457. කථඤ්ච භික්ඛු අජ්ඣත්තං වෙදනාසු වෙදනානුපස්සී විහරති: ඉධ භික්ඛු සුඛං වෙදනං වෙදියමානො. සුඛං වෙදනං වෙදියාමී’ති පජානාති. දුක්ඛං වෙදනං වෙදියමානො දුක්ඛං වෙදනං වෙදියාමී’ති පජානාති. අදුක්ඛමසුඛං වෙදනං වෙදියමානො අදුක්ඛමසුඛං වෙදනං වෙදියාමී’ති පජානාති. සාමිසං වා සුඛං වෙදනං වෙදියමානො සාමිසං සුඛං වෙදනං වෙදියාමී’ති පජානාති. නිරාමිසං වා සුඛං වෙදනං වෙදියමානො නිරාමිසං සුඛං වෙදනං වෙදියාමී’ති පජානාති. සාමිසං වා දුක්ඛං වෙදනං වෙදියමානො සාමිසං දුක්ඛං වෙදනං වෙදියාමී’ති පජානාති. නිරාමිසං වා දුක්ඛං වෙදනං වෙදියමානො නිරාමිසං දුක්ඛං වෙදනං වෙදියාමී’ති පජානාති. සාමිසං වා අදුක්ඛමසුඛං වෙදනං වෙදියමානො සාමිසං අදුක්ඛමසුඛං වෙදනං වෙදියාමී’ති පජානාති. නිරාමිසං වා අදුක්ඛමසුඛං වෙදනං වෙදියමානො නිරාමිසං අදුක්ඛමසුඛං වෙදනං වෙදියාමී’ති පජානාති. සො තං නිමිත්තං ආසෙවති භාවෙති බහුලීකරොති ස්වාවත්ථිතං වවත්ථපෙති. සො තං නිමිත්තං ආසෙවිත්වා භාවෙත්වා බහුලීකරිත්වා ස්වාවත්ථිතං වවත්ථපෙත්වා බහිද්ධා වෙදනාසු චිත්තං උපසංහරති.

කථඤ්ච භික්ඛු බහිද්ධා වෙදනාසු වෙදනානුපස්සී විහරති: ඉධ භික්ඛු සුඛං වෙදනං වෙදියමානං සුඛං වෙදනං වෙදියතී’ති පජානාති. දුක්ඛං වෙදනං වෙදියමානං දුක්ඛං වෙදනං වෙදියතී’ති පජානාති. අදුක්ඛමසුඛං වෙදනං වෙදියමානං අදුක්ඛමසුඛං වෙදනං වෙදියතී’ති පජානාති. සාමිසං වා සුඛං වෙදනං වෙදියමානං සාමිසං සුඛං වෙදනං වෙදියතී’ති පජානාති. නිරාමිසං වා සුඛං වෙදනං වෙදියමානං නිරාමිසං සුඛං වෙදනං වෙදියතී’ති පජානාති. සාමිසං වා දුක්ඛං වෙදනං වෙදියමානං සාමිසං දුක්ඛං වෙදනං වෙදියතී’ති පජානාති. නිරාමිසං වා දුක්ඛං වෙදනං වෙදියමානං නිරාමිසං දුක්ඛං වෙදනං වෙදියතී’ති පජානාති. සාමිසං වා අදුක්ඛමසුඛං වෙදනං වෙදියමානං සාමිසං අදුක්ඛමසුඛං වෙදනං වෙදියතී’ති පජානාති. නිරාමිසං වා අදුක්ඛමසුඛං වෙදනං වෙදියමානං නිරාමිසං අදුක්ඛමසුඛං වෙදනං වෙදියතී’ති පජානාති. සො තං නිමිත්තං ආසෙවති භාවෙති බහුලීකරොති ස්වාවත්ථිතං වවත්ථපෙති. සො තං නිමිත්තං ආසෙවිත්වා භාවෙත්වා බහුලීකරිත්වා ස්වාවත්ථිතං වවත්ථපෙත්වා අජ්ඣබහිද්ධා වෙදනාසු චිත්තං උපසංහරති.

කථං ච භික්ඛු අජ්ඣත්තබහිද්ධා වෙදනාසු වෙදනානුපස්සී විහරති: ඉධ භික්ඛු සුඛං වෙදනං සුඛා වෙදනා’ති පජානාති. දුක්ඛං වෙදනං දුක්ඛා වෙදනා’ති පජානාති. අදුක්ඛමසුඛං වෙදනං අදුක්ඛමසුඛා වෙදනා’ති පජානාති. සාමිසං වා සුඛං වෙදනං සාමිසා සුඛා වෙදනා’ති පජානාති. නිරාමිසං වා සුඛං වෙදනං නිරාමිසා සුඛා වෙදනා’ති පජානාති. සාමිසං වා දුක්ඛං වෙදනං සාමිසා දුක්ඛා වෙදනා’ති පජානාති. නිරාමිසං වා දුක්ඛං වෙදනං නිරාමිසා දුක්ඛා වෙදනා’ති පජානාති. සාමිසං වා අදුක්ඛමසුඛං වෙදනං සාමිසා අදුක්ඛමසුඛා වෙදනා’ති පජානාති. නිරාමිසං වා අදුක්ඛමසුඛං වෙදනං නිරාමිසා අදුක්ඛමසුඛා වෙදනා’ති පජානාති. එවං භික්ඛු අජ්ඣත්තබහිද්ධා වෙදනාසු වෙදනානුපස්සී විහරති ආතාපී සම්පජානො සතිමා විනෙය්ය ලොකෙ අභිජ්ඣාදොමනස්සං.

458. අනුපස්සී’ති -පෙ- විහරතී’ති -පෙ- ආතාපී’ති -පෙ- සම්පජානො’ති -පෙ- සතිමා’ති -පෙ- විනෙය්ය ලොකෙ අභිජ්ඣාදොමනස්සන්ති. තත්ථ කතමො ලොකො: සා’ව වෙදනා ලොකො, පඤ්ච’පි උපාදානක්ඛන්ධා ලොකො. අයං වුච්චති ලොකො.

තත්ථ කතමා අභිජ්ඣා: යො රාගො සාරාගො -පෙ- චිත්තස්ස සාරාගො. අයං වුච්චති අභිජ්ඣා. තත්ථ කතමං දොමනස්සං: යං චෙතසිකං අසාතං චෙතසිකං දුක්ඛං චෙතොසම්ඵස්සජං අසාතං දුක්ඛං වෙදයිතං චෙතොසම්ඵස්සජා අසාතා දුක්ඛා වෙදනා. ඉදං වුච්චති දොමනස්සං. ඉති අයඤ්ච අභිජ්ඣා ඉදඤ්ච දොමනස්සං, ඉමම්හි ලොකෙ විනීතා හොන්ති පටිවිනීතා සන්තා සමිතා වූපසන්තා අත්ථඞ්ගතා අබ්භත්ථඞ්ගතා අප්පිතා බ්යප්පිතා සොසිතා විසොසිතා බ්යන්තීකතා තෙන වුච්චති විනෙය්ය ලොකෙ අභිජ්ඣාදොමනස්සන්ති.

459. කථඤ්ච භික්ඛු අජ්ඣත්තං චිත්තෙ චිත්තානුපස්සී විහරති: ඉධ භික්ඛු සරාගං වා චිත්තං සරාගං මෙ චිත්තන්ති පජානාති. වීතරාගං වා චිත්තං වීතරාගං මෙ චිත්තන්ති පජානාති. සදොසං වා චිත්තං සදොසං මෙ චිත්තන්ති පජානාති. වීතදොසං වා චිත්තං වීතදොසං මෙ චිත්තන්ති පජානාති. සමොහං වා චිත්තං සමොහං මෙ චිත්තන්ති පජානාති. වීතමොහං වා චිත්තං වීතමොහං මෙ චිත්තන්ති පජානාති. සංඛිත්තං වා චිත්තං සංඛිත්තං මෙ චිත්තන්ති පජානාති. වික්ඛිත්තං වා චිත්තං වික්ඛිත්තං මෙ චිත්තන්ති පජානාති. මහග්ගතං වා චිත්තං මහග්ගතං මෙ චිත්තන්ති පජානාති. අමහග්ගතං වා චිත්තං අමහග්ගතං මෙ චිත්තන්ති පජානාති. සඋත්තරං වා චිත්තං සඋත්තරං මෙ චිත්තන්ති පජානාති. අනුත්තරං වා චිත්තං අනුත්තරං මෙ චිත්තන්ති පජානාති. සමාහිතං වා චිත්තං සමාහිතං මෙ චිත්තන්ති පජානාති. අසමාහිතං වා චිත්තං අසමාහිතං මෙ චිත්තන්ති පජානාති. විමුත්තං වා චිත්තං විමුත්තං මෙ චිත්තන්ති පජානාති. අවිමුත්තං වා චිත්තං අවිමුත්තං මෙ චිත්තන්ති පජානාති. සො තං නිමිත්තං ආසෙවති භාවෙති බහුලීකරොති ස්වාවත්ථිතං වවත්ථපෙති. සො තං නිමිත්තං ආසෙවිත්වා භාවෙත්වා බහුලීකරිත්වා ස්වාවත්ථිතං වවත්ථපෙත්වා බහිද්ධා චිත්තෙ චිත්තං උපසංහරති.