දසමෙ මහානාමොති දසබලස්ස චූළපිතු පුත්තො එකො සක්යරාජා. යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමීති භුත්තපාතරාසො හුත්වා දාසපරිජනපරිවුතො ගන්ධමාලාදීනි ගාහාපෙත්වා යත්ථ සත්ථා, තත්ථ අගමාසි. අරියඵලං අස්ස ආගතන්ති ආගතඵලො. සික්ඛාත්තයසාසනං එතෙන විඤ්ඤාතන්ති විඤ්ඤාතසාසනො. ඉති අයං රාජා “සොතාපන්නස්ස නිස්සයවිහාරං පුච්ඡාමී”ති පුච්ඡන්තො එවමාහ.

නෙවස්ස රාගපරියුට්ඨිතන්ති න උප්පජ්ජමානෙන රාගෙන උට්ඨහිත්වා ගහිතං. උජුගතන්ති බුද්ධානුස්සතිකම්මට්ඨානෙ උජුකමෙව ගතං. තථාගතං ආරබ්භාති තථාගතගුණෙ ආරබ්භ. අත්ථවෙදන්ති අට්ඨකථං නිස්සාය උප්පන්නං පීතිපාමොජ්ජං. ධම්මවෙදන්ති පාළිං නිස්සාය උප්පන්නං පීතිපාමොජ්ජං. ධම්මූපසඤ්හිතන්ති පාළිඤ්ච අට්ඨකථඤ්ච නිස්සාය උප්පන්නං. පමුදිතස්සාති දුවිධෙන පාමොජ්ජෙන පමුදිතස්ස. පීති ජායතීති පඤ්චවිධා පීති නිබ්බත්තති. කායො පස්සම්භතීති නාමකායො ච කරජකායො ච දරථපටිප්පස්සද්ධියා පටිප්පස්සම්භති. සුඛන්ති කායිකචෙතසිකසුඛං. සමාධියතීති ආරම්මණෙ සම්මා ඨපිතං හොති. විසමගතාය පජායාති රාගදොසමොහවිසමගතෙසු සත්තෙසු. සමප්පත්තොති සමං උපසමං පත්තො හුත්වා. සබ්යාපජ්ඣායාති සදුක්ඛාය. ධම්මසොතං සමාපන්නොති විපස්සනාසඞ්ඛාතං ධම්මසොතං සමාපන්නො. බුද්ධානුස්සතිං භාවෙතීති බුද්ධානුස්සතිකම්මට්ඨානං බ්රූහෙති වඩ්ඪෙති. ඉමිනා නයෙන සබ්බත්ථ අත්ථො වෙදිතබ්බො. ඉති මහානාමො සොතාපන්නස්ස නිස්සයවිහාරං පුච්ඡි. සත්ථාපිස්ස තමෙව කථෙසි. එවං ඉමස්මිං සුත්තෙ සොතාපන්නොව කථිතොති.

දුතියස්ස පඨමෙ සාරණීයාති සරිතබ්බයුත්තකා. මෙත්තං කායකම්මන්ති මෙත්තෙන චිත්තෙන කාතබ්බං කායකම්මං. වචීකම්මමනොකම්මෙසුපි එසෙව නයො. ඉමානි ච පන භික්ඛූනං වසෙන ආගතානි, ගිහීසුපි ලබ්භන්ති. භික්ඛූනඤ්හි මෙත්තෙන චිත්තෙන ආභිසමාචාරිකධම්මපූරණං මෙත්තං කායකම්මං නාම. ගිහීනං චෙතියවන්දනත්ථාය බොධිවන්දනත්ථාය සඞ්ඝනිමන්තනත්ථාය ගමනං, ගාමං පිණ්ඩාය පවිට්ඨෙ භික්ඛූ දිස්වා පච්චුග්ගමනං, පත්තපටිග්ගහණං, ආසනපඤ්ඤාපනං, අනුගමනන්ති එවමාදිකං මෙත්තං කායකම්මං නාම.

භික්ඛූනං මෙත්තෙන චිත්තෙන ආචාරපණ්ණත්තිසික්ඛාපනං, කම්මට්ඨානකථනං, ධම්මදෙසනා, තෙපිටකම්පි බුද්ධවචනං මෙත්තං වචීකම්මං නාම. ගිහීනං “චෙතියවන්දනාය ගච්ඡාම, බොධිවන්දනාය ගච්ඡාම, ධම්මස්සවනං කරිස්සාම, දීපමාලාපුප්ඵපූජං කරිස්සාම, තීණි සුචරිතානි සමාදාය වත්තිස්සාම, සලාකභත්තාදීනි දස්සාම, වස්සාවාසිකං දස්සාම, අජ්ජ සඞ්ඝස්ස චත්තාරො පච්චයෙ දස්සාම, සඞ්ඝං නිමන්තෙත්වා ඛාදනීයාදීනි සංවිදහථ, ආසනානි පඤ්ඤාපෙථ, පානීයං උපට්ඨාපෙථ, සඞ්ඝං පච්චුග්ගන්ත්වා ආනෙථ, පඤ්ඤත්තාසනෙ නිසීදාපෙත්වා උස්සාහජාතා වෙය්යාවච්චං කරොථා”තිආදිවචනකාලෙ මෙත්තං වචීකම්මං නාම.

