දසපලිබොධවණ්ණනා
කථං භාවෙතබ්බොති එත්ථ පන යො තාව අයං ලොකියලොකුත්තරවසෙන දුවිධොතිආදීසු අරියමග්ගසම්පයුත්තො සමාධි වුත්තො, තස්ස භාවනානයො පඤ්ඤාභාවනානයෙනෙව සඞ්ගහිතො. පඤ්ඤාය හි භාවිතාය සො භාවිතො හොති. තස්මා තං සන්ධාය එවං භාවෙතබ්බොති න කිඤ්චි විසුං වදාම.
යො පනායං ලොකියො, සො වුත්තනයෙන සීලානි විසොධෙත්වා සුපරිසුද්ධෙ සීලෙ පතිට්ඨිතෙන ය්වාස්ස දසසු පලිබොධෙසු පලිබොධො අත්ථි, තං උපච්ඡින්දිත්වා කම්මට්ඨානදායකං කල්යාණමිත්තං උපසඞ්කමිත්වා අත්තනො චරියානුකූලං චත්තාලීසාය කම්මට්ඨානෙසු අඤ්ඤතරං කම්මට්ඨානං ගහෙත්වා සමාධිභාවනාය අනනුරූපං විහාරං පහාය අනුරූපෙ විහාරෙ විහරන්තෙන ඛුද්දකපලිබොධුපච්ඡෙදං කත්වා සබ්බං භාවනාවිධානං අපරිහාපෙන්තෙන භාවෙතබ්බොති අයමෙත්ථ සඞ්ඛෙපො.
අයං පන විත්ථාරො, යං තාව වුත්තං “ය්වාස්ස දසසු පලිබොධෙසු පලිබොධො අත්ථි, තං උපච්ඡින්දිත්වා”ති, එත්ථ –
ආවාසො ච කුලං ලාභො, ගණො කම්මඤ්ච පඤ්චමං;
අද්ධානං ඤාති ආබාධො, ගන්ථො ඉද්ධීති තෙ දසාති. –
අද්ධානං ඤාති ආබාධො, ගන්ථො ඉද්ධීති තෙ දසාති. –
ඉමෙ දස පලිබොධා නාම. තත්ථ ආවාසොයෙව ආවාසපලිබොධො. එස නයො කුලාදීසු.
තත්ථ ආවාසොති එකොපි ඔවරකො වුච්චති එකම්පි පරිවෙණං සකලොපි සඞ්ඝාරාමො. ස්වායං න සබ්බස්සෙව පලිබොධො හොති. යො පනෙත්ථ නවකම්මාදීසු උස්සුක්කං වා ආපජ්ජති, බහුභණ්ඩසන්නිචයො වා හොති, යෙන කෙනචි වා කාරණෙන අපෙක්ඛවා පටිබද්ධචිත්තො, තස්සෙව පලිබොධො හොති, න ඉතරස්ස.
තත්රිදං වත්ථු – ද්වෙ කිර කුලපුත්තා අනුරාධපුරා නික්ඛමිත්වා අනුපුබ්බෙන ථූපාරාමෙ පබ්බජිංසු. තෙසු එකො ද්වෙ මාතිකා පගුණා කත්වා පඤ්චවස්සිකො හුත්වා පවාරෙත්වා පාචිනඛණ්ඩරාජිං නාම ගතො. එකො තත්ථෙව වසති. පාචිනඛණ්ඩරාජිගතො තත්ථ චිරං වසිත්වා ථෙරො හුත්වා චින්තෙසි “පටිසල්ලානසාරුප්පමිදං ඨානං, හන්ද නං සහායකස්සාපි ආරොචෙමී”ති. තතො නික්ඛමිත්වා අනුපුබ්බෙන ථූපාරාමං පාවිසි. පවිසන්තංයෙව ච නං දිස්වා සමානවස්සිකත්ථෙරො පච්චුග්ගන්ත්වා පත්තචීවරං පටිග්ගහෙත්වා වත්තං අකාසි. ආගන්තුකත්ථෙරො සෙනාසනං පවිසිත්වා චින්තෙසි “ඉදානි මෙ සහායො සප්පිං වා ඵාණිතං වා පානකං වා පෙසෙස්සති. අයඤ්හි ඉමස්මිං නගරෙ චිරනිවාසී”ති. සො රත්තිං අලද්ධා පාතො චින්තෙසි “ඉදානි උපට්ඨාකෙහි ගහිතං යාගුඛජ්ජකං පෙසෙස්සතී”ති. තම්පි අදිස්වා “පහිණන්තා නත්ථි, පවිට්ඨස්ස මඤ්ඤෙ දස්සතී”ති පාතොව තෙන සද්ධිං ගාමං පාවිසි. තෙ ද්වෙ එකං වීථිං චරිත්වා උළුඞ්කමත්තං යාගුං ලභිත්වා ආසනසාලායං නිසීදිත්වා පිවිංසු. තතො ආගන්තුකො චින්තෙසි “නිබද්ධයාගු මඤ්ඤෙ නත්ථි, භත්තකාලෙ ඉදානි මනුස්සා පණීතං භත්තං දස්සන්තී”ති, තතො භත්තකාලෙපි පිණ්ඩාය චරිත්වා ලද්ධමෙව භුඤ්ජිත්වා ඉතරො ආහ – “කිං, භන්තෙ, සබ්බකාලං එවං යාපෙථා”ති? ආමාවුසොති. භන්තෙ, පාචිනඛණ්ඩරාජි ඵාසුකා, තත්ථ ගච්ඡාමාති. ථෙරො නගරතො දක්ඛිණද්වාරෙන නික්ඛමන්තො කුම්භකාරගාමමග්ගං පටිපජ්ජි. ඉතරො ආහ – “කිං පන, භන්තෙ, ඉමං මග්ගං පටිපන්නත්ථා”ති? නනු ත්වමාවුසො, පාචිනඛණ්ඩරාජියා වණ්ණං අභාසීති? කිං පන, භන්තෙ, තුම්හාකං එත්තකං කාලං වසිතට්ඨානෙ න කොචි අතිරෙකපරික්ඛාරො අත්ථීති? ආමාවුසො මඤ්චපීඨං සඞ්ඝිකං, තං පටිසාමිතමෙව, අඤ්ඤං කිඤ්චි නත්ථීති. මය්හං පන, භන්තෙ , කත්තරදණ්ඩො තෙලනාළි උපාහනත්ථවිකා ච තත්ථෙවාති. තයාවුසො, එකදිවසං වසිත්වා එත්තකං ඨපිතන්ති? ආම, භන්තෙ. සො පසන්නචිත්තො ථෙරං වන්දිත්වා “තුම්හාදිසානං, භන්තෙ, සබ්බත්ථ අරඤ්ඤවාසොයෙව. ථූපාරාමො චතුන්නං බුද්ධානං ධාතුනිධානට්ඨානං, ලොහපාසාදෙ සප්පායං ධම්මස්සවනං මහාචෙතියදස්සනං ථෙරදස්සනඤ්ච ලබ්භති, බුද්ධකාලො විය පවත්තති. ඉධෙව තුම්හෙ වසථා”ති දුතියදිවසෙ පත්තචීවරං ගහෙත්වා සයමෙව අගමාසීති. ඊදිසස්ස ආවාසො න පලිබොධො හොති.