9. 1. 4. 6.
ආනන්ද සුත්තං
එවං මෙ සුතං එකං: සමයං ආයස්මා ආනන්දො කොසම්බියං විහරති ඝොසිතාරාමෙ. