461. කථං ච භික්ඛු අජ්ඣත්තං ධම්මෙසු ධම්මානුපස්සී විහරති: ඉධ භික්ඛු සන්තං වා අජ්ඣත්තං කාමච්ඡන්දං අත්ථි මෙ අජ්ඣත්තං කාමච්ඡන්දො’ති පජානාති. අසන්තං වා අජ්ඣත්තං කාමච්ඡන්දං නත්ථි මෙ අජ්ඣත්තං කාමච්ඡන්දො’ති පජානාති. යථා ච අනුප්පන්නස්ස කාමච්ඡන්දස්ස උප්පාදො හොති තඤ්ච පජානාති. යථා ච උප්පන්නස්ස කාමච්ඡන්දස්ස පාහනං හොති තඤ්ච පජානාති. යථා ච පහීනස්ස කාමච්ඡන්දස්ස ආයතිං අනුප්පාදො හොති තඤ්ච පජානාති.
සන්තං වා අජ්ඣත්තං ව්යාපාදං -පෙ- සන්තං වා අජ්ඣත්තං ථිනමිද්ධං -පෙ- සන්තං වා අජ්ඣත්තං උද්ධච්චකුක්කුච්චං -පෙ- සන්තං වා අජ්ඣත්තං විචිකිච්ඡා අත්ථි මෙ අජ්ඣත්තං විචිකිච්ඡා’ති පජානාති. අසන්තං වා අජ්ඣත්තං විචිකිච්ඡං නත්ථි මෙ අජ්ඣත්තං විචිකිච්ඡා’ති පජානාති. යථා ච අනුප්පන්නාය විචිකිච්ඡාය උප්පාදො හොති තඤ්ච පජානාති. යථා ච උප්පන්නාය විචිකිච්ඡාය පහානං හොති තඤ්ච පජානාති. යථා ච පහීනාය විචිකිච්ඡාය ආයතිං අනුප්පාදො හොති තඤ්ච පජානාති.
462. සන්තං වා අජ්ඣත්තං සතිසම්බොජ්ඣඞ්ගං අත්ථි මෙ අජ්ඣත්තං සතිසම්බොජ්ඣඞ්ගො’ති පජානාති. අසන්තං වා අජ්ඣත්තං සතිසම්බොජ්ඣඞ්ගං නත්ථි මෙ අජ්ඣත්තං සතිසම්බොජ්ඣඞ්ගො’ති පජානාති. යථා ච අනුප්පන්නස්ස සතිසම්බොජ්ඣඞ්ගස්ස උප්පාදො හොති තඤ්ච පජානාති. යථා ච උප්පන්නස්ස සතිසම්බොජ්ඣඞ්ගස්ස භාවනාය පාරිපූරී හොති තඤ්ච පජානාති.
සන්තං වා අජ්ඣත්තං ධම්මවිචයසම්බොජ්ඣඞ්ගං -පෙ- සන්තං වා අජ්ඣත්තං විරියසම්බොජ්ඣඞ්ගං -පෙ- සන්තං වා අජ්ඣත්තං පීතිසම්බොජ්ඣඞ්ගං -පෙ- සන්තං වා අජ්ඣත්තං පස්සද්ධිසම්බොජ්ඣඞ්ගං -පෙ- සන්තං වා අජ්ඣත්තං සමාධිසම්බොජ්ඣඞ්ගං -පෙ- සන්තං වා අජ්ඣත්තං උපෙක්ඛාසම්බොජ්ඣඞ්ගං අත්ථි මෙ අජ්ඣත්තං උපෙක්ඛාසම්බොජ්ඣඞ්ගොති පජානාති. අසන්තං වා අජ්ඣත්තං උපෙක්ඛාසම්බොජ්ඣඞ්ගං නත්ථි මෙ අජ්ඣත්තං උපෙක්ඛාසම්බොජ්ඣඞ්ගො’ති පජානාති. යථා ච අනුප්පන්නස්ස උපෙක්ඛාසම්බොජ්ඣඞ්ගස්ස උප්පාදො හොති තඤ්ච පජානාති. යථා ච උප්පන්නස්ස උපෙක්ඛාසම්බොජ්ඣඞ්ගස්ස භාවනාය පාරිපූරී හොති තඤ්ච පජානාති. සො තං නිමිත්තං ආසෙවති භාවෙති බහුලීකරොති ස්වාවත්ථිතං වවත්ථපෙති. සො තං නිමිත්තං ආසෙවිත්වා භාවෙත්වා බහුලීකරිත්වා ස්වාවත්ථිතං වවත්ථපෙත්වා බහිද්ධා ධම්මෙසු චිත්තං උපසංහරති.
463. කථඤ්ච භික්ඛු බහිද්ධා ධම්මෙසු ධම්මානුපස්සී විහරති: ඉධ භික්ඛු සන්තං වා’ස්ස කාමච්ඡන්දං අත්ථි’ස්ස කාමච්ඡන්දො’ති පජානාති. අසන්තං වාස්ස කාමච්ඡන්දං නත්ථිස්ස කාමච්ඡන්දො’ති පජානාති. යථා ච අනුප්පන්නස්ස කාමච්ඡන්දස්ස උප්පාදො හොති තඤ්ච පජානාති. යථා ච උප්පන්නස්ස කාමච්ඡන්දස්ස පහානං හොති තඤ්ච පජානාති. යථා ච පහීනස්ස කාමච්ඡන්දස්ස ආයතිං අනුප්පාදො හොති තඤ්ච පජානාති.
