ඡට්ඨෙ මධුරකජාතොති සඤ්ජාතගරුභාවො. දිසා ච මෙ න පක්ඛායන්තීති චතස්සො දිසා ච අනුදිසා ච මය්හං න උපට්ඨහන්තීති වදති. ධම්මා ච මං නප්පටිභන්තීති සමථවිපස්සනාධම්මාපි මෙ න උපට්ඨහන්ති. අනභිරතො ච බ්රහ්මචරියං චරාමීති උක්කණ්ඨිතො හුත්වා බ්රහ්මචරියවාසං වසාමි. යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමීති තස්ස කථං සුත්වා “බුද්ධවෙනෙය්යපුග්ගලො අය”න්ති තං කාරණං භගවතො ආරොචෙතුං උපසඞ්කමි. අවිපස්සකස්ස කුසලානං ධම්මානන්ති කුසලධම්මෙ අවිපස්සන්තස්ස, අනෙසන්තස්ස අගවෙසන්තස්සාති අත්ථො. බොධිපක්ඛියානං ධම්මානන්ති සතිපට්ඨානාදීනං සත්තතිංසධම්මානං.

සත්තමෙ ජරාධම්මොම්හීති ජරාසභාවො අම්හි. ජරං අනතීතොති ජරං අනතික්කන්තො, අන්තොජරාය එව චරාමි. සෙසපදෙසුපි එසෙව නයො. කම්මස්සකොතිආදීසු කම්මං මය්හං සකං අත්තනො සන්තකන්ති කම්මස්සකො අම්හි. කම්මස්ස දායාදොති කම්මදායාදො, කම්මං මය්හං දායජ්ජං සන්තකන්ති අත්ථො. කම්මං මය්හං යොනි කාරණන්ති කම්මයොනි. කම්මං මය්හං බන්ධූති කම්මබන්ධු, කම්මඤාතකොති අත්ථො. කම්මං මය්හං පටිසරණං පතිට්ඨාති කම්මපටිසරණො. තස්ස දායාදො භවිස්සාමීති තස්ස කම්මස්ස දායාදො තෙන දින්නඵලපටිග්ගාහකො භවිස්සාමීති අත්ථො. යොබ්බනමදොති යොබ්බනං ආරබ්භ උප්පන්නමදො. සෙසෙසුපි එසෙව නයො. මග්ගො සඤ්ජායතීති ලොකුත්තරමග්ගො සඤ්ජායති. සංයොජනානි සබ්බසො පහීයන්තීති දස සංයොජනානි සබ්බසො පහීයන්ති. අනුසයා බ්යන්තීහොන්තීති සත්ත අනුසයා විගතන්තා පරිච්ඡින්නා පරිවටුමා හොන්ති. එවමෙත්ථ හෙට්ඨා පඤ්චසු ඨානෙසු විපස්සනා කථිතා, ඉමෙසු පඤ්චසු ලොකුත්තරමග්ගො.

ඉදානි ගාථාහි කූටං ගණ්හන්තො බ්යාධිධම්මාතිආදිමාහ. තත්ථ ඤත්වා ධම්මං නිරූපධින්ති උපධිරහිතං අරහත්තමග්ගං ඤත්වා. සබ්බෙ මදෙ අභිභොස්මීති සබ්බෙ ඉමෙ තයොපි මදෙ අධිභවිං, අතික්කම්ම ඨිතොස්මීති අත්ථො. නෙක්ඛම්මං දට්ඨු ඛෙමතොති පබ්බජ්ජං ඛෙමතො දිස්වා. තස්ස මෙ අහු උස්සාහො, නිබ්බානං අභිපස්සතොති තස්ස මය්හං නිබ්බානං අභිපස්සන්තස්ස වායාමො අහොසි. අනිවත්ති භවිස්සාමීති පබ්බජ්ජතො අනිවත්තිකො භවිස්සාමි, බ්රහ්මචරියවාසතො අනිවත්තිකො, සබ්බඤ්ඤුතඤ්ඤාණතො අනිවත්තිකො භවිස්සාමි. බ්රහ්මචරියපරායණොති මග්ගබ්රහ්මචරියපරායණො. ඉමිනා ලොකුත්තරො අට්ඨඞ්ගිකො මග්ගො කථිතොති.

අට්ඨමෙ සජ්ජානි ධනූනීති සජියානි ආරොපිතධනූනි. අද්දසූති අද්දසංසු. භවිස්සන්ති වජ්ජීති වඩ්ඪිස්සන්ති වජ්ජිරාජානො. අපානුභාති අවඩ්ඪිනිස්සිතා මානථද්ධා. පච්ඡාලියං ඛිපන්තීති පච්ඡතො ගන්ත්වා පිට්ඨිං පාදෙන පහරන්ති. රට්ඨිකස්සාතිආදීසු රට්ඨං භුඤ්ජතීති රට්ඨිකො. පිතරා දත්තං සාපතෙය්යං භුඤ්ජතීති පෙත්තනිකො. සෙනාය පති ජෙට්ඨකොති සෙනාපතිකො. ගාමගාමණිකස්සාති ගාමානං ගාමණිකස්ස, ගාමසාමිකස්සාති අත්ථො. පූගගාමණිකස්සාති ගණජෙට්ඨකස්ස. කුලෙසූති තෙසු තෙසු කුලෙසු. පච්චෙකාධිපච්චං කාරෙන්තීති පච්චෙකං ජෙට්ඨකට්ඨානං කාරෙන්ති. කල්යාණෙන මනසා අනුකම්පන්තීති සුන්දරෙන චිත්තෙන අනුග්ගණ්හන්ති. ඛෙත්තකම්මන්තසාමන්තසබ්යොහාරෙති යෙ ච අත්තනො ඛෙත්තකම්මන්තානං සාමන්තා අනන්තරක්ඛෙත්තසාමිනො, තෙ ච රජ්ජුදණ්ඩෙහි භූමිප්පමාණග්ගාහකෙ සබ්බොහාරෙ ච. බලිපටිග්ගාහිකා දෙවතාති කුලප්පවෙණියා ආගතා ආරක්ඛදෙවතා. සක්කරොතීති තා දෙවතා අග්ගයාගුභත්තාදීහි සක්කරොති.

කිච්චකරොති උප්පන්නානං කිච්චානං කාරකො. යෙ චස්ස අනුජීවිනොති යෙ ච එතං උපනිස්සාය ජීවන්ති. උභින්නඤ්චෙව අත්ථායාති උභින්නම්පි හිතත්ථාය පටිපන්නො හොතීති අත්ථො. පුබ්බපෙතානන්ති පරලොකගතානං. දිට්ඨෙ ධම්මෙ ච ජීවතන්ති යෙ ච දිට්ඨෙ ධම්මෙ ජීවන්ති. ඉති පදද්වයෙනාපි අතීතපච්චුප්පන්නෙ ඤාතයො දස්සෙති. විත්තිසඤ්ජනනොති තුට්ඨිජනනො. ඝරමාවසන්ති ඝරාවාසං වසන්තො. පුජ්ජො හොති පසංසියොති පූජෙතබ්බො ච පසංසිතබ්බො ච හොතීති.