8. සක්කපඤ්හසුත්තවණ්ණනා
නිදානවණ්ණනා
එවං මෙ සුතන්ති සක්කපඤ්හසුත්තං. තත්රායමනුත්තානපදවණ්ණනා – අම්බසණ්ඩා නාම බ්රාහ්මණගාමොති සො කිර ගාමො අම්බසණ්ඩානං අවිදූරෙ නිවිට්ඨො, තස්මා “අම්බසණ්ඩා” ත්වෙව වුච්චති. වෙදියකෙ පබ්බතෙති සො කිර පබ්බතො පබ්බතපාදෙ ජාතෙන මණිවෙදිකාසදිසෙන නීලවනසණ්ඩෙන සමන්තා පරික්ඛිත්තො, තස්මා ‘වෙදියකපබ්බතො’ ත්වෙව සඞ්ඛ්යං ගතො. ඉන්දසාලගුහායන්ති පුබ්බෙපි සා ද්වින්නං පබ්බතානං අන්තරෙ ගුහා, ඉන්දසාලරුක්ඛො චස්සා ද්වාරෙ, තස්මා ‘ඉන්දසාලගුහා’ති සඞ්ඛ්යං ගතා. අථ නං කුට්ටෙහි පරික්ඛිපිත්වා ද්වාරවාතපානානි යොජෙත්වා සුපරිනිට්ඨිතසුධාකම්මමාලාකම්මලතාකම්මවිචිත්තං ලෙණං කත්වා භගවතො අදංසු. පුරිමවොහාරවසෙන පන “ඉන්දසාලගුහා” ත්වෙව නං සඤ්ජානන්ති. තං සන්ධාය වුත්තං ‘ඉන්දසාලගුහාය’න්ති.
උස්සුක්කං උදපාදීති ධම්මිකො උස්සාහො උප්පජ්ජි. නනු ච එස අභිණ්හදස්සාවී භගවතො, න සො දෙවතාසන්නිපාතො නාම අත්ථි, යත්ථායං න ආගතපුබ්බො, සක්කෙන සදිසො අප්පමාදවිහාරී දෙවපුත්තො නාම නත්ථි. අථ කස්මා බුද්ධදස්සනං අනාගතපුබ්බස්ස විය අස්ස උස්සාහො උදපාදීති? මරණභයෙන සන්තජ්ජිතත්තා. තස්මිං කිරස්ස සමයෙ ආයු පරික්ඛීණො, සො පඤ්ච පුබ්බනිමිත්තානි දිස්වා “පරික්ඛීණො දානි මෙ ආයූ”ති අඤ්ඤාසි. යෙසඤ්ච දෙවපුත්තානං මරණනිමිත්තානි ආවි භවන්ති, තෙසු යෙ පරිත්තකෙන පුඤ්ඤකම්මෙන දෙවලොකෙ නිබ්බත්තා, තෙ “කුහිං නු ඛො ඉදානි නිබ්බත්තිස්සාමා”ති භයං සන්තාසං ආපජ්ජන්ති. යෙ කතභීරුත්තානා බහුං පුඤ්ඤං කත්වා නිබ්බත්තා, තෙ අත්තනා දින්නදානං රක්ඛිතසීලං භාවිතභාවනඤ්ච ආගම්ම “උපරිදෙවලොකෙ සම්පත්තිං අනුභවිස්සාමා”ති න භායන්ති.
සක්කො පන දෙවරාජා පුබ්බනිමිත්තානි දිස්වා දසයොජනසහස්සං දෙවනගරං, යොජනසහස්සුබ්බෙධං වෙජයන්තං, තියොජනසතිකං සුධම්මදෙවසභං, යොජනසතුබ්බෙධං පාරිච්ඡත්තකං, සට්ඨියොජනිකං පණ්ඩුකම්බලසිලං, අඩ්ඪතියා නාටකකොටියො ද්වීසු දෙවලොකෙසු දෙවපරිසං, නන්දනවනං, චිත්තලතාවනං, මිස්සකවනං, ඵාරුසකවනන්ති එතං සබ්බසම්පත්තිං ඔලොකෙත්වා “නස්සති වත භො මෙ අයං සම්පත්තී”ති භයාභිභූතො අහොසි.
