කාතියානීවත්ථු
අට්ඨමෙ අවෙච්චප්පසන්නානන්ති අධිගතෙන අචලප්පසාදෙන සමන්නාගතානං උපාසිකානං, කාතියානී, අග්ගාති දස්සෙති. සා කිර පදුමුත්තරබුද්ධකාලෙ හංසවතියං කුලගෙහෙ නිබ්බත්තා සත්ථාරං එකං උපාසිකං අවෙච්චප්පසන්නානං අග්ගට්ඨානෙ ඨපෙන්තං දිස්වා අධිකාරකම්මං කත්වා තං ඨානන්තරං පත්ථෙසි. සා කප්පසතසහස්සං දෙවමනුස්සෙසු සංසරිත්වා ඉමස්මිං බුද්ධුප්පාදෙ කුරරඝරනගරෙ නිබ්බත්ති, කාතියානීතිස්සා නාමං අකංසු.
සා අපරභාගෙ වයප්පත්තා කුරරඝරිකාය, කාළියා සහායිකා, දළ්හමිත්තා අහොසි. යදා පන කුටිකණ්ණසොණත්ථෙරො “දසබලස්ස කථිතනියාමෙන මය්හම්පි ධම්මං කථෙහී”ති මාතරා යාචිතො රත්තිභාගෙ අන්තොනගරෙ අලඞ්කතධම්මාසනෙ නිසීදිත්වා මාතරං කායසක්ඛිං කත්වා ධම්මදෙසනං ආරභි, තදා අයං කාතියානී උපාසිකා කාළියා සද්ධිං ගන්ත්වා පරිසපරියන්තෙ ධම්මං සුණන්තී අට්ඨාසි. තස්මිං සමයෙ පඤ්චමත්තානි චොරසතානි අන්තොනගරෙ දිවා කතසඤ්ඤාය කොටිතො පට්ඨාය උම්මඞ්ගං ඛනිත්වා ඉමිස්සා කාතියානියා ඝරං සම්පාපුණිංසු. තෙසං චොරජෙට්ඨකො තෙහි සද්ධිං අපවිසිත්වා “කිං නු ඛො අයං පරිසා සන්නිපතිතා”ති වීමංසනත්ථාය සොණත්ථෙරස්ස ධම්මකථනට්ඨානං ගන්ත්වා පරිසපරියන්තෙ තිට්ඨමානො ඉමිස්සා කාතියානියා පිට්ඨිපස්සෙ අට්ඨාසි.
තස්මිං සමයෙ, කාතියානී, දාසිං ආමන්තෙසි – “ගච්ඡ ජෙ, ගෙහං පවිසිත්වා දීපතෙලං ආහර, මයං දීපෙ ජාලෙත්වා ධම්මං සොස්සාමා”ති. සා ඝරං ගන්ත්වා උම්මඞ්ගෙ චොරෙ දිස්වා දීපතෙලං අගණ්හිත්වාව ආගන්ත්වා අත්තනො අය්යාය ආරොචෙසි – “අය්යෙ, ගෙහෙ චොරා උම්මඞ්ගං ඛනන්තී”ති. තං සුත්වා චොරජෙට්ඨකො චින්තෙසි – “සචායං ඉමිස්සා කථං ගණ්හිත්වා ගෙහං ගමිස්සති, එත්ථෙව නං අසිනා ද්වෙධා ඡින්දිස්සාමි. සචෙ පන ගහිතනිමිත්තෙනෙව ධම්මං සුණිස්සති, චොරෙහි ගහිතභණ්ඩකම්පි පුන දාපෙස්සාමී”ති. කාතියානීපි ඛො දාසියා කථං සුත්වා, “අම්ම, මා සද්දං කරි, චොරා නාම හරන්තා අත්තනා දිට්ඨමෙව හරිස්සන්ති, අහං පන අජ්ජ දුල්ලභස්සවනං සුණාමි, මා ධම්මස්ස අන්තරායං කරොහී”ති ආහ. චොරජෙට්ඨකො තස්සා වචනං සුත්වා චින්තෙසි – “ඉමිනා අජ්ඣාසයෙන ඨිතාය නාම ගෙහෙ භණ්ඩං හරන්තෙහි අම්හෙහි මහාපථවී පවිසිතබ්බා භවෙය්යා”ති. සො තාවදෙව ගන්ත්වා චොරෙහි ගහිතභණ්ඩං ඡඩ්ඩාපෙත්වා චොරෙහි සද්ධිං ආගන්ත්වා ධම්මං සුණන්තො පරිසපරියන්තෙ අට්ඨාසි. කාතියානීපි උපාසිකා ථෙරස්ස දෙසනාපරියොසානෙ සොතාපත්තිඵලෙ පතිට්ඨාසි.
අථ අරුණෙ උග්ගතෙ චොරජෙට්ඨකො ගන්ත්වා උපාසිකාය පාදෙසු පතිත්වා, “අය්යෙ, සබ්බෙසංයෙව නො ඛමාහී”ති ආහ. කිං පන තුම්හෙහි මය්හං කතන්ති? සො සබ්බං අත්තනා කතදොසං ආරොචෙසි. තෙන හි, තාතා, ඛමාමි තුම්හාකන්ති. අය්යෙ, අම්හාකං එවං ඛමිතං නාම න හොති, තුම්හාකං පන පුත්තත්ථෙරස්ස සන්තිකෙ සබ්බෙසංයෙව නො පබ්බජ්ජං දාපෙහීති. සා සබ්බෙපි තෙ ගහෙත්වා කුටිකණ්ණසොණත්ථෙරස්ස සන්තිකෙ පබ්බාජෙසි. තෙපි ඛො චොරා ථෙරස්ස සන්තිකෙ පබ්බජිතා සබ්බෙව අරහත්තං පාපුණිංසු. එවමෙතං වත්ථු සමුට්ඨිතං. අපරභාගෙ සත්ථා ජෙතවනෙ විහරන්තො උපාසිකායො ඨානන්තරෙසු ඨපෙන්තො කාතියානිං උපාසිකං අවෙච්චප්පසන්නානං අග්ගට්ඨානෙ ඨපෙසීති.