9. පඨම මරණසති සුත්තවණ්ණනා
නවමෙ නාතිකෙති එවංනාමකෙ ගාමෙ. ගිඤ්ජකාවසථෙති ඉට්ඨකාමයෙ පාසාදෙ. අමතොගධාති නිබ්බානොගධා, නිබ්බානපතිට්ඨාති අත්ථො. භාවෙථ නොති භාවෙථ නු. මරණස්සතින්ති මරණස්සතිකම්මට්ඨානං. අහො වතාති පත්ථනත්ථෙ නිපාතො. බහුං වත මෙ කතං අස්සාති තුම්හාකං සාසනෙ මම කිච්චං බහු කතං අස්ස. තදන්තරන්ති තං අන්තරං ඛණං ඔකාසං. අස්සසිත්වා වා පස්සසාමීති එත්ථ අස්සාසො වුච්චති අන්තො පවිසනවාතො, පස්සාසො බහි නික්ඛමනවාතො. ඉති අයං භික්ඛු යාව අන්තො පවිට්ඨවාතො බහි නික්ඛමති, බහි නික්ඛන්තො වාතො අන්තො පවිසති, තාව ජීවිතං පත්ථෙන්තො එවමාහ. දන්ධන්ති මන්දං ගරුකං අසීඝප්පවත්තං. ආසවානං ඛයායාති අරහත්තඵලත්ථාය. ඉමස්මිං සුත්තෙ මරණස්සති අරහත්තං පාපෙත්වා කථිතාති.
10. දුතිය මරණසති සුත්තවණ්ණනා
දසමෙ පතිගතායාති පටිපන්නාය. ඉති පටිසඤ්චික්ඛතීති එවං පච්චවෙක්ඛති. සො මමස්ස අන්තරායොති එත්ථ තිවිධො අන්තරායො ජීවිතන්තරායො, සමණධම්මන්තරායො, පුථුජ්ජනකාලකිරියං කරොන්තස්ස සග්ගන්තරායො චෙව මග්ගන්තරායො චාති. තං සබ්බම්පි සන්ධායෙවමාහ. බ්යාපජ්ජෙය්යාති අජිණ්ණකාදිවසෙන විපජ්ජෙය්ය. අධිමත්තොති බලවා. ඡන්දොති කත්තුකම්යතාඡන්දො. වායාමොති පයොගවීරියං. උස්සාහොති උස්සාපනවීරියං. උස්සොළ්හීති සම්පාදනවීරියං. අප්පටිවානීති අනුක්කණ්ඨනා අප්පටිසඞ්ඝරණා. සෙසං සබ්බත්ථ උත්තානත්ථමෙවාති.
සාරණීයවග්ගො දුතියො.
3. අනුත්තරිය වග්ගො
1-2. සාමගාමක සුත්තාදිවණ්ණනා
තතියස්ස පඨමෙ සාමගාමකෙති සාමකානං උස්සන්නත්තා එවංලද්ධනාමෙ ගාමකෙ. පොක්ඛරණියායන්ති පොක්ඛරණියානාමකෙ විහාරෙ. අභික්කන්තාය රත්තියාති රත්තියා පඨමයාමං අතික්කම්ම මජ්ඣිමයාමෙ සම්පත්තෙ. අභික්කන්තවණ්ණාති අභික්කන්තඅතිමනාපවණ්ණා. කෙවලකප්පන්ති සකලකප්පං. පොක්ඛරණියං ඔභාසෙත්වාති පොක්ඛරණියානාමකං මහාවිහාරං අත්තනො ඔභාසෙන ඵරිත්වා. සමනුඤ්ඤොති සමානඅනුඤ්ඤො සමානචිත්තො. දොවචස්සතාති දුබ්බචභාවො. පාපමිත්තතාති ලාමකමිත්තතා. ඉමස්මිං සුත්තෙ පරිහානියධම්මාව කථිතා. දුතියෙ අපරිහානියධම්මා ලොකුත්තරමිස්සකා කථිතා.
