෙ පුත්තො හොති, ඉමාය අඞ්ගුලිමුද්දිකාය සද්ධිං ආනෙය්යාසී”ති වත්වා ගතොති. “අම්ම, එවං සන්තෙ කස්මා මං පිතු සන්තිකං න නෙසී”ති . සා පුත්තස්ස අජ්ඣාසයං ඤත්වා රාජද්වාරං ගන්ත්වා රඤ්ඤො ආරොචාපෙසි. රඤ්ඤා ච පක්කොසාපිතා පවිසිත්වා රාජානං වන්දිත්වා “අයං තෙ, දෙව, පුත්තො”ති ආහ. රාජා ජානන්තොපි පරිසමජ්ඣෙ ලජ්ජාය “න මය්හං පුත්තො”ති ආහ. “අයං තෙ, දෙව, මුද්දිකා, ඉමං සඤ්ජානාසී”ති. “අයම්පි මය්හං මුද්දිකා න හොතී”ති. “දෙව, ඉදානි ඨපෙත්වා සච්චකිරියං අඤ්ඤො මම සක්ඛි නත්ථි, සචායං දාරකො තුම්හෙ පටිච්ච ජාතො, ආකාසෙ තිට්ඨතු, නො චෙ, භූමියං පතිත්වා මරතූ”ති බොධිසත්තස්ස පාදෙ ගහෙත්වා ආකාසෙ ඛිපි. බොධිසත්තො ආකාසෙ පල්ලඞ්කමාභුජිත්වා නිසින්නො මධුරස්සරෙන පිතු ධම්මං කථෙන්තො ඉමං ගාථමාහ –

තත්ථ පුත්තො ත්යාහන්ති පුත්තො තෙ අහං. පුත්තො ච නාමෙස අත්රජො, ඛෙත්තජො, අන්තෙවාසිකො, දින්නකොති චතුබ්බිධො. තත්ථ අත්තානං පටිච්ච ජාතො අත්රජො නාම. සයනපිට්ඨෙ පල්ලඞ්කෙ උරෙතිඑවමාදීසු නිබ්බත්තො ඛෙත්තජො නාම. සන්තිකෙ සිප්පුග්ගණ්හනකො අන්තෙවාසිකො නාම. පොසාවනත්ථාය දින්නො දින්නකො නාම. ඉධ පන අත්රජං සන්ධාය “පුත්තො”ති වුත්තං. චතූහි සඞ්ගහවත්ථූහි ජනං රඤ්ජෙතීති රාජා, මහන්තො රාජා මහාරාජා. තමාලපන්තො ආහ “මහාරාජා”ති. ත්වං මං පොස ජනාධිපාති ජනාධිප මහාජනජෙට්ඨක ත්වං මං පොස භරස්සු වඩ්ඪෙහි. අඤ්ඤෙපි දෙවො පොසෙතීති අඤ්ඤෙපි හත්ථිබන්ධාදයො මනුස්සෙ, හත්ථිඅස්සාදයො තිරච්ඡානගතෙ ච බහුජනෙ දෙවො පොසෙති. කිඤ්ච දෙවො සකං පජන්ති එත්ථ පන කිඤ්චාති ගරහත්ථෙ ච අනුග්ගහණත්ථෙ ච නිපාතො. “සකං පජං අත්තනො පුත්තං මං දෙවො න පොසෙතී”ති වදන්තො ගරහති නාම, “අඤ්ඤෙ බහුජනෙ පොසෙතී”ති වදන්තො අනුග්ගණ්හති නාම. ඉති බොධිසත්තො ගරහන්තොපි අනුග්ගණ්හන්තොපි “කිඤ්ච දෙවො සකං පජ”න්ති ආහ.

රාජා බොධිසත්තස්ස ආකාසෙ නිසීදිත්වා එවං ධම්මං දෙසෙන්තස්ස සුත්වා “එහි, තාතා”ති හත්ථං පසාරෙසි, “අහමෙව පොසෙස්සාමි, අහමෙව පොසෙස්සාමී”ති හත්ථසහස්සං පසාරියිත්ථ. බොධිසත්තො අඤ්ඤස්ස හත්ථෙ අනොතරිත්වා රඤ්ඤොව හත්ථෙ ඔතරිත්වා අඞ්කෙ නිසීදි. රාජා තස්ස ඔපරජ්ජං දත්වා මාතරං අග්ගමහෙසිං අකාසි. සො පිතු අච්චයෙන කට්ඨවාහනරාජා නාම හුත්වා ධම්මෙන රජ්ජං කාරෙත්වා යථාකම්මං ගතො.

සත්ථා කොසලරඤ්ඤො ඉමං ධම්මදෙසනං ආහරිත්වා ද්වෙ වත්ථූනි දස්සෙත්වා අනුසන්ධිං ඝටෙත්වා ජාතකං සමොධානෙසි – “තදා මාතා මහාමායා අහොසි, පිතා සුද්ධොදනමහාරාජා, කට්ඨවාහනරාජා පන අහමෙව අහොසි”න්ති.

අපි අතරමානානන්ති ඉදං සත්ථා ජෙතවනෙ විහරන්තො ඔස්සට්ඨවීරියං භික්ඛුං ආරබ්භ කථෙසි. ඉමස්මිං පන ජාතකෙ පච්චුප්පන්නවත්ථු ච අතීතවත්ථු ච එකාදසකනිපාතෙ සංවරජාතකෙ ආවිභවිස්සති. වත්ථු හි තස්මිඤ්ච ඉමස්මිඤ්ච එකසදිසමෙව, ගාථා පන නානා. ගාමණිකුමාරො බොධිසත්තස්ස ඔවාදෙ ඨත්වා භාතිකසතස්ස කනිට්ඨොපි හුත්වා භාතිකසතපරිවාරිතො සෙතච්ඡත්තස්සහෙට්ඨා වරපල්ලඞ්කෙ නිසින්නො අත්තනො යසසම්පත්තිං ඔලොකෙත්වා “අයං මය්හං යසසම්පත්ති අම්හාකං ආචරියස්ස සන්තකා”ති තුට්ඨො ඉමං උදානං උදානෙසි –