18. ධම්මහදය විභඞ්ගො
1.
1020. කති ඛන්ධා: කති ආයතනානි: කති ධාතුයො: කති සච්චානි: කති ඉන්ද්රියානි: කති හෙතු: කති ආහාරා: කති ඵස්සා: කති වෙදනා: කති සඤ්ඤා: කති චෙතනා: කති චිත්තානි:
1021. පඤ්චක්ඛන්ධා, ද්වාදසායතනානි, අට්ඨාරසධාතුයො, චත්තාරි සච්චානි, බාවීසතින්ද්රියානි, නව හෙතූ, චත්තාරො ආහාරා, සත්ත ඵස්සා, සත්ත වෙදනා, සත්ත සඤ්ඤා, සත්ත චෙතනා, සත්ත චිත්තානි.
1022. තත්ථ කතමෙ පඤ්චක්ඛන්ධා: රූපක්ඛන්ධො වෙදනාක්ඛන්ධො සඤ්ඤාක්ඛන්ධො සඞ්ඛාරක්ඛන්ධො විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො. ඉමෙ වුච්චන්ති පඤ්චක්ඛන්ධා.
1023. තත්ථ කතමානි ද්වාදසායතනානි: චක්ඛායතනං රූපායතනං සොතායතනං සද්දායතනං ඝානායතනං ගන්ධායතනං ජිව්හායතනං රසායතනං කායායතනං ඵොට්ඨබ්බායතනං මනායතනං ධම්මායතනං. ඉමානි වුච්චන්ති ද්වාදසායතනානි.
1024. තත්ථ කතමා අට්ඨාරසධාතුයො: චක්ඛුධාතු රූපධාතු චක්ඛුවිඤ්ඤාණධාතු, සොතධාතු සද්දධාතු සොතවිඤ්ඤාණධාතු, ඝානධාතු ගන්ධධාතු ඝානවිඤ්ඤාණධාතු, ජිව්හාධාතු රසධාතු ජිව්හාවිඤ්ඤාණධාතු, කායධාතු ඵොට්ඨබ්බධාතු කායවිඤ්ඤාණධාතු, මනොධාතු ධම්මධාතු මනොවිඤ්ඤාණධාතු. ඉමා වුච්චන්ති අට්ඨාරසධාතුයො.
1025. තත්ථ කතමානි චත්තාරි සච්චානි: දුක්ඛසච්චං සමුදයසච්චං නිරොධසච්චං මග්ගසච්චං. ඉමානි වුච්චන්ති චත්තාරි සච්චානි.
1026. තත්ථ කතමානි බාවීසතින්ද්රියානි: චක්ඛුන්ද්රියං සොතින්ද්රියං ඝානින්ද්රියං ජිව්හින්ද්රියං කායින්ද්රියං මනින්ද්රියං ඉත්ථින්ද්රියං පුරිසින්ද්රියං ජීවිතින්ද්රියං සුඛින්ද්රියං දුක්ඛින්ද්රියං සොමනස්සින්ද්රියං උපෙක්ඛින්ද්රියං සද්ධින්ද්රියං විරියින්ද්රියං සතින්ද්රියං සමාධින්ද්රියං පඤ්ඤින්ද්රියං අනඤ්ඤාතඤ්ඤස්සාමීතින්ද්රියං අඤ්ඤින්ද්රියං අඤ්ඤාතාවින්ද්රියං. ඉමානි වුච්චන්ති බාවීසතින්ද්රියානි.
1027. තත්ථ කතමෙ නව හෙතූ: තයො කුසලහෙතූ, තයො අකුසලහෙතූ, තයො අව්යාකතහෙතූ. තත්ථ කතමෙ තයො කුසලහෙතූ: අලොභො කුසලහෙතූ, අදොසො කුසලහෙතූ, අමොහො කුසලහෙතූ, ඉමෙ තයො කුසලහෙතූ. තත්ථ කතමෙ තයො අකුසලහෙතූ, ලොභො අකුසලහෙතූ, දොසො අකුසලහෙතූ, මොහො අකුසලහෙතූ, ඉමෙ තයො අකුසලහෙතූ. තත්ථ කතමෙ තයො අව්යාකතහෙතූ: කුසලානං වා ධම්මානං විපාකතො කිරියාව්යාකතෙසු වා ධම්මෙසු අලොභො අදොසො අමොහො, ඉමෙ තයො අව්යාකතහෙතූ. ඉමෙ වුච්චන්ති නව හෙතූ.
1028. තත්ථ කතමෙ චත්තාරො ආහාරා: කබළිඞ්කාරො ආහාරො ඵස්සාහාරො මනොසඤ්චෙතනාහාරො විඤ්ඤාණාහාරො. ඉමෙ වුච්චන්නි චත්තාරො ආහාරා.
