4. දානවග්ගො
1. දාන සුත්තවණ්ණනා
චතුත්ථස්ස පඨමෙ ආසජ්ජ දානං දෙතීති පත්වා දානං දෙති. ආගතං දිස්වා තං මුහුත්තංයෙව නිසීදාපෙත්වා සක්කාරං කත්වා දානං දෙති, දස්සාමීති න කිලමෙති. භයාති “අයං අදායකො අකාරකො”ති ගරහභයා, අපායභයා වා. අදාසි මෙති මය්හං පුබ්බෙ එස ඉදං නාම අදාසීති දෙති. දස්සති මෙති අනාගතෙ ඉදං නාම දස්සතීති දෙති. සාහු දානන්ති දානං නාම සාධු සුන්දරං බුද්ධාදීහි පණ්ඩිතෙහි පසත්ථන්ති දෙති. චිත්තාලඞ්කාරචිත්තපරික්ඛාරත්ථං දානං දෙතීති සමථවිපස්සනාචිත්තස්ස අලඞ්කාරත්ථඤ්චෙව පරික්ඛාරත්ථඤ්ච දෙති. දානඤ්හි චිත්තං මුදුං කරොති. යෙන ලද්ධො, සො “ලද්ධං මෙ”ති මුදුචිත්තො හොති. යෙන දින්නං, සොපි “දින්නං මයා”ති මුදුචිත්තො හොති. ඉති උභින්නං චිත්තං මුදුං කරොති. තෙනෙව “අදන්තදමන”න්ති වුච්චති. යථාහ –
“අදන්තදමනං දානං, අදානං දන්තදූසකං;
දානෙන පියවාචාය, උන්නමන්ති නමන්ති චා”ති.
ඉමෙසු පන අට්ඨසු දානෙසු චිත්තාලඞ්කාරදානමෙව උත්තමන්ති.
2. දුතියදාන සුත්තවණ්ණනා
දුතියෙ සද්ධාති යාය සද්ධාය දානං දෙති, සා සද්ධා. හිරියන්ති යාය හිරියා දානං දෙති, සාව අධිප්පෙතා. කුසලඤ්ච දානන්ති අනවජ්ජඤ්ච දානං. දිවියන්ති දිවඞ්ගමං.
3. දානවත්ථු සුත්තවණ්ණනා
තතියෙ දානවත්ථූනීති දානකාරණානි. ඡන්දා දානං දෙතීති පෙමෙන දානං දෙති. දොසාති දොසෙන කුද්ධො හුත්වා යං අත්ථි, තං වෙගෙන ගණ්හිත්වා දෙති. මොහාති මොහෙන මූළ්හො දෙති. භයාති ගරහභයෙන වා අපායභයෙන වා, තස්ස තස්සෙව වා පන භයෙන දෙති. කුලවංසන්ති කුලපවෙණිං.
4. ඛෙත්තූපම සුත්තවණ්ණනා
චතුත්ථෙ න මහප්ඵලං හොතීති ධඤ්ඤඵලෙන මහප්ඵලං න හොති. න මහස්සාදන්ති යම්පිස්ස ඵලං හොති, තස්ස අස්සාදො න මහා හොති මන්දස්සාදං න මධුරං. න ඵාතිසෙය්යන්ති සෙය්යාපිස්ස න හොති වුඩ්ඪි, තස්ස මහන්තං වීහිථම්භසන්නිවෙසං න හොතීති අත්ථො. උන්නාමනින්නාමීති ථලනින්නවසෙන විසමතලං. තත්ථ ථලෙ උදකං න සණ්ඨාති, නින්නෙ අතිබහු තිට්ඨති. පාසාණසක්ඛරිකන්ති පත්ථරිත්වා ඨිතපිට්ඨිපාසාණෙහි ච ඛුද්දකපාසාණෙහි ච සක්ඛරාහි ච සමන්නාගතං. ඌසරන්ති උබ්භින්නලොණං. න ච ගම්භීරසිතන්ති ථද්ධභූමිතාය ගම්භීරානුගතං, නඞ්ගලමග්ගං කත්වා කසිතුං න සක්කා හොති, උත්තානනඞ්ගලමග්ගමෙව හොති. න ආයසම්පන්නන්ති න උදකාගමනසම්පන්නං. න අපායසම්පන්නන්ති පච්ඡාභාගෙ උදකනිග්ගමනමග්ගසම්පන්නං න හොති. න මාතිකාසම්පන්නන්ති න ඛුද්දකමහන්තීහි උදකමාතිකාහි සම්පන්නං හොති. න මරියාදසම්පන්නන්ති න කෙදාරමරියාදාහි සම්පන්නං. න මහප්ඵලන්තිආදීනි සබ්බානි විපාකඵලවසෙනෙව වෙදිතබ්බානි.
සම්පන්නෙති පරිපුණ්ණෙ සම්පත්තියුත්තෙ. පවුත්තා බීජසම්පදාති සම්පන්නං බීජං රොපිතං. දෙවෙ සම්පාදයන්තම්හීති දෙවෙ සම්මා වස්සන්තෙ. අනීතිසම්පදා හොතීති කීටකිමිආදිපාණකඊතියා අභාවො එකා සම්පදා හොති. විරූළ්හීති වඩ්ඪි දුතියා සම්පදා හොති. වෙපුල්ලන්ති විපුලභාවො තතියා සම්පදා හොති. ඵලන්ති පරිපුණ්ණඵලං චතුත්ථී සම්පදා හොති. සම්පන්නසීලෙසූති පරිපුණ්ණසීලෙසු. භොජනසම්පදාති සම්පන්නං විවිධභොජනං. සම්පදානන්ති තිවිධං කුසලසම්පදං. උපනෙතීති සා භොජනසම්පදා උපනයති. කස්මා? සම්පන්නඤ්හිස්ස තං කතං, යස්මාස්ස තං කතකම්මං සම්පන්නං පරිපුණ්ණන්ති අත්ථො. සම්පන්නත්ථූධාති සම්පන්නො අත්ථු ඉධ. විජ්ජාචරණසම්පන්නොති තීහි විජ්ජාහි ච පඤ්චදසහි චරණධම්මෙහි ච සමන්නාගතො. ලද්ධාති එවරූපො පුග්ගලො චිත්තස්ස සම්පදං අවෙකල්ලපරිපුණ්ණභාවං ලභිත්වා. කරොති කම්මසම්පදන්ති පරිපුණ්ණකම්මං කරොති. ලභති චත්ථසම්පදන්ති අත්ථඤ්ච පරිපුණ්ණං ලභති. දිට්ඨිසම්පදන්ති විපස්සනාදිට්ඨිං. මග්ගසම්පදන්ති සොතාපත්තිමග්ගං. යාති සම්පන්නමානසොති පරිපුණ්ණචිත්තො හුත්වා අරහත්තං යාති. සා හොති සබ්බසම්පදාති සා සබ්බදුක්ඛෙහි විමුත්ති සබ්බසම්පදා නාම හොතීති.