චතුත්ථෙ ඨානෙහීති කාරණෙහි. පවත්තිනීති අප්පටිහතා නිය්යානිකා.

පඤ්චමෙ පණ්ඩිතපඤ්ඤත්තානීති පණ්ඩිතෙහි පඤ්ඤත්තානි කථිතානි පසත්ථානි. සප්පුරිසපඤ්ඤත්තානීති සප්පුරිසෙහි මහාපුරිසෙහි පඤ්ඤත්තානි කථිතානි පසත්ථානි. අහිංසාති කරුණා චෙව කරුණාපුබ්බභාගො ච. සංයමොති සීලසංයමො. දමොති ඉන්ද්රියසංවරො, උපොසථවසෙන වා අත්තදමනං, පුණ්ණොවාදෙ (ම· නි· 3.395 ආදයො; සං· නි· 4.88 ආදයො) දමොති වුත්තා ඛන්තිපි ආළවකෙ (සං· නි· 1.246; සු· නි· 183 ආදයො) වුත්තා පඤ්ඤාපි ඉමස්මිං සුත්තෙ වට්ටතියෙව. මාතාපිතු උපට්ඨානන්ති මාතාපිතූනං රක්ඛනං ගොපනං පටිජග්ගනං. සන්තානන්ති අඤ්ඤත්ථ බුද්ධපච්චෙකබුද්ධඅරියසාවකා සන්තො නාම, ඉධ පන මාතාපිතුඋපට්ඨාකා අධිප්පෙතා. තස්මා උත්තමට්ඨෙන සන්තානං, සෙට්ඨචරියට්ඨෙන බ්රහ්මචාරීනං. ඉදං මාතාපිතුඋපට්ඨානං සබ්භි උපඤ්ඤාතන්ති එවමෙත්ථ අත්ථො දට්ඨබ්බො. සතං එතානි ඨානානීති සන්තානං උත්තමපුරිසානං එතානි ඨානානි කාරණානි. අරියො දස්සනසම්පන්නොති ඉධ ඉමෙසංයෙව තිණ්ණං ඨානානං කාරණෙන අරියො චෙව දස්සනසම්පන්නො ච වෙදිතබ්බො, න බුද්ධාදයො න සොතාපන්නා. අථ වා සතං එතානි ඨානානීති මාතුපට්ඨානං පිතුපට්ඨානන්ති එතානි ඨානානි සන්තානං උත්තමපුරිසානං කාරණානීති එවං මාතාපිතුඋපට්ඨාකවසෙන ඉමිස්සා ගාථාය අත්ථො වෙදිතබ්බො. මාතාපිතුඋපට්ඨාකොයෙව හි ඉධ “අරියො දස්සනසම්පන්නො”ති වුත්තො. ස ලොකං භජතෙ සිවන්ති සො ඛෙමං දෙවලොකං ගච්ඡතීති.

ඡට්ඨෙ තීහි ඨානෙහීති තීහි කාරණෙහි. කායෙනාතිආදීසු භික්ඛූ ආගච්ඡන්තෙ දිස්වා පච්චුග්ගමනං කරොන්තා ගච්ඡන්තෙ අනුගච්ඡන්තා ආසනසාලාය සම්මජ්ජනඋපලෙපනාදීනි කරොන්තා ආසනානි පඤ්ඤාපෙන්තා පානීයං පච්චුපට්ඨාපෙන්තා කායෙන පුඤ්ඤං පසවන්ති නාම. භික්ඛුසඞ්ඝං පිණ්ඩාය චරන්තං දිස්වා “යාගුං දෙථ, භත්තං දෙථ, සප්පිනවනීතාදීනි දෙථ, ගන්ධපුප්ඵාදීහි පූජෙථ, උපොසථං උපවසථ, ධම්මං සුණාථ, චෙතියං වන්දථා”තිආදීනි වදන්තා වාචාය පුඤ්ඤං පසවන්ති නාම. භික්ඛූ පිණ්ඩාය චරන්තෙ දිස්වා “ලභන්තූ”ති චින්තෙන්තා මනසා පුඤ්ඤං පසවන්ති නාම. පසවන්තීති පටිලභන්ති. පුඤ්ඤං පනෙත්ථ ලොකියලොකුත්තරමිස්සකං කථිතං.

සත්තමෙ සඞ්ඛතස්සාති පච්චයෙහි සමාගන්ත්වා කතස්ස. සඞ්ඛතලක්ඛණානීති සඞ්ඛතං එතන්ති සඤ්ජානනකාරණානි නිමිත්තානි. උප්පාදොති ජාති. වයොති භෙදො. ඨිතස්ස අඤ්ඤථත්තං නාම ජරා. තත්ථ සඞ්ඛතන්ති තෙභූමකා ධම්මා. මග්ගඵලානි පන අසම්මසනූපගත්තා ඉධ න කථීයන්ති. උප්පාදාදයො සඞ්ඛතලක්ඛණා නාම. තෙසු උප්පාදක්ඛණෙ උප්පාදො, ඨානක්ඛණෙ ජරා, භෙදක්ඛණෙ වයො. ලක්ඛණං න සඞ්ඛතං, සඞ්ඛතං න ලක්ඛණං, ලක්ඛණෙන පන සඞ්ඛතං පරිච්ඡින්නං. යථා හත්ථිඅස්සගොමහිංසාදීනං සත්තිසූලාදීනි සඤ්ජානනලක්ඛණානි න හත්ථිආදයො, නපි හත්ථිආදයො ලක්ඛණානෙව, ලක්ඛණෙහි පන තෙ “අසුකස්ස හත්ථී, අසුකස්ස අස්සො, අසුකහත්ථී, අසුකඅස්සො”ති වා පඤ්ඤායන්ති, එවංසම්පදමිදං වෙදිතබ්බං.

අට්ඨමෙ අසඞ්ඛතස්සාති පච්චයෙහි සමාගන්ත්වා අකතස්ස. අසඞ්ඛතලක්ඛණානීති අසඞ්ඛතං එතන්ති සඤ්ජානනකාරණානි නිමිත්තානි. න උප්පාදො පඤ්ඤායතීතිආදීහි උප්පාදජරාභඞ්ගානං අභාවො වුත්තො. උප්පාදාදීනඤ්හි අභාවෙන අසඞ්ඛතන්ති පඤ්ඤායති.

නවමෙ මහාසාලාති මහාරුක්ඛා. කුලපතින්ති කුලජෙට්ඨකං. සෙලොති සිලාමයො. අරඤ්ඤස්මින්ති අගාමකට්ඨානෙ. බ්රහ්මාති මහන්තො. වනෙති අටවියං. වනප්පතීති වනජෙට්ඨකා. ඉධ ධම්මං චරිත්වාන, මග්ගං සුගතිගාමිනන්ති සුගතිගාමිකමග්ගසඞ්ඛාතං ධම්මං චරිත්වා.