එවං මෙ සුතන්ති දසුත්තරසුත්තං. තත්රායං අපුබ්බපදවණ්ණනා – ආවුසො භික්ඛවෙති සාවකානං ආලපනමෙතං. බුද්ධා හි පරිසං ආමන්තයමානා ‘භික්ඛවෙ’ති වදන්ති. සාවකා සත්ථාරං උච්චට්ඨානෙ ඨපෙස්සාමාති සත්ථු ආලපනෙන අනාලපිත්වා ආවුසොති ආලපන්ති. තෙ භික්ඛූති තෙ ධම්මසෙනාපතිං පරිවාරෙත්වා නිසින්නා භික්ඛූ. කෙ පන තෙ භික්ඛූති? අනිබද්ධවාසා දිසාගමනීයා භික්ඛූ. බුද්ධකාලෙ ද්වෙ වාරෙ භික්ඛූ සන්නිපතන්ති – උපකට්ඨවස්සූපනායිකකාලෙ ච පවාරණකාලෙ ච. උපකට්ඨවස්සූපනායිකාය දසපි වීසතිපි තිංසම්පි චත්තාලීසම්පි පඤ්ඤාසම්පි භික්ඛූ වග්ගා වග්ගා කම්මට්ඨානත්ථාය ආගච්ඡන්ති. භගවා තෙහි සද්ධිං සම්මොදිත්වා කස්මා, භික්ඛවෙ, උපකට්ඨාය වස්සූපනායිකාය විචරථාති පුච්ඡති. අථ තෙ “භගවා කම්මට්ඨානත්ථං ආගතම්හ, කම්මට්ඨානං නො දෙථා”ති යාචන්ති.

සත්ථා තෙසං චරියවසෙන රාගචරිතස්ස අසුභකම්මට්ඨානං දෙති. දොසචරිතස්ස මෙත්තාකම්මට්ඨානං, මොහචරිතස්ස උද්දෙසො පරිපුච්ඡා – ‘කාලෙන ධම්මස්සවනං, කාලෙන ධම්මසාකච්ඡා, ඉදං තුය්හං සප්පාය’න්ති ආචික්ඛති. විතක්කචරිතස්ස ආනාපානස්සතිකම්මට්ඨානං දෙති. සද්ධාචරිතස්ස පසාදනීයසුත්තන්තෙ බුද්ධසුබොධිං ධම්මසුධම්මතං සඞ්ඝසුප්පටිපත්තිඤ්ච පකාසෙති. ඤාණචරිතස්ස අනිච්චතාදිපටිසංයුත්තෙ ගම්භීරෙ සුත්තන්තෙ කථෙති. තෙ කම්මට්ඨානං ගහෙත්වා සචෙ සප්පායං හොති, තත්ථෙව වසන්ති. නො චෙ හොති, සප්පායං සෙනාසනං පුච්ඡිත්වා ගච්ඡන්ති. තෙ තත්ථ වසන්තා තෙමාසිකං පටිපදං ගහෙත්වා ඝටෙත්වා වායමන්තා සොතාපන්නාපි හොන්ති සකදාගාමිනොපි අනාගාමිනොපි අරහන්තොපි.

තතො වුත්ථවස්සා පවාරෙත්වා සත්ථු සන්තිකං ගන්ත්වා “භගවා අහං තුම්හාකං සන්තිකෙ කම්මට්ඨානං ගහෙත්වා සොතාපත්තිඵලං පත්තො…පෙ… අහං අග්ගඵලං අරහත්ත”න්ති පටිලද්ධගුණං ආරොචෙන්ති. තත්ථ ඉමෙ භික්ඛූ උපකට්ඨාය වස්සූපනායිකාය ආගතා. එවං ආගන්ත්වා ගච්ඡන්තෙ පන භික්ඛූ භගවා අග්ගසාවකානං සන්තිකං පෙසෙති, යථාහ “අපලොකෙථ පන, භික්ඛවෙ, සාරිපුත්තමොග්ගල්ලානෙ”ති. භික්ඛූ ච වදන්ති “කිං නු ඛො මයං, භන්තෙ, අපලොකෙම සාරිපුත්තමොග්ගල්ලානෙ”ති (සං· නි· 3.2). අථ නෙ භගවා තෙසං දස්සනෙ උය්යොජෙසි. “සෙවථ, භික්ඛවෙ, සාරිපුත්තමොග්ගල්ලානෙ; භජථ, භික්ඛවෙ, සාරිපුත්තමොග්ගල්ලානෙ. පණ්ඩිතා භික්ඛූ අනුග්ගාහකා සබ්රහ්මචාරීනං. සෙය්යථාපි, භික්ඛවෙ, ජනෙතා එවං සාරිපුත්තො. සෙය්යථාපි ජාතස්ස ආපාදෙතා එවං මොග්ගල්ලානො. සාරිපුත්තො, භික්ඛවෙ, සොතාපත්තිඵලෙ විනෙති, මොග්ගල්ලානො උත්තමත්ථෙ”ති (ම· නි· 3.371).

