8. සිවිරාජචරියාවණ්ණනා
අට්ඨමෙ අරිට්ඨසව්හයෙ නගරෙති අරිට්ඨපුරනාමකෙ නගරෙ. සිවි නාමාසි ඛත්තියොති සිවීති ගොත්තතො එවංනාමකො රාජා අහොසි.
අතීතෙ කිර සිවිරට්ඨෙ අරිට්ඨපුරනගරෙ සිවිරාජෙ රජ්ජං කාරෙන්තෙ මහාසත්තො තස්ස පුත්තො හුත්වා නිබ්බත්ති. “සිවිකුමාරො”තිස්ස නාමමකංසු. සො වයප්පත්තො තක්කසිලං ගන්ත්වා උග්ගහිතසිප්පො ආගන්ත්වා පිතු සිප්පං දස්සෙත්වා උපරජ්ජං ලභිත්වා අපරභාගෙ පිතු අච්චයෙන රාජා හුත්වා අගතිගමනං පහාය දස රාජධම්මෙ අකොපෙත්වා රජ්ජං කාරෙන්තො නගරස්ස චතූසු ද්වාරෙසු නගරමජ්ඣෙ නිවෙසනද්වාරෙති ඡ දානසාලායො කාරෙත්වා දෙවසිකං ඡසතසහස්සපරිච්චාගෙන මහාදානං පවත්තෙසි. අට්ඨමීචාතුද්දසීපන්නරසීසු සයං දානසාලං ගන්ත්වා දානග්ගං ඔලොකෙති.
සො එකදා පුණ්ණමදිවසෙ පාතොව සමුස්සිතසෙතච්ඡත්තෙ රාජපල්ලඞ්කෙ නිසින්නො අත්තනා දින්නදානං ආවජ්ජෙන්තො බාහිරවත්ථුං අත්තනා අදින්නං නාම අදිස්වා “න මෙ බාහිරකදානං තථා චිත්තං තොසෙති, යථා අජ්ඣත්තිකදානං, අහො වත මම දානසාලං ගතකාලෙ කොචි යාචකො බාහිරවත්ථුං අයාචිත්වා අජ්ඣත්තිකමෙව යාචෙය්ය, සචෙ හි මෙ කොචි සරීරෙ මංසං වා ලොහිතං වා සීසං වා හදයමංසං වා අක්ඛීනි වා උපඩ්ඪසරීරං වා සකලමෙව වා අත්තභාවං දාසභාවෙන යාචෙය්ය, තංතදෙවස්ස අධිප්පායං පූරෙන්තො දාතුං සක්කොමී”ති චින්තෙසි. පාළියං පන අක්ඛීනං එව වසෙන ආගතා. තෙන වුත්තං –
“නිසජ්ජ පාසාදවරෙ, එවං චින්තෙසහං තදා”.
“යංකිඤ්චි මානුසං දානං, අදින්නං මෙ න විජ්ජති;
යොපි යාචෙය්ය මං චක්ඛුං, දදෙය්යං අවිකම්පිතො”ති.
“යංකිඤ්චි මානුසං දානං, අදින්නං මෙ න විජ්ජති;
යොපි යාචෙය්ය මං චක්ඛුං, දදෙය්යං අවිකම්පිතො”ති.
තත්ථ මානුසං දානන්ති පකතිමනුස්සෙහි දාතබ්බදානං අන්නපානාදි. එවං පන මහාසත්තස්ස උළාරෙ දානජ්ඣාසයෙ උප්පන්නෙ සක්කස්ස පණ්ඩුකම්බලසිලාසනං උණ්හාකාරං දස්සෙසි. සො තස්ස කාරණං ආවජ්ජෙන්තො බොධිසත්තස්ස අජ්ඣාසයං දිස්වා “සිවිරාජා අජ්ජ සම්පත්තයාචකා චක්ඛූනි චෙ යාචන්ති, චක්ඛූනි උප්පාටෙත්වා නෙසං දස්සාමීති චින්තෙසී”ති සක්කො දෙවපරිසාය වත්වා “සො සක්ඛිස්සති නු ඛො තං දාතුං, උදාහු නොති වීමංසිස්සාමි තාව න”න්ති බොධිසත්තෙ සොළසහි ගන්ධොදකඝටෙහි න්හත්වා සබ්බාලඞ්කාරෙහි පටිමණ්ඩිතෙ අලඞ්කතහත්ථික්ඛන්ධවරගතෙ දානග්ගං ගච්ඡන්තෙ ජරාජිණ්ණො අන්ධබ්රාහ්මණො විය හුත්වා තස්ස චක්ඛුපථෙ එකස්මිං උන්නතප්පදෙසෙ උභො හත්ථෙ පසාරෙත්වා රාජානං ජයාපෙත්වා ඨිතො බොධිසත්තෙන තදභිමුඛං වාරණං පෙසෙත්වා “බ්රාහ්මණ, කිං ඉච්ඡසී”ති පුච්ඡිතො “තව දානජ්ඣාසයං නිස්සාය සමුග්ගතෙන කිත්තිඝොසෙන සකලලොකසන්නිවාසො නිරන්තරං ඵුටො, අහඤ්ච අන්ධො, තස්මා තං යාචාමී”ති උපචාරවසෙන එකං චක්ඛුං යාචි. තෙන වුත්තං –
“මම සඞ්කප්පමඤ්ඤාය, සක්කො දෙවානමිස්සරො;
නිසින්නො දෙවපරිසාය, ඉදං වචනමබ්රවි.
නිසින්නො දෙවපරිසාය, ඉදං වචනමබ්රවි.
“නිසජ්ජ පාසාදවරෙ, සිවිරාජා මහිද්ධිකො;
චින්තෙන්තො විවිධං දානං, අදෙය්යං සො න පස්සති.
චින්තෙන්තො විවිධං දානං, අදෙය්යං සො න පස්සති.
“තථං නු විතථං නෙතං, හන්ද වීමංසයාමි තං;
මුහුත්තං ආගමෙය්යාථ, යාව ජානාමි තං මනං.
මුහුත්තං ආගමෙය්යාථ, යාව ජානාමි තං මනං.
“පවෙධමානො පලිතසිරො, වලිගත්තො ජරාතුරො;
අන්ධවණ්ණොව හුත්වාන, රාජානං උපසඞ්කමි.
අන්ධවණ්ණොව හුත්වාන, රාජානං උපසඞ්කමි.