තතියෙ කල්යාණමිත්තෙති සුමිත්තෙ. එවමෙත්ථ කල්යාණමිත්තවසෙන සඞ්ඝානුස්සති කථිතා. කබළීකාරාහාරභක්ඛානන්ති කාමාවචරදෙවානං. අසමයවිමුත්තොති අසමයවිමුත්තියා විමුත්තො ඛීණාසවො.

චතුත්ථෙ කො නාමායං සුභූතී භික්ඛූති ජානන්තොපි සත්ථා කථාසමුට්ඨාපනත්ථං පුච්ඡති. සුදත්තස්ස උපාසකස්ස පුත්තොති අනාථපිණ්ඩිකං සන්ධායාහ. අනාථපිණ්ඩිකස්ස හි පුත්තො අත්තනො චූළපිතු සන්තිකෙ පබ්බජිතො, අථ නං සුභූතිත්ථෙරො ආදාය සත්ථු සන්තිකං අගමාසි. සද්ධාපදානෙසූති සද්ධානං පුග්ගලානං අපදානෙසු ලක්ඛණෙසු.

පඤ්චමෙ සුඛං සුපතීති යථා සෙසජනා සම්පරිවත්තමානා කාකච්ඡමානා දුක්ඛං සුපන්ති, එවං අසුපිත්වා සුඛං සුපති. නිද්දං ඔක්කමන්තොපි සමාපත්තිං සමාපන්නො විය හොති. සුඛං පටිබුජ්ඣතීති යථා අඤ්ඤෙ නිත්ථුනන්තා විජම්භමානා සම්පරිවත්තන්තා දුක්ඛං පටිබුජ්ඣන්ති, එවං අප්පටිබුජ්ඣිත්වා විකසමානං විය පදුමං සුඛං නිබ්බිකාරො පටිබුජ්ඣති. න පාපකං සුපිනං පස්සතීති සුපිනං පස්සන්තොපි භද්දකමෙව සුපිනං පස්සති, චෙතියං වන්දන්තො විය පූජං කරොන්තො විය ච ධම්මං සුණන්තො විය ච හොති. යථා පනඤ්ඤෙ අත්තානං චොරෙහි සම්පරිවාරිතං විය වාළෙහි උපද්දුතං විය පපාතෙ පතන්තං විය ච පස්සන්ති, න එවං පාපකං සුපිනං පස්සති.

මනුස්සානං පියො හොතීති උරෙ ආමුක්කමුත්තාහාරො විය සීසෙ පිළන්ධිතමාලා විය ච මනුස්සානං පියො හොති මනාපො. අමනුස්සානං පියො හොතීති යථෙව මනුස්සානං, අමනුස්සානම්පි පියො හොති විසාඛත්ථෙරො විය. වත්ථු විසුද්ධිමග්ගෙ (විසුද්ධි· 1.258) මෙත්තාකම්මට්ඨානනිද්දෙසෙ විත්ථාරිතමෙව. දෙවතා රක්ඛන්තීති පුත්තමිව මාතාපිතරො දෙවතා රක්ඛන්ති. නාස්ස අග්ගි වා විසං වා සත්ථං වා කමතීති මෙත්තාවිහාරිස්ස කායෙ උත්තරාය උපාසිකාය විය අග්ගි වා, සංයුත්තභාණකචූළසීවත්ථෙරස්සෙව විසං වා, සංකිච්චසාමණෙරස්සෙව සත්ථං වා න කමති නප්පවිසති, නාස්ස කායං විකොපෙතීති වුත්තං හොති. ධෙනුවත්ථුම්පි චෙත්ථ කථයන්ති. එකා කිර ධෙනු වච්ඡකස්ස ඛීරධාරං මුඤ්චමානා අට්ඨාසි. එකො ලුද්දකො “තං විජ්ඣිස්සාමී”ති හත්ථෙන සම්පරිවත්තෙත්වා දීඝදණ්ඩං සත්තිං මුඤ්චි. සා තස්සා සරීරං ආහච්ච තාලපණ්ණං විය වට්ටමානා ගතා, නෙව උපචාරබලෙන න අප්පනාබලෙන, කෙවලං වච්ඡකෙ බලවහිතචිත්තතාය. එවං මහානුභාවා මෙත්තා.

