එවං මෙ සුතං…පෙ… කොසලෙසූති තෙවිජ්ජසුත්තං. තත්රායං අනුත්තානපදවණ්ණනා. මනසාකටන්ති තස්ස ගාමස්ස නාමං. උත්තරෙන මනසාකටස්සාති මනසාකටතො අවිදූරෙ උත්තරපස්සෙ. අම්බවනෙති තරුණඅම්බරුක්ඛසණ්ඩෙ, රමණීයො කිර සො භූමිභාගො, හෙට්ඨා රජතපට්ටසදිසා වාලිකා විප්පකිණ්ණා, උපරි මණිවිතානං විය ඝනසාඛාපත්තං අම්බවනං. තස්මිං බුද්ධානං අනුච්ඡවිකෙ පවිවෙකසුඛෙ අම්බවනෙ විහරතීති අත්ථො.

අභිඤ්ඤාතා අභිඤ්ඤාතාති කුලචාරිත්තාදිසම්පත්තියා තත්ථ තත්ථ පඤ්ඤාතා. චඞ්කීතිආදීනි තෙසං නාමානි. තත්ථ චඞ්කී ඔපාසාදවාසිකො. තාරුක්ඛො ඉච්ඡානඞ්ගලවාසිකො. පොක්ඛරසාතී උක්කට්ඨවාසිකො. ජාණුසොණී සාවත්ථිවාසිකො. තොදෙය්යො තුදිගාමවාසිකො. අඤ්ඤෙ චාති අඤ්ඤෙ ච බහුජනා. අත්තනො අත්තනො නිවාසට්ඨානෙහි ආගන්ත්වා මන්තසජ්ඣායකරණත්ථං තත්ථ පටිවසන්ති. මනසාකටස්ස කිර රමණීයතාය තෙ බ්රාහ්මණා තත්ථ නදීතීරෙ ගෙහානි කාරෙත්වා පරික්ඛිපාපෙත්වා අඤ්ඤෙසං බහූනං පවෙසනං නිවාරෙත්වා අන්තරන්තරා තත්ථ ගන්ත්වා වසන්ති.

වාසෙට්ඨභාරද්වාජානන්ති වාසෙට්ඨස්ස ච පොක්ඛරසාතිනො අන්තෙවාසිකස්ස, භාරද්වාජස්ස ච තාරුක්ඛන්තෙවාසිකස්ස. එතෙ කිර ද්වෙ ජාතිසම්පන්නා තිණ්ණං වෙදානං පාරගූ අහෙසුං. ජඞ්ඝවිහාරන්ති අතිචිරනිසජ්ජපච්චයා කිලමථවිනොදනත්ථාය ජඞ්ඝචාරං. තෙ කිර දිවසං සජ්ඣායං කත්වා සායන්හෙ වුට්ඨාය න්හානීයසම්භාරගන්ධමාලතෙලධොතවත්ථානි ගාහාපෙත්වා අත්තනො පරිජනපරිවුතා න්හායිතුකාමා නදීතීරං ගන්ත්වා රජතපට්ටවණ්ණෙ වාලිකාසණ්ඩෙ අපරාපරං චඞ්කමිංසු. එකං චඞ්කමන්තං ඉතරො අනුචඞ්කමි, පුන ඉතරං ඉතරොති. තෙන වුත්තං “අනුචඞ්කමන්තානං අනුවිචරන්තාන”න්ති. මග්ගාමග්ගෙති මග්ගෙ ච අමග්ගෙ ච. කතමං නු ඛො පටිපදං පූරෙත්වා කතමෙන මග්ගෙන සක්කා සුඛං බ්රහ්මලොකං ගන්තුන්ති එවං මග්ගාමග්ගං ආරබ්භ කථං සමුට්ඨාපෙසුන්ති අත්ථො.

අඤ්ජසායනොති උජුමග්ගස්සෙතං වෙවචනං, අඤ්ජසා වා උජුකමෙව එතෙන ආයන්ති ආගච්ඡන්තීති අඤ්ජසායනො නිය්යානිකො නිය්යාතීති නිය්යායන්තො නිය්යාති, ගච්ඡන්තො ගච්ඡතීති අත්ථො.

තක්කරස්ස බ්රහ්මසහබ්යතායාති යො තං මග්ගං කරොති පටිපජ්ජති, තස්ස බ්රහ්මුනා සද්ධිං සහභාවාය, එකට්ඨානෙ පාතුභාවාය ගච්ඡතීති අත්ථො. ය්වායන්ති යො අයං. අක්ඛාතොති කථිතො දීපිතො. බ්රාහ්මණෙන පොක්ඛරසාතිනාති අත්තනො ආචරියං අපදිසති. ඉති වාසෙට්ඨො සකමෙව ආචරියවාදං ථොමෙත්වා පග්ගණ්හිත්වා විචරති. භාරද්වාජොපි සකමෙවාති. තෙන වුත්තං “නෙව ඛො අසක්ඛි වාසෙට්ඨො”තිආදි.

තතො වාසෙට්ඨො “උභින්නම්පි අම්හාකං කථා අනිය්යානිකාව, ඉමස්මිඤ්ච ලොකෙ මග්ගකුසලො නාම භොතා ගොතමෙන සදිසො නත්ථි, භවඤ්ච ගොතමො අවිදූරෙ වසති, සො නො තුලං ගහෙත්වා නිසින්නවාණිජො විය කඞ්ඛං ඡින්දිස්සතී”ති චින්තෙත්වා තමත්ථං භාරද්වාජස්ස ආරොචෙත්වා උභොපි ගන්ත්වා අත්තනො කථං භගවතො ආරොචෙසුං. තෙන වුත්තං “අථ ඛො වාසෙට්ඨො…පෙ… ය්වායං අක්ඛාතො බ්රාහ්මණෙන තාරුක්ඛෙනා”ති.

