6. මහාලිසුත්තවණ්ණනා
බ්රාහ්මණදූතවත්ථුවණ්ණනා
එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා වෙසාලියන්ති මහාලිසුත්තං. තත්රායං අපුබ්බපදවණ්ණනා.
වෙසාලියන්ති පුනප්පුනං විසාලභාවූපගමනතො වෙසාලීති ලද්ධනාමකෙ නගරෙ. මහාවනෙති බහිනගරෙ හිමවන්තෙන සද්ධිං එකාබද්ධං හුත්වා ඨිතං සයං ජාතවනං අත්ථි, යං මහන්තභාවෙනෙව මහාවනන්ති වුච්චති, තස්මිං මහාවනෙ. කූටාගාරසාලායන්ති තස්මිං වනසණ්ඩෙ සඞ්ඝාරාමං පතිට්ඨපෙසුං. තත්ථ කණ්ණිකං යොජෙත්වා ථම්භානං උපරි කූටාගාරසාලාසඞ්ඛෙපෙන දෙවවිමානසදිසං පාසාදං අකංසු, තං උපාදාය සකලොපි සඞ්ඝාරාමො “කූටාගාරසාලා”ති පඤ්ඤායිත්ථ. භගවා තං වෙසාලිං උපනිස්සාය තස්මිං සඞ්ඝාරාමෙ විහරති. තෙන වුත්තං – “වෙසාලියං විහරති මහාවනෙ කූටාගාරසාලාය”න්ති. කොසලකාති කොසලරට්ඨවාසිනො. මාගධකාති මගධරට්ඨවාසිනො. කරණීයෙනාති අවස්සං කත්තබ්බකම්මෙන. යඤ්හි අකාතුම්පි වට්ටති, තං කිච්චන්ති වුච්චති, යං අවස්සං කාතබ්බමෙව, තං කරණීයං නාම.
පටිසල්ලීනො භගවාති නානාරම්මණචාරතො පටික්කම්ම සල්ලීනො නිලීනො, එකීභාවං උපගම්ම එකත්තාරම්මණෙ ඣානරතිං අනුභවතීති අත්ථො. තත්ථෙවාති තස්මිඤ්ඤෙව විහාරෙ. එකමන්තන්ති තස්මා ඨානා අපක්කම්ම තාසු තාසු රුක්ඛච්ඡායාසු නිසීදිංසු.
ඔට්ඨද්ධලිච්ඡවීවත්ථුවණ්ණනා
ඔට්ඨද්ධොති අද්ධොට්ඨතාය එවංලද්ධනාමො. මහතියා ලිච්ඡවීපරිසායාති පුරෙභත්තං බුද්ධප්පමුඛස්ස භික්ඛුසඞ්ඝස්ස දානං දත්වා භගවතො සන්තිකෙ උපොසථඞ්ගානි අධිට්ඨහිත්වා ගන්ධමාලාදීනි ගාහාපෙත්වා උග්ඝොසනාය මහතිං ලිච්ඡවිරාජපරිසං සන්නිපාතාපෙත්වා තාය නීලපීතාදිවණ්ණවත්ථාභරණවිලෙපනපටිමණ්ඩිතාය තාවතිංසපරිසසප්පටිභාගාය මහතියා ලිච්ඡවිපරිසාය සද්ධිං උපසඞ්කමි. අකාලො ඛො මහාලීති තස්ස ඔට්ඨද්ධස්ස මහාලීති මූලනාමං, තෙන මූලනාමමත්තෙන නං ථෙරො මහාලීති ආලපති. එකමන්තං නිසීදීති පතිරූපාසු රුක්ඛච්ඡායාසු තාය ලිච්ඡවිපරිසාය සද්ධිං රතනත්තයස්ස වණ්ණං කථයන්තො නිසීදි.
සීහො සමණුද්දෙසොති ආයස්මතො නාගිතස්ස භාගිනෙය්යො සත්තවස්සකාලෙ පබ්බජිත්වා සාසනෙ යුත්තපයුත්තො “සීහො”ති එවංනාමකො සාමණෙරො, සො කිර තං මහාපරිසං දිස්වා – “අයං පරිසා මහතී, සකලං විහාරං පූරෙත්වා නිසින්නා, අද්ධා භගවා අජ්ජ ඉමිස්සා පරිසාය මහන්තෙන උස්සාහෙන ධම්මං දෙසෙස්සති, යංනූනාහං උපජ්ඣායස්සාචික්ඛිත්වා භගවතො මහාපරිසාය සන්නිපතිතභාවං ආරොචාපෙය්ය”න්ති චින්තෙත්වා යෙනායස්මා නාගිතො තෙනුපසඞ්කමි. භන්තෙ කස්සපාති ථෙරං ගොත්තෙන ආලපති. එසා ජනතාති එසො ජනසමූහො.
ත්වඤ්ඤෙව භගවතො ආරොචෙහීති සීහො කිර භගවතො විස්සාසිකො, අයඤ්හි ථෙරො ථූලසරීරො, තෙනස්ස සරීරගරුතාය උට්ඨානනිසජ්ජාදීසු ආලසියභාවො ඊසකං අප්පහීනො විය හොති. අථායං සාමණෙරො භගවතො කාලෙන කාලං වත්තං කරොති. තෙන නං ථෙරො “ත්වම්පි දසබලස්ස විස්සාසිකො”ති වත්වා ගච්ඡ ත්වඤ්ඤෙවාරොචෙහීති ආහ. විහාරපච්ඡායායන්ති විහාරඡායායං, කූටාගාරමහාගෙහච්ඡායාය ඵරිතොකාසෙති අත්ථො. සා කිර කූටාගාරසාලා දක්ඛිණුත්තරතො දීඝා පාචීනමුඛා, තෙනස්සා පුරතො මහතී ඡායා පත්ථටා හොති, සීහො තත්ථ භගවතො ආසනං පඤ්ඤපෙසි.
අථ ඛො භගවා ද්වාරන්තරෙහි චෙව වාතපානන්තරෙහි ච නික්ඛමිත්වා විධාවන්තාහි විප්ඵරන්තීහි ඡබ්බණ්ණාහි බුද්ධරස්මීහි සංසූචිතනික්ඛමනො වලාහකන්තරතො පුණ්ණචන්දො විය කූටාගාරසාලතො නික්ඛමිත්වා පඤ්ඤත්තවරබුද්ධාසනෙ නිසීදි. තෙන වුත්තං – “අථ ඛො භගවා විහාරා නික්ඛම්ම විහාරපච්ඡායාය පඤ්ඤත්තෙ ආසනෙ නිසීදී”ති.