සන්තං වාස්ස ව්යාපාදං -පෙ- සන්තං වා’ස්ස ථිනමිද්ධං -පෙ- සන්තං වා’ස්ස උද්ධච්චකුක්කුච්චං -පෙ- සන්තං වා’ස්ස විචිකිච්ඡං අත්ථි’ස්ස විචිකිච්ඡා’ති පජානාති, අසන්තං වා’ස්ස විචිකිච්ඡං නත්ථි’ස්ස විචිකිච්ඡා’ති පජානාති යථා ච අනුප්පන්නාය විචිකිච්ඡාය උප්පාදො හොති තඤ්ච පජානාති. යථා ච උප්පන්නාය විචිකිච්ඡාය පහානං හොති තඤ්ච පජානාති. යථා ච පහීනාය විචිකිච්ඡාය ආයතිං අනුප්පාදො හොති තඤ්ච පජානාති.
සන්තං වා’ස්ස සතිසම්බොජ්ඣඞ්ගං අත්ථි’ස්ස සතිසම්බොජ්ඣඞ්ගො’ති පජානාති. අසන්තං වා’ස්ස සතිසම්බොජ්ඣඞ්ගං නත්ථි’ස්ස සතිසම්බොජ්ඣඞ්ගො’ති පජානාති. යථා ච අනුප්පන්නස්ස සතිසම්බොජ්ඣඞ්ගස්ස උප්පාදො හොති තඤ්ච පජානාති. යථා ච උප්පන්නස්ස සතිසම්බොජ්ඣඞ්ගස්ස භාවනාය පාරිපූරී හොති තඤ්ච පජානාති. සත්තං වා’ස්ස ධම්මවිචයසම්බොජ්ඣඞ්ගං -පෙ- සන්තං වා’ස්ස විරියසම්බොජ්ඣඞ්ගං -පෙ- සන්තං වා’ස්ස පීතිසම්බොජ්ඣඞ්ගං -පෙ- සන්තං වා’ස්ස පස්සද්ධි සම්බොජ්ඣඞ්ගං -පෙ- සන්තං වා’ස්ස සමාධිසම්බොජ්ඣඞ්ගං -පෙ- සන්තං වා’ස්ස උපෙක්ඛාසම්බොජ්ඣඞ්ගං අත්ථි’ස්ස උපෙක්ඛාසම්බොජ්ඣඞ්ගො’ති පජානාති. අසන්තං වා’ස්ස උපෙක්ඛාසම්බොජ්ඣඞ්ගං නත්ථි’ස්ස උපෙක්ඛාසම්බොජ්ඣඞ්ගො’ති පජානාති. යථා ච අනුප්පන්නස්ස උපෙක්ඛාසම්බොජ්ඣඞ්ගස්ස උප්පාදො හොති තඤ්ච පජානාති. යථා ච උප්පන්නස්ස උපෙක්ඛාසම්බොජ්ඣඞ්ගස්ස භාවනාය පාරිපූරී හොති තඤ්ච පජානාති. සො තං නිමිත්තං ආසෙවති භාවෙති බහුලීකරොති ස්වාවත්ථිතං වවත්ථපෙති, සො තං නිමිත්තං ආසෙවිත්වා භාවෙත්වා බහුලීකරිත්වා ස්වාවත්ථිතං වවත්ථපෙත්වා අජ්ඣත්තබහිද්ධා ධම්මෙසු චිත්තං උපසංහරති.
464. කථඤ්ච භික්ඛු අජ්ඣත්තබහිද්ධා ධම්මෙසු ධම්මානුපස්සී විහරති: ඉධ භික්ඛු සන්තං වා කාමච්ඡන්දං අත්ථි කාමච්ඡන්දො’ති පජානාති. අසන්තං වා කාමච්ඡන්දං නත්ථි කාමච්ඡන්දො’ති පජානාති. යථා ච අනුප්පන්නස්ස කාමච්ඡන්දස්ස උප්පාදො හොති තඤ්ච පජානාති. යථා ච උප්පන්නස්ස කාමච්ඡන්දස්ස පාහනං හොති තඤ්ච පජානාති. යථා ච පහීනස්ස කාමච්ඡන්දස්ස ආයතිං අනුප්පාදො හොති තඤ්ච පජානාති.
සන්තං වා ව්යාපාදං -පෙ- සන්තං වා ථිනමිද්ධං -පෙ- සන්තං වා උද්ධච්චකුක්කුච්චං -පෙ- සන්තං වා විචිකිච්ඡං අත්ථි විචිකිච්ඡා’ති පජානාති. අසන්තං වා විචිකිච්ඡං නත්ථි විචිකිච්ඡා’ති පජානාති. යථා ච අනුප්පන්නාය විචිකිච්ඡාය උප්පාදො හොති තං ච පජානාති. යථා ච උප්පන්නාය විචිකිච්ඡාය පහානං හොති තඤ්ච පජානාති, යථා ච පහීනාය විචිකිච්ඡාය ආයතිං අනුප්පාදො හොති තං ච පජානාති.