14. එකරාජචරියාවණ්ණනා
චුද්දසමෙ එකරාජාති විස්සුතොති එකරාජාති ඉමිනා අන්වත්ථනාමෙන ජම්බුදීපතලෙ පාකටො.
මහාසත්තො හි තදා බාරාණසිරඤ්ඤො පුත්තො හුත්වා නිබ්බත්ති. වයප්පත්තො සබ්බසිප්පනිප්ඵත්තිං පත්තො හුත්වා පිතු අච්චයෙන රජ්ජං කාරෙන්තො කුසලසීලාචාරසද්ධාසුතාදිඅනඤ්ඤසාධාරණගුණවිසෙසයොගෙන පාරමිපරිභාවනෙන ච ජම්බුදීපතලෙ අදුතියත්තා පධානභාවෙන ච “එකරාජා”ති පකාසනාමො අහොසි. පරමං සීලං අධිට්ඨායාති සුපරිසුද්ධකායිකවාචසිකසංවරසඞ්ඛාතඤ්චෙව සුපරිසුද්ධමනොසමාචාරසඞ්ඛාතඤ්ච පරමං උත්තමං දසකුසලකම්මපථසීලං සමාදානවසෙන ච අවීතික්කමනවසෙන ච අධිට්ඨහිත්වා අනුට්ඨහිත්වා. පසාසාමි මහාමහින්ති තියොජනසතිකෙ කාසිරට්ඨෙ මහතිං මහිං අනුසාසාමි රජ්ජං කාරෙමි.
දසකුසලකම්මපථෙති පාණාතිපාතාවෙරමණි යාව සම්මාදිට්ඨීති එතස්මිං දසවිධෙ කුසලකම්මපථෙ, එතෙ වා අනවසෙසතො සමාදාය වත්තාමි. චතූහි සඞ්ගහවත්ථූහීති දානං පියවචනං අත්ථචරියා සමානත්තතාති ඉමෙහි චතූහි සඞ්ගහවත්ථූහි සඞ්ගණ්හනකාරණෙහි යදා එකරාජාති විස්සුතො හොමි, තදා යථාරහං මහාජනං සඞ්ගණ්හාමීති සම්බන්ධො.
එවන්ති දසකුසලකම්මපථසීලපරිපූරණං චතූහි සඞ්ගහවත්ථූහි මහාජනසඞ්ගණ්හනන්ති යථාවුත්තෙන ඉමිනා ආකාරෙන අප්පමත්තස්ස. ඉධලොකෙ පරත්ථ චාති ඉමස්මිං ලොකෙ යං අප්පමජ්ජනං, තත්ථ දිට්ඨධම්මිකෙ අත්ථෙ, පරලොකෙ යං අප්පමජ්ජනං තත්ථ සම්පරායිකෙ අත්ථෙ අප්පමත්තස්ස මෙ සතොති අත්ථො. දබ්බසෙනොති එවංනාමකො කොසලරාජා. උපගන්ත්වාති චතුරඞ්ගිනිං සෙනං සන්නය්හිත්වා අබ්භුය්යානවසෙන මම රජ්ජං උපගන්ත්වා. අච්ඡින්දන්තො පුරං මමාති මම බාරාණසිනගරං බලක්කාරෙන ගණ්හන්තො.
තත්රායං අනුපුබ්බිකථා – මහාසත්තො හි තදා නගරස්ස චතූසු ද්වාරෙසු චතස්සො මජ්ඣෙ එකං නිවෙසනද්වාරෙ එකන්ති ඡ දානසාලායො කාරෙත්වා කපණද්ධිකාදීනං දානං දෙති, සීලං රක්ඛති, උපොසථකම්මං කරොති, ඛන්තිමෙත්තානුද්දයසම්පන්නො අඞ්කෙ නිසින්නං පුත්තං පරිතොසයමානො විය සබ්බසත්තෙ පරිතොසයමානො ධම්මෙන රජ්ජං කාරෙති. තස්සෙකො අමච්චො අන්තෙපුරං පදුස්සිත්වා අපරභාගෙ පාකටොව ජාතො. අමච්චා රඤ්ඤො ආරොචෙසුං. රාජා පරිග්ගණ්හන්තො තං අත්තනා පච්චක්ඛතො ඤත්වා තං අමච්චං පක්කොසාපෙත්වා “අන්ධබාල, අයුත්තං තෙ කතං, න ත්වං මම විජිතෙ වසිතුං අරහසි, අත්තනො ධනඤ්ච පුත්තදාරඤ්ච ගහෙත්වා අඤ්ඤත්ථ යාහී”ති රට්ඨා පබ්බාජෙසි.
සො කොසලජනපදං ගන්ත්වා දබ්බසෙනං නාම කොසලරාජානං උපට්ඨහන්තො අනුක්කමෙන තස්ස විස්සාසිකො හුත්වා එකදිවසං තං රාජානං ආහ – “දෙව, බාරාණසිරජ්ජං නිම්මක්ඛිකමධුපටලසදිසං, අතිමුදුකො රාජා, සුඛෙනෙව තං රජ්ජං ගණ්හිතුං සක්කොසී”ති. දබ්බසෙනො බාරාණසිරඤ්ඤො මහානුභාවතාය තස්ස වචනං අසද්දහන්තො මනුස්සෙ පෙසෙත්වා කාසිරට්ඨෙ ගාමඝාතාදීනි කාරෙත්වා තෙසං චොරානං බොධිසත්තෙන ධනං දත්වා විස්සජ්ජිතභාවං සුත්වා “අතිවිය ධම්මිකො රාජා”ති ඤත්වා “බාරාණසිරජ්ජං ගණ්හිස්සාමී”ති බලවාහනං ආදාය නිය්යාසි . අථ බාරාණසිරඤ්ඤො මහායොධා “කොසලරාජා ආගච්ඡතී”ති සුත්වා “අම්හාකං රජ්ජසීමං අනොක්කමන්තමෙව නං පොථෙත්වා ගණ්හාමා”ති අත්තනො රඤ්ඤො වදිංසු.