3. භය සුත්තවණ්ණනා
තතියෙ කාමරාගරත්තායන්ති කාමරාගරත්තො අයං. ඡන්දරාගවිනිබද්ධොති ඡන්දරාගෙන විනිබද්ධො. භයාති චිත්තුත්රාසභයා. පඞ්කාති කිලෙසපඞ්කතො. සඞ්ගො පඞ්කො ච උභයන්ති සඞ්ගො ච පඞ්කො ච ඉදම්පි උභයං. එතෙ කාමා පවුච්චන්ති, යත්ථ සත්තො පුථුජ්ජනොති යස්මිං සඞ්ගෙ ච පඞ්කෙ ච පුථුජ්ජනො සත්තො ලග්ගො ලග්ගිතො පලිබුද්ධො. උපාදානෙති චතුබ්බිධෙ උපාදානෙ. ජාතිමරණසම්භවෙති ජාතියා ච මරණස්ස ච සම්භවෙ පච්චයභූතෙ. අනුපාදා විමුච්චන්තීති අනුපාදියිත්වා විමුච්චන්ති. ජාතිමරණසඞ්ඛයෙති ජාතිමරණානං සඞ්ඛයසඞ්ඛාතෙ නිබ්බානෙ, නිබ්බානාරම්මණාය විමුත්තියා විමුච්චන්තීති අත්ථො. ඉමස්මිං ඨානෙ විවට්ටෙත්වා අරහත්තමෙව පත්තො එස භික්ඛු. ඉදානි තං ඛීණාසවං ථොමෙන්තො තෙ ඛෙමප්පත්තාතිආදිමාහ. තත්ථ ඛෙමප්පත්තාති ඛෙමභාවං පත්තා. සුඛිනොති ලොකුත්තරසුඛෙන සුඛිතා. දිට්ඨධම්මාභිනිබ්බුතාති අබ්භන්තරෙ කිලෙසාභාවෙන දිට්ඨධම්මෙයෙව අභිනිබ්බුතා. ඉමස්මිං සුත්තෙ වට්ටමෙව කථෙත්වා ගාථාසු වට්ටවිවටං කථිතං.
4. හිමවන්ත සුත්තවණ්ණනා
චතුත්ථෙ පදාලෙය්යාති භින්දෙය්ය. ඡවායාති ලාමිකාය. සමාධිස්ස සමාපත්තිකුසලො හොතීති ආහාරසප්පායඋතුසප්පායානි පරිග්ගහෙත්වා සමාධිං සමාපජ්ජිතුං කුසලො හොති ඡෙකො සමත්ථො පටිබලො. සමාධිස්ස ඨිතිකුසලොති සමාධිස්ස ඨිතියං කුසලො, සමාධිං ඨපෙතුං සක්කොතීති අත්ථො. සමාධිස්ස වුට්ඨානකුසලොති සමාධිස්ස වුට්ඨානෙ කුසලො, යථාපරිච්ඡෙදෙන වුට්ඨාතුං සක්කොතීති අත්ථො. සමාධිස්ස කල්ලිතකුසලොති සමාධිස්ස කල්ලතාය කුසලො, සමාධිචිත්තං හාසෙතුං කල්ලං කාතුං සක්කොතීති අත්ථො. සමාධිස්ස ගොචරකුසලොති සමාධිස්ස අසප්පායෙ අනුපකාරකෙ ධම්මෙ වජ්ජෙත්වා සප්පායෙ උපකාරකෙ සෙවන්තොපි, “අයං සමාධිනිමිත්තාරම්මණො අයං ලක්ඛණාරම්මණො”ති ජානන්තොපි සමාධිස්ස ගොචරකුසලො නාම හොති. සමාධිස්ස අභිනීහාරකුසලොති උපරිඋපරිසමාපත්තිසමාපජ්ජනත්ථාය පඨමජ්ඣානාදිසමාධිං අභිනීහරිතුං සක්කොන්තො සමාධිස්ස අභිනීහාරකුසලො නාම හොති. සො පඨමජ්ඣානා වුට්ඨාය දුතියං සමාපජ්ජති, දුතියජ්ඣානා…පෙ… තතියජ්ඣානා වුට්ඨාය චතුත්ථං සමාපජ්ජතීති.