තුවටං චිත්තං සමාධියතීති මෙත්තාවිහාරිනො ඛිප්පමෙව චිත්තං සමාධියති, නත්ථි තස්ස දන්ධායිතත්තං. මුඛවණ්ණො විප්පසීදතීති බන්ධනා පවුත්තතාලපක්කං විය චස්ස විප්පසන්නවණ්ණං මුඛං හොති. අසම්මූළ්හො කාලං කරොතීති මෙත්තාවිහාරිනො සම්මොහමරණං නාම නත්ථි, අසම්මූළ්හො පන නිද්දං ඔක්කමන්තො විය කාලං කරොති. උත්තරි අප්පටිවිජ්ඣන්තොති මෙත්තාසමාපත්තිතො උත්තරි අරහත්තං අධිගන්තුං අසක්කොන්තො ඉතො චවිත්වා සුත්තප්පබුද්ධො විය බ්රහ්මලොකං උපපජ්ජතීති.

ඡට්ඨෙ දසමොති ජාතිගොත්තවසෙන චෙව සාරපත්තකුලගණනාය ච දසමෙ ඨානෙ ගණීයති, තෙනස්ස දසමොත්වෙව නාමං ජාතං. අට්ඨකනාගරොති අට්ඨකනගරවාසී. කුක්කුටාරාමෙති කුක්කුටසෙට්ඨිනා කාරිතෙ ආරාමෙ.

තෙන භගවතා…පෙ… සම්මදක්ඛාතොති එත්ථ අයං සඞ්ඛෙපත්ථො – යො සො භගවා සමතිංස පාරමියො පූරෙත්වා සබ්බකිලෙසෙ භඤ්ජිත්වා අනුත්තරං සම්මාසම්බොධිං අභිසම්බුද්ධො, තෙන භගවතා තෙසං තෙසං සත්තානං ආසයානුසයං ජානතා, හත්ථතලෙ ඨපිතං ආමලකං විය සබ්බඤෙය්යධම්මෙ පස්සතා, අපිච පුබ්බෙනිවාසාදීහි ජානතා, දිබ්බෙන චක්ඛුනා පස්සතා, තීහි වා විජ්ජාහි ඡහි වා පන අභිඤ්ඤාහි ජානතා, සබ්බත්ථ අප්පටිහතෙන සමන්තචක්ඛුනා පස්සතා, සබ්බධම්මජානනසමත්ථාය පඤ්ඤාය ජානතා, සබ්බසත්තානං චක්ඛුවිසයාතීතානි තිරොකුට්ටාදිගතානි චාපි රූපානි අතිවිසුද්ධෙන මංසචක්ඛුනා වා පස්සතා, අත්තහිතසාධිකාය සමාධිපදට්ඨානාය පටිවෙධපඤ්ඤාය ජානතා, පරහිතසාධිකාය කරුණාපදට්ඨානාය දෙසනාපඤ්ඤාය පස්සතා, අන්තරායිකධම්මෙ වා ජානතා, නිය්යානිකධම්මෙ පස්සතා, අරීනං හතත්තා අරහතා, සම්මා සාමං සබ්බධම්මානං බුද්ධත්තා සම්මාසම්බුද්ධෙනාති එවං චතුවෙසාරජ්ජවසෙන චතූහි කාරණෙහි ථොමිතෙන අත්ථි නු ඛො එකො ධම්මො අක්ඛාතොති.

අභිසඞ්ඛතන්ති කතං උප්පාදිතං. අභිසඤ්චෙතයිතන්ති චෙතයිතං කප්පයිතං. සො තත්ථ ඨිතොති සො තස්මිං සමථවිපස්සනාධම්මෙ ඨිතො. ධම්මරාගෙන ධම්මනන්දියාති පදද්වයෙනපි සමථවිපස්සනාසු ඡන්දරාගො වුත්තො. සමථවිපස්සනාසු හි සබ්බෙන සබ්බං ඡන්දරාගං පරියාදියිතුං සක්කොන්තො අරහා හොති, අසක්කොන්තො අනාගාමී හොති. සො සමථවිපස්සනාසු ඡන්දරාගස්ස අප්පහීනත්තා චතුත්ථජ්ඣානචෙතනාය සුද්ධාවාසෙ නිබ්බත්තති. අයං ආචරියානං සමානත්ථකථා.