භික්ඛූනං පාතොව උට්ඨාය සරීරපටිජග්ගනං චෙතියඞ්ගණවත්තාදීනි ච කත්වා විවිත්තාසනෙ නිසීදිත්වා “ඉමස්මිං විහාරෙ භික්ඛූ සුඛී හොන්තු අවෙරා අබ්යාපජ්ඣා”ති චින්තනං මෙත්තං මනොකම්මං නාම. ගිහීනං “අය්යා සුඛී හොන්තු අවෙරා අබ්යාපජ්ඣා”ති චින්තනං මෙත්තං මනොකම්මං නාම.

ආවි චෙව රහො චාති සම්මුඛා ච පරම්මුඛා ච. තත්ථ නවකානං චීවරකම්මාදීසු සහායභාවගමනං සම්මුඛා මෙත්තං කායකම්මං නාම, ථෙරානං පන පාදධොවනදානාදිභෙදං සබ්බම්පි සාමීචිකම්මං සම්මුඛා මෙත්තං කායකම්මං නාම. උභයෙහිපි දුන්නික්ඛිත්තානං දාරුභණ්ඩාදීනං තෙසු අවඤ්ඤං අකත්වා අත්තනා දුන්නික්ඛිත්තානං විය පටිසාමනං පරම්මුඛා මෙත්තං කායකම්මං නාම. “දෙවත්ථෙරො තිස්සත්ථෙරො”ති එවං පග්ගය්හ වචනං සම්මුඛා මෙත්තං වචීකම්මං නාම. විහාරෙ අසන්තං පන පටිපුච්ඡන්තස්ස “කහං අම්හාකං දෙවත්ථෙරො, කහං අම්හාකං තිස්සත්ථෙරො, කදා නු ඛො ආගමිස්සතී”ති එවං මමායනවචනං පරම්මුඛා මෙත්තං වචීකම්මං නාම. මෙත්තාසිනෙහසිනිද්ධානි පන නයනානි උම්මීලෙත්වා පසන්නෙන මුඛෙන ඔලොකනං සම්මුඛා මෙත්තං මනොකම්මං නාම. “දෙවත්ථෙරො තිස්සත්ථෙරො අරොගො හොතු අප්පාබාධො”ති සමන්නාහරණං පරම්මුඛා මෙත්තං මනොකම්මං නාම.

ලාභාති චීවරාදයො ලද්ධපච්චයා. ධම්මිකාති කුහනාදිභෙදං මිච්ඡාජීවං වජ්ජෙත්වා ධම්මෙන සමෙන භික්ඛාචරියවත්තෙන උප්පන්නා. අන්තමසො පත්තපරියාපන්නමත්තම්පීති පච්ඡිමකොටියා පත්තපරියාපන්නං පත්තස්ස අන්තොගතං ද්වත්තිකටච්ඡුභික්ඛාමත්තම්පි. අප්පටිවිභත්තභොගීති එත්ථ ද්වෙ පටිවිභත්තානි නාම ආමිසපටිවිභත්තං පන පුග්ගලපටිවිභත්තඤ්ච. තත්ථ “එත්තකං දස්සාමි, එත්තකං න දස්සාමී”ති එවං චිත්තෙන පටිවිභජනං ආමිසපටිවිභත්තං නාම. “අසුකස්ස දස්සාමි, අසුකස්ස න දස්සාමී”ති එවං චිත්තෙන විභජනං පන පුග්ගලපටිවිභත්තං නාම. තදුභයම්පි අකත්වා යො අප්පටිවිභත්තං භුඤ්ජති, අයං අප්පටිවිභත්තභොගී නාම. සීලවන්තෙහි සබ්රහ්මචාරීහි සාධාරණභොගීති එත්ථ සාධාරණභොගිනො ඉදං ලක්ඛණං – යං යං පණීතං ලභති, තං තං නෙව ලාභෙනලාභං-නිජිගීසනතාමුඛෙන ගිහීනං දෙති, න අත්තනා පරිභුඤ්ජති, පටිග්ගණ්හන්තො ච “සඞ්ඝෙන සාධාරණං හොතූ”ති ගහෙත්වා ඝණ්ටිං පහරිත්වා පරිභුඤ්ජිතබ්බං සඞ්ඝසන්තකං විය පස්සති.