නවමෙ පඤ්චාලරට්ඨෙති එවංනාමකෙ ජනපදෙ. නගරවරෙ, කපිලායන්ති “කපිලා”ති එවංලද්ධනාමෙ උත්තමනගරෙ. “නගරවරෙ”ති වත්වා පුන “පුරුත්තමෙ”ති වචනං තස්මිං කාලෙ ජම්බුදීපෙ සබ්බනගරානං තස්ස නගරස්ස අග්ගනගරභාවදස්සනත්ථං. ජයද්දිසො නාමාති රඤ්ඤා අත්තනො පච්චත්ථිකෙ ජිතෙ ජාතො, අත්තනො වා පච්චාමිත්තභූතං යක්ඛිනීසඞ්ඛාතං ජයද්දිසං ජිතොති එවංලද්ධනාමො. සීලගුණමුපාගතොති ආචාරසීලඤ්චෙව උස්සාහසම්පත්තියාදිරාජගුණඤ්ච උපාගතො, තෙන සමන්නාගතොති අත්ථො.

තස්ස රඤ්ඤොති ජයද්දිසරාජස්ස, අහං පුත්තො අහොසින්ති වචනසෙසො. සුතධම්මොති යාවතා රාජපුත්තෙන සොතබ්බධම්මො නාම, තස්ස සබ්බස්ස සුතත්තා සුතධම්මො, බහුස්සුතොති අත්ථො. අථ වා සුතධම්මොති විස්සුතධම්මො, ධම්මචරියාය සමචරියාය පකාසො පඤ්ඤාතො, ලොකෙ පත්ථටකිත්තිධම්මොති අත්ථො. අලීනසත්තොති එවංනාමො. ගුණවාති උළාරෙහි මහාපුරිසගුණෙහි සමන්නාගතො. අනුරක්ඛපරිජනො සදාති සද්ධාදිගුණවිසෙසයොගතො චතූහි සඞ්ගහවත්ථූහි සම්මදෙව සඞ්ගහණතො ච සබ්බකාලං සම්භත්තපරිවාරජනො.

පිතා මෙ මිගවං ගන්ත්වා, පොරිසාදං උපාගමීති මය්හං පිතා ජයද්දිසරාජා මිගවං චරන්තො අරඤ්ඤමජ්ඣං ගන්ත්වා පොරිසාදං මනුස්සඛාදකං යක්ඛිනිපුත්තං උපගඤ්ඡි, තෙන සමාගමි.

ජයද්දිසරාජා කිර එකදිවසං “මිගවං ගමිස්සාමී”ති තදනුරූපෙන මහතා පරිවාරෙන කපිලනගරතො නික්ඛමි. තං නික්ඛන්තමත්තමෙව තක්කසිලාවාසී නන්දො නාම බ්රාහ්මණො චතස්සො සතාරහා ගාථා නාම කථෙතුං ආදාය උපසඞ්කමිත්වා අත්තනො ආගමනකාරණං රඤ්ඤො ආරොචෙසි. රාජා “නිවත්තිත්වා සුණිස්සාමී”ති තස්ස වසනගෙහං පරිබ්බයඤ්ච දාපෙත්වා අරඤ්ඤං පවිට්ඨො “යස්ස පස්සෙන මිගො පලායති, තස්සෙව සො ගීවා”ති වත්වා මිගෙ පරියෙසන්තො විචරති. අථෙකො පසදමිගො මහාජනස්ස පදසද්දෙන ආසයතො නික්ඛමිත්වා රඤ්ඤො අභිමුඛො ගන්ත්වා පලායි. අමච්චා පරිහාසං කරිංසු. රාජා තං අනුබන්ධිත්වා තියොජනමත්ථකෙ තං පරික්ඛීණජවං ඨිතං විජ්ඣිත්වා පාතෙසි. පතිතං ඛග්ගෙන ද්විධා කත්වා අනත්ථිකොපි “මංසෙන මිගං ගහෙතුං නාසක්ඛී”ති වචනමොචනත්ථං කාජෙ කත්වා ආගච්ඡන්තො එකස්ස නිග්රොධස්ස මූලෙ දබ්බතිණෙසු නිසීදිත්වා ථොකං විස්සමිත්වා ගන්තුං ආරභි.

තෙන ච සමයෙන තස්සෙව රඤ්ඤො ජෙට්ඨභාතා ජාතදිවසෙ එව එකාය යක්ඛිනියා ඛාදිතුං ගහිතො ආරක්ඛමනුස්සෙහි අනුබද්ධාය තාය නිද්ධමනමග්ගෙන ගච්ඡන්තියා උරෙ ඨපිතො මාතුසඤ්ඤාය මුඛෙන ථනග්ගහණෙන පුත්තසිනෙහං උප්පාදෙත්වා සංවඩ්ඪියමානො තදාහාරොපයොගිතාය මනුස්සමංසං ඛාදන්තො අනුක්කමෙන වුද්ධිප්පත්තො අත්තානං අන්තරධාපනත්ථං යක්ඛිනියා දින්නඔසධමූලානුභාවෙන අන්තරහිතො හුත්වා මනුස්සමංසං ඛාදිත්වා ජීවන්තො තාය යක්ඛිනියා මතාය තං ඔසධමූලං අත්තනො පමාදෙන නාසෙත්වා දිස්සමානරූපොව මනුස්සමංසං ඛාදන්තො නග්ගො උබ්බිග්ගවිරූපදස්සනො රාජපුරිසෙහි පස්සිත්වා අනුබද්ධො පලායිත්වා අරඤ්ඤං පවිසිත්වා තස්ස නිග්රොධස්ස මූලෙ වාසං කප්පෙන්තො රාජානං දිස්වා “භක්ඛොසි මෙ”ති හත්ථෙ අග්ගහෙසි. තෙන වුත්තං “සො මෙ පිතුමග්ගහෙසි, භක්ඛොසි මම මා චලී”තිආදි.