තදාපි භගවා ඉමෙහි භික්ඛූහි සද්ධිං පටිසන්ථාරං කත්වා තෙසං භික්ඛූනං ආසයං උපපරික්ඛන්තො “ඉමෙ භික්ඛූ සාවකවිනෙය්යා”ති අද්දස. සාවකවිනෙය්යා නාම යෙ බුද්ධානම්පි ධම්මදෙසනාය බුජ්ඣන්ති සාවකානම්පි. බුද්ධවිනෙය්යා පන සාවකා බොධෙතුං න සක්කොන්ති. සාවකවිනෙය්යභාවං පන එතෙසං ඤත්වා කතරස්ස භික්ඛුනො දෙසනාය බුජ්ඣිස්සන්තීති ඔලොකෙන්තො සාරිපුත්තස්සාති දිස්වා ථෙරස්ස සන්තිකං පෙසෙසි. ථෙරො තෙ භික්ඛූ පුච්ඡි “සත්ථු සන්තිකං ගතත්ථ ආවුසො”ති. “ආම, ගතම්හ සත්ථාරා පන අම්හෙ තුම්හාකං සන්තිකං පෙසිතා”ති. තතො ථෙරො “ඉමෙ භික්ඛූ මය්හං දෙසනාය බුජ්ඣිස්සන්ති, කීදිසී නු ඛො තෙසං දෙසනා වට්ටතී”ති චින්තෙන්තො “ඉමෙ භික්ඛූ සමග්ගාරාමා, සාමග්ගිරසස්ස දීපිකා නෙසං දෙසනා වට්ටතී”ති සන්නිට්ඨානං කත්වා තථාරූපං දෙසනං දෙසෙතුකාමො දසුත්තරං පවක්ඛාමීතිආදිමාහ. තත්ථ දසධා මාතිකං ඨපෙත්වා විභත්තොති දසුත්තරො, එකකතො පට්ඨාය යාව දසකා ගතොතිපි දසුත්තරො, එකෙකස්මිං පබ්බෙ දස දස පඤ්හා විසෙසිතාතිපි දසුත්තරො, තං දසුත්තරං. පවක්ඛාමීති කථෙස්සාමි. ධම්මන්ති සුත්තං. නිබ්බානපත්තියාති නිබ්බානපටිලාභත්ථාය. දුක්ඛස්සන්තකිරියායාති සකලස්ස වට්ටදුක්ඛස්ස පරියන්තකරණත්ථං. සබ්බගන්ථප්පමොචනන්ති අභිජ්ඣාකායගන්ථාදීනං සබ්බගන්ථානං පමොචනං.

ඉති ථෙරො දෙසනං උච්චං කරොන්තො භික්ඛූනං තත්ථ පෙමං ජනෙන්තො එවමෙතං උග්ගහෙතබ්බං පරියාපුණිතබ්බං ධාරෙතබ්බං වාචෙතබ්බං මඤ්ඤිස්සන්තීති චතූහි පදෙහි වණ්ණං කථෙසි, “එකායනො අයං, භික්ඛවෙ, මග්ගො”තිආදිනා නයෙන තෙසං තෙසං සුත්තානං භගවා විය.

(ක) තත්ථ බහුකාරොති බහූපකාරො.

(ඛ) භාවෙතබ්බොති වඩ්ඪෙතබ්බො.

(ග) පරිඤ්ඤෙය්යොති තීහි පරිඤ්ඤාහි පරිජානිතබ්බො.

(ඝ) පහාතබ්බොති පහානානුපස්සනාය පජහිතබ්බො.

(ඞ) හානභාගියොති අපායගාමිපරිහානාය සංවත්තනකො.

(ච) විසෙසභාගියොති විසෙසගාමිවිසෙසාය සංවත්තනකො.