එත්ථ භො ගොතමාති එතස්මිං මග්ගාමග්ගෙ. විග්ගහො විවාදොතිආදීසු පුබ්බුප්පත්තිකො විග්ගහො. අපරභාගෙ විවාදො. දුවිධොපි එසො නානාආචරියානං වාදතො නානාවාදො.

අථ කිස්මිං පන වොති ත්වම්පි අයමෙව මග්ගොති අත්තනො ආචරියවාදමෙව පග්ගය්හ තිට්ඨසි, භාරද්වාජොපි අත්තනො ආචරියවාදමෙව, එකස්සාපි එකස්මිං සංසයො නත්ථි. එවං සති කිස්මිං වො විග්ගහොති පුච්ඡති.

මග්ගාමග්ගෙ, භො ගොතමාති මග්ගෙ භො ගොතම අමග්ගෙ ච, උජුමග්ගෙ ච අනුජුමග්ගෙ චාති අත්ථො. එස කිර එකබ්රාහ්මණස්සාපි මග්ගං “න මග්ගො”ති න වදති. යථා පන අත්තනො ආචරියස්ස මග්ගො උජුමග්ගො, න එවං අඤ්ඤෙසං අනුජානාති, තස්මා තමෙවත්ථං දීපෙන්තො “කිඤ්චාපි භො ගොතමා”තිආදිමාහ.

සබ්බානි තානීති ලිඞ්ගවිපල්ලාසෙන වදති, සබ්බෙ තෙති වුත්තං හොති. බහූනීති අට්ඨ වා දස වා. නානාමග්ගානීති මහන්තාමහන්තජඞ්ඝමග්ගසකටමග්ගාදිවසෙන නානාවිධානි සාමන්තා ගාමනදීතළාකඛෙත්තාදීහි ආගන්ත්වා ගාමං පවිසනමග්ගානි.

“නිය්යන්තීති වාසෙට්ඨ වදෙසී”ති භගවා තික්ඛත්තුං වචීභෙදං කත්වා පටිඤ්ඤං කාරාපෙසි. කස්මා? තිත්ථියා හි පටිජානිත්වා පච්ඡා නිග්ගය්හමානා අවජානන්ති. සො තථා කාතුං න සක්ඛිස්සතීති.

තෙව තෙවිජ්ජාති තෙ තෙවිජ්ජා. වකාරො ආගමසන්ධිමත්තං. අන්ධවෙණීති අන්ධපවෙණී, එකෙන චක්ඛුමතා ගහිතයට්ඨියා කොටිං එකො අන්ධො ගණ්හති, තං අන්ධං අඤ්ඤො තං අඤ්ඤොති එවං පණ්ණාසසට්ඨි අන්ධා පටිපාටියා ඝටිතා අන්ධවෙණීති වුච්චති. පරම්පරසංසත්තාති අඤ්ඤමඤ්ඤං ලග්ගා, යට්ඨිගාහකෙනපි චක්ඛුමතා විරහිතාති අත්ථො. එකො කිර ධුත්තො අන්ධගණං දිස්වා “අසුකස්මිං නාම ගාමෙ ඛජ්ජභොජ්ජං සුලභ”න්ති උස්සාහෙත්වා “තෙන හි තත්ථ නො සාමි නෙහි, ඉදං නාම තෙ දෙමා”ති වුත්තෙ, ලඤ්ජං ගහෙත්වා අන්තරාමග්ගෙ මග්ගා ඔක්කම්ම මහන්තං ගච්ඡං අනුපරිගන්ත්වා පුරිමස්ස හත්ථෙන පච්ඡිමස්ස කච්ඡං ගණ්හාපෙත්වා “කිඤ්චි කම්මං අත්ථි, ගච්ඡථ තාව තුම්හෙ”ති වත්වා පලායි, තෙ දිවසම්පි ගන්ත්වා මග්ගං අවින්දමානා “කුහිං නො චක්ඛුමා, කුහිං මග්ගො”ති පරිදෙවිත්වා මග්ගං අවින්දමානා තත්ථෙව මරිංසු. තෙ සන්ධාය වුත්තං “පරම්පරසංසත්තා”ති. පුරිමොපීති පුරිමෙසු දසසු බ්රාහ්මණෙසු එකොපි. මජ්ඣිමොපීති මජ්ඣිමෙසු ආචරියපාචරියෙසු එකොපි. පච්ඡිමොපීති ඉදානි තෙවිජ්ජෙසු බ්රාහ්මණෙසු එකොපි. හස්සකඤ්ඤෙවාති හසිතබ්බමෙව. නාමකඤ්ඤෙවාති ලාමකංයෙව. තදෙතං අත්ථාභාවෙන රිත්තකං, රිත්තකත්තායෙව තුච්ඡකං. ඉදානි බ්රහ්මලොකො තාව තිට්ඨතු, යො තෙවිජ්ජෙහි න දිට්ඨපුබ්බොව. යෙපි චන්දිමසූරියෙ තෙවිජ්ජා පස්සන්ති, තෙසම්පි සහබ්යතාය මග්ගං දෙසෙතුං නප්පහොන්තීති දස්සනත්ථං “තං කිං මඤ්ඤසී”තිආදිමාහ.