තත්ථ සො මෙ පිතුමග්ගහෙසීති සො පොරිසාදො මම පිතරං ජයද්දිසරාජානං අත්තනො නිසින්නරුක්ඛසමීපමාගතං “මම භක්ඛො ත්වං ආගතොසි, හත්ථපරිප්ඵන්දනාදිවසෙන මා චලි, චලන්තම්පි අහං තං ඛාදිස්සාමී”ති හත්ථෙ අග්ගහෙසි.

තස්සාති තස්ස යක්ඛිනිපුත්තස්ස. තසිතවෙධිතොති චිත්තුත්රාසෙන තසිතො සරීරපරිකම්පෙන වෙධිතො. ඌරුක්ඛම්භොති උභින්නං ඌරූනං ථද්ධභාවො, යෙන සො තතො පලායිතුං නාසක්ඛි.

මිගවං ගහෙත්වා මුඤ්චස්සූති එත්ථ මිගවන්ති මිගවවසෙන ලද්ධත්තා තං මිගමංසං “මිගව”න්ති ආහ, ඉමං මිගමංසං ගහෙත්වා මං මුඤ්චස්සූති අත්ථො. සො හි රාජා නං යක්ඛිනිපුත්තං දිස්වා භීතො ඌරුක්ඛම්භං පත්වා ඛාණුකො විය අට්ඨාසි. සො වෙගෙන ගන්ත්වා තං හත්ථෙ ගහෙත්වා “භක්ඛොසි මෙ ආගතොසී”ති ආහ. අථ නං රාජා සතිං පච්චුපට්ඨපෙත්වා “සචෙ ආහාරත්ථිකො, ඉමං තෙ මංසං දදාමි, තං ගහෙත්වා ඛාද, මං මුඤ්චාහී”ති ආහ . තං සුත්වා පොරිසාදො “කිමිදං මය්හමෙව සන්තකං දත්වා මයා වොහාරං කරොසි, නනු ඉමං මංසඤ්ච ත්වඤ්ච මම හත්ථගතකාලතො පට්ඨාය මය්හමෙව සන්තකං, තස්මා තං පඨමං ඛාදිත්වා පච්ඡා මංසං ඛාදිස්සාමී”ති ආහ.

අථ රාජා “මංසනික්කයෙනායං න මං මුඤ්චති, මයා ච මිගවං ආගච්ඡන්තෙන තස්ස බ්රාහ්මණස්ස ‘ආගන්ත්වා තෙ ධනං දස්සාමී’ති පටිඤ්ඤා කතා. සචායං යක්ඛො අනුජානිස්සති, සච්චං අනුරක්ඛන්තො ගෙහං ගන්ත්වා තං පටිඤ්ඤං මොචෙත්වා පුන ඉමස්ස යක්ඛස්ස භත්තත්ථං ආගච්ඡෙය්ය”න්ති චින්තෙත්වා තස්ස තමත්ථං ආරොචෙසි. තං සුත්වා පොරිසාදො “සචෙ ත්වං සච්චං අනුරක්ඛන්තො ගන්තුකාමොසි, ගන්ත්වා තස්ස බ්රාහ්මණස්ස දාතබ්බං ධනං දත්වා සච්චං අනුරක්ඛන්තො සීඝං පුන ආගච්ඡෙය්යාසී”ති වත්වා රාජානං විස්සජ්ජෙසි. සො තෙන විස්සට්ඨො “ත්වං මා චින්තයි, අහං පාතොව ආගමිස්සාමී”ති වත්වා මග්ගනිමිත්තානි සල්ලක්ඛෙන්තො අත්තනො බලකායං උපගන්ත්වා තෙන පරිවුතො නගරං පවිසිත්වා නන්දබ්රාහ්මණං පක්කොසාපෙත්වා මහාරහෙ ආසනෙ නිසීදාපෙත්වා තා ගාථා සුත්වා චත්තාරි සහස්සානි දත්වා යානං ආරොපෙත්වා “ඉමං තක්කසිලමෙව නෙථා”ති මනුස්සෙ දත්වා බ්රාහ්මණං උය්යොජෙත්වා දුතියදිවසෙ පොරිසාදස්ස සන්තිකං ගන්තුකාමො පුත්තං රජ්ජෙ පතිට්ඨපෙතුං අනුසාසනිඤ්ච දෙන්තො තමත්ථං ආරොචෙසි. තෙන වුත්තං –