තතො “අත්ථි නු ඛො කොචි සමණො වා බ්රාහ්මණො වා ලොකපිතාමහො මහාබ්රහ්මා වා, යො මෙ හදයනිස්සිතං සොකසල්ලං සමුද්ධරිත්වා ඉමං සම්පත්තිං ථාවරං කරෙය්යා”ති ඔලොකෙන්තො කඤ්චි අදිස්වා පුන අද්දස “මාදිසානං සතසහස්සානම්පි උප්පන්නං සොකසල්ලං සම්මාසම්බුද්ධො උද්ධරිතුං පටිබලො”ති. අථෙවං පරිවිතක්කෙන්තස්ස තෙන ඛො පන සමයෙන සක්කස්ස දෙවානමින්දස්ස උස්සුක්කං උදපාදි භගවන්තං දස්සනාය.
කහං නු ඛො භගවා එතරහි විහරතීති කතරස්මිං ජනපදෙ කතරං නගරං උපනිස්සාය කස්ස පච්චයෙ පරිභුඤ්ජන්තො කස්ස අමතං ධම්මං දෙසයමානො විහරතීති. අද්දසා ඛොති අද්දක්ඛි පටිවිජ්ඣි. මාරිසාති පියවචනමෙතං, දෙවතානං පාටියෙක්කො වොහාරො. නිද්දුක්ඛාතිපි වුත්තං හොති. කස්මා පනෙස දෙවෙ ආමන්තෙසි? සහායත්ථාය. පුබ්බෙ කිරෙස භගවති සළලඝරෙ විහරන්තෙ එකකොව දස්සනාය අගමාසි. සත්ථා “අපරිපක්කං තාවස්ස ඤාණං, කතිපාහං පන අතික්කමිත්වා මයි ඉන්දසාලගුහායං විහරන්තෙ පඤ්ච පුබ්බනිමිත්තානි දිස්වා මරණභයභීතො ද්වීසු දෙවලොකෙසු දෙවතාහි සද්ධිං උපසඞ්කමිත්වා චුද්දස පඤ්හෙ පුච්ඡිත්වා උපෙක්ඛාපඤ්හවිස්සජ්ජනාවසානෙ අසීතියා දෙවතාසහස්සෙහි සද්ධිං සොතාපත්තිඵලෙ පතිට්ඨහිස්සතී”ති චින්තෙත්වා ඔකාසං නාකාසි. සො “මම පුබ්බෙපි එකකස්ස ගතත්තා සත්ථාරා ඔකාසො න කතො, අද්ධා මෙ නත්ථි මග්ගඵලස්ස උපනිස්සයො, එකස්ස පන උපනිස්සයෙ සති චක්කවාළපරියන්තායපි පරිසාය භගවා ධම්මං දෙසෙතියෙව. අවස්සං ඛො පන ද්වීසු දෙවලොකෙසු කස්සචි දෙවස්ස උපනිස්සයො භවිස්සති, තං සන්ධාය සත්ථා ධම්මං දෙසෙස්සති. තං සුත්වා අහම්පි අත්තනො දොමනස්සං වූපසමෙස්සාමී”ති චින්තෙත්වා සහායත්ථාය ආමන්තෙසි.
එවං භද්දං තවාති ඛො දෙවා තාවතිංසාති එවං හොතු මහාරාජ, ගච්ඡාම භගවන්තං දස්සනාය, දුල්ලභො බුද්ධුප්පාදො, භද්දං තව, යො ත්වං “පබ්බතකීළං නදීකීළං ගච්ඡාමා”ති අවත්වා අම්හෙ එවරූපෙසු ඨානෙසු නියොජෙසීති. පච්චස්සොසුන්ති තස්ස වචනං සිරසා සම්පටිච්ඡිංසු.