5. පාරිච්ඡත්තක සුත්තවණ්ණනා
පඤ්චමෙ පන්නපලාසොති පතිතපලාසො. ජාලකජාතොති සඤ්ජාතපත්තපුප්ඵජාලො. තස්ස හි පත්තජාලඤ්ච පුප්ඵජාලඤ්ච සහෙව නික්ඛමති. ඛාරකජාතොති පාටියෙක්කං සඤ්ජාතෙන සුවිභත්තෙන පත්තජාලකෙන ච පුප්ඵජාලකෙන ච සමන්නාගතො. කුටුමලකජාතොති සඤ්ජාතමකුළො. කොරකජාතොති අවිකසිතෙහි මහාකුච්ඡීහි සම්භින්නමුඛෙහි පුප්ඵෙහි සමන්නාගතො. සබ්බපාලිඵුල්ලොති සබ්බාකාරෙන සුපුප්ඵිතො. දිබ්බෙ චත්තාරො මාසෙති දිබ්බෙන ආයුනා චත්තාරො මාසෙ. මනුස්සගණනාය පන තානි ද්වාදස වස්සසහස්සානි හොන්ති. පරිචාරෙන්තීති ඉතො චිතො ච ඉන්ද්රියානි චාරෙන්ති, කීළන්ති රමන්තීති අත්ථො.
ආභාය ඵුටං හොතීති තත්තකං ඨානං ඔභාසෙන ඵුටං හොති. තෙසඤ්හි පුප්ඵානං බාලසූරියස්ස විය ආභා හොති, පත්තානි පණ්ණච්ඡත්තප්පමාණානි, අන්තො මහාතුම්බමත්තා රෙණු හොති. පුප්ඵිතෙ පන පාරිච්ඡත්තකෙ ආරොහනකිච්චං වා අඞ්කුසකං ගහෙත්වා නමනකිච්චං වා පුප්ඵාහරණත්ථං චඞ්ගොටකකිච්චං වා නත්ථි, කන්තනකවාතො උට්ඨහිත්වා පුප්ඵානි වණ්ටතො කන්තති, සම්පටිච්ඡනකවාතො සම්පටිච්ඡති, පවෙසනකවාතො සුධම්මං දෙවසභං පවෙසෙති, සම්මජ්ජනකවාතො පුරාණපුප්ඵානි නීහරති, සන්ථරණකවාතො පත්තකණ්ණිකකෙසරානි රඤ්ජෙන්තො සන්ථරති. මජ්ඣට්ඨානෙ ධම්මාසනං හොති යොජනප්පමාණො රතනපල්ලඞ්කො උපරි තියොජනෙන සෙතච්ඡත්තෙන ධාරියමානෙන, තදනන්තරං සක්කස්ස දෙවරඤ්ඤො ආසනං අත්ථරියති, තතො තෙත්තිංසාය දෙවපුත්තානං, තතො අඤ්ඤෙසං මහෙසක්ඛානං දෙවානං, අඤ්ඤතරදෙවතානං පුප්ඵකණ්ණිකාව ආසනං හොති. දෙවා දෙවසභං පවිසිත්වා නිසීදන්ති. තතො පුප්ඵෙහි රෙණුවට්ටි උග්ගන්ත්වා උපරිකණ්ණිකං ආහච්ච නිපතමානා දෙවතානං තිගාවුතප්පමාණං අත්තභාවං ලාඛාරසපරිකම්මසජ්ජිතං විය සුවණ්ණචුණ්ණපිඤ්ජරං විය කරොති. එකච්චෙ දෙවා එකෙකං පුප්ඵං ගහෙත්වා අඤ්ඤමඤ්ඤං පහරන්තාපි කීළන්තියෙව. පහරණකාලෙපි මහාතුම්බප්පමාණා රෙණු නික්ඛමිත්වා සරීරං පභාසම්පන්නෙහි ගන්ධචුණ්ණෙහි සඤ්ජතමනොසිලාරාගං විය කරොති. එවං සා කීළා චතූහි මාසෙහි පරියොසානං ගච්ඡති. අයමානුභාවොති අයං අනුඵරිතුං ආනුභාවො.
ඉදානි යස්මා න සත්ථා පාරිච්ඡත්තකෙන අත්ථිකො, තෙන පන සද්ධිං උපමෙත්වා සත්ත අරියසාවකෙ දස්සෙතුකාමො, තස්මා තෙ දස්සෙතුං එවමෙව ඛොතිආදිමාහ. තත්ථ පබ්බජ්ජාය චෙතෙතීති පබ්බජිස්සාමීති චින්තෙති. දෙවානංවාති දෙවානං විය. යාව බ්රහ්මලොකා සද්දො අබ්භුග්ගච්ඡතීති පථවිතලතො යාව බ්රහ්මලොකා සාධුකාරසද්දෙන සබ්බං එකසද්දමෙව හොති. අයමානුභාවොති අයං ඛීණාසවස්ස භික්ඛුනො අනුඵරණානුභාවො. ඉමස්මිං සුත්තෙ චතුපාරිසුද්ධිසීලං පබ්බජ්ජානිස්සිතං හොති, කසිණපරිකම්මං පඨමජ්ඣානසන්නිස්සිතං, විපස්සනාය සද්ධිං තයො මග්ගා තීණි ච ඵලානි අරහත්තමග්ගසන්නිස්සිතානි හොන්ති. දෙසනාය හෙට්ඨතො වා උපරිතො වා උභයතො වා පරිච්ඡෙදො හොති, ඉධ පන උභයතො පරිච්ඡෙදො. තෙනෙතං වුත්තං. සඞ්ඛෙපතො පනෙත්ථ වට්ටවිවට්ටං කථිතන්ති වෙදිතබ්බං.
6. සක්කාරගරුකාර සුත්තවණ්ණනා
ඡට්ඨෙ පරිසුද්ධා ච භවිස්සන්තීති භිය්යොසොමත්තාය පරිසුද්ධා භවිස්සන්ති නිම්මලා. සකම්මාරගතොති එත්ථ ස-කාරො නිපාතමත්තං, කම්මාරගතො කම්මාරුද්ධනගතොති අත්ථො.
7. භාවනානුයුත්ත සුත්තවණ්ණනා
සත්තමෙ අනනුයුත්තස්සාති න යුත්තප්පයුත්තස්ස හුත්වා විහරතො. සෙය්යථාපි, භික්ඛවෙ, කුක්කුටියා අණ්ඩානීති ඉමා කණ්හපක්ඛසුක්කපක්ඛවසෙන ද්වෙ උපමා වුත්තා. තාසු කණ්හපක්ඛූපමා අත්ථස්ස අසාධිකා, ඉතරා සාධිකාති සුක්කපක්ඛූපමාය එව අත්ථො වෙදිතබ්බො. සෙය්යථාති ඔපම්මත්ථෙ නිපාතො. අපීති සම්භාවනත්ථෙ. උභයෙනාපි සෙය්යථාපි නාම, භික්ඛවෙති දස්සෙති. කුක්කුටියා අණ්ඩානි අට්ඨ වා දස වා ද්වාදස වාති එත්ථ පන කිඤ්චාපි කුක්කුටියා වුත්තප්පකාරතො ඌනාධිකානිපි අණ්ඩානි හොන්ති, වචනසිලිට්ඨතාය පනෙතං වුත්තං. එවඤ්හි ලොකෙ සිලිට්ඨං වචනං හොති. තානස්සූති තානි අස්සු, භවෙය්යුන්ති අත්ථො. කුක්කුටියා සම්මා අධිසයිතානීති තාය ජනෙත්තියා කුක්කුටියා පක්ඛෙ පසාරෙත්වා තෙසං උපරි සයන්තියා සම්මා අධිසයිතානි. සම්මා පරිසෙදිතානීති කාලෙන කාලං උතුං ගණ්හාපෙන්තියා සුට්ඨු සමන්තතො සෙදිතානි, උස්මීකතානීති වුත්තං හොති. සම්මා පරිභාවිතානීති කාලෙන කාලං සුට්ඨු සමන්තතො භාවිතානි, කුක්කුටගන්ධං ගාහාපිතානීති අත්ථො.
කිඤ්චාපි තස්සා කුක්කුටියාති තස්සා කුක්කුටියා ඉමං තිවිධකිරියාකරණෙන අප්පමාදං කත්වා කිඤ්චාපි න එවං ඉච්ඡා උප්පජ්ජෙය්ය. අථ ඛො භබ්බාව තෙති අථ ඛො තෙ කුක්කුටපොතකා වුත්තනයෙන සොත්ථිනා අභිනිබ්භිජ්ජිතුං භබ්බාව. තෙ හි යස්මා තාය කුක්කුටියා එවං තීහාකාරෙහි තානි අණ්ඩානි පරිපාලියමානානි න පූතීනි හොන්ති. යොපි නෙසං අල්ලසිනෙහො, සො පරියාදානං ගච්ඡති, කපාලං තනුකං හොති, පාදනඛසිඛා ච මුඛතුණ්ඩකඤ්ච ඛරං හොති, සයම්පි පරිණාමං ගච්ඡති. කපාලස්ස තනුත්තා බහිද්ධා ආලොකො අන්තො පඤ්ඤායති, තස්මා “චිරං වත මයං සංකුටිතහත්ථපාදා සම්බාධෙ සයිම්හ, අයඤ්ච බහි ආලොකො දිස්සති, එත්ථ දානි නො සුඛවිහාරො භවිස්සතී”ති නික්ඛමිතුකාමා හුත්වා කපාලං පාදෙන පහරන්ති, ගීවං පසාරෙන්ති, තතො තං කපාලං ද්වෙධා භිජ්ජති. අථ තෙ පක්ඛෙ විධුනන්තා තංඛණානුරූපං විරවන්තා නික්ඛමන්තියෙව. නික්ඛමන්තා ච ගාමක්ඛෙත්තං උපසොභයමානා විචරන්ති.