1029. තත්ථ කතමෙ සත්ත ඵස්සා: චක්ඛුසම්ඵස්සො සොතසම්ඵස්සො ඝානසම්ඵස්සො ජිව්හාසම්ඵස්සො කායසම්ඵස්සො මනොධාතුසම්ඵස්සො මනොවිඤ්ඤාණධාතුසම්ඵස්සො. ඉමෙ වුච්චන්ති සත්ත සම්පස්සා.
1030. තත්ථ කතමා සත්ත වෙදනා: චක්ඛුසම්ඵස්සජා වෙදනා සොතසම්ඵස්සජා වෙදනා ඝානසම්ඵස්සජා වෙදනා ජිව්හාසම්ඵස්සජා වෙදනා කායසම්ඵස්සජා වෙදනා මනොධාතුසම්ඵස්සජා වෙදනා මනොවිඤ්ඤාණධාතුසම්ඵස්සජා වෙදනා ඉමා වුච්චන්ති සත්ත වෙදනා.
1031. තත්ථ කතමා සත්ත සඤ්ඤා: චක්ඛුසම්ඵස්සජා සඤ්ඤා සොතසම්ඵස්සජා සඤ්ඤා ඝානසම්ඵස්සජා සඤ්ඤා ජිව්හාසම්ඵස්සජා සඤ්ඤා කායසම්ඵස්සජා සඤ්ඤා මනොධාතුසම්ඵස්සජා සඤ්ඤා මනොවිඤ්ඤාණධාතුසම්ඵස්සජා සඤ්ඤා. ඉමා වුච්චන්ති සත්තසඤ්ඤා.
1032. තත්ථ කතමා සත්ත චෙතනා: චක්ඛුසම්ඵස්සජා චෙතනා සොතසම්ඵස්සජා චෙතනා ඝානසම්ඵස්සජා චෙතනා ජිව්හාසම්ඵස්සජා චෙතනා කායසම්ඵස්සජා චෙතනා මනොධාතුසම්ඵස්සජා චෙතනා මනොවිඤ්ඤාණධාතුසම්ඵස්සජා චෙතනා. ඉමා වුච්චන්ති සත්ත චෙතනා.
1033. තත්ථ කතමානි සත්තචිත්තානි: චක්ඛුවිඤ්ඤාණං සොතවිඤ්ඤාණං ඝානවිඤ්ඤාණං ජිව්හාවිඤ්ඤාණං කායවිඤ්ඤාණං මනොධාතු මනොවිඤ්ඤාණධාතු. ඉමානි වුච්චන්ති සත්ත චිත්තානි.
2.
1034. කාමධාතුයා කති ඛන්ධා: කති ආයතනානි: කති ධාතුයො: කති සච්චානි: කති ඉන්ද්රියානි: කති හෙතූ: කති ආහාරා: කති ඵස්සා: කති වෙදනා: කති සඤ්ඤා: කති චෙතනා: කති චිත්තානි:
කාමධාතුයා පඤ්චක්ඛන්ධා, ද්වාදසායතනානි, අට්ඨාරසධාතුයො, තීණි සච්චානි, බාවීසතින්ද්රියානි, නව හෙතූ, චත්තාරො ආහාරා, සත්ත ඵස්සා, සත්ත වෙදනා, සත්ත සඤ්ඤා, සත්ත චෙතනා, සත්ත චිත්තානි.
තත්ථ කතමෙ කාමධාතුයා පඤ්චක්ඛන්ධා, රූපක්ඛන්ධො වෙදනාක්ඛන්ධො සඤ්ඤාක්ඛන්ධො සඞ්ඛාරක්ඛන්ධො විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො. ඉමෙ වුච්චන්ති කාමධාතුයා පඤ්චක්ඛන්ධා.
තත්ථ කතමානි කාමධාතුයා ද්වාදසායතනානි: චක්ඛායතනං රූපායතනං සොතායතනං සද්දායතනං ඝානායතනං ගන්ධායතනං ජිව්හායතනං රසායතනං කායායතනං ඵොට්ඨබ්බායතනං මනායතනං ධම්මායතනං. ඉමානි වුච්චන්ති කාමධාතුයා ද්වාදසායතනානි.
තත්ථ කතමා කාමධාතුයා අට්ඨාරසධාතුයො: චක්ඛුධාතු රූපධාතු චක්ඛුවිඤ්ඤාණධාතු, සොතධාතු සද්දධාතු සොතවිඤ්ඤාණධාතු, ඝානධාතු ගන්ධධාතු ඝානවිඤ්ඤාණධාතු, ජිව්හාධාතු රසධාතු ජිව්හාවිඤ්ඤාණධාතු, කායධාතු ඵොට්ඨබ්බධාතු කායවිඤ්ඤාණධාතු, මනොධාතු ධම්මධාතු මනොවිඤ්ඤාණධාතු. ඉමා වුච්චන්ති කාමධාතුයා අට්ඨාරස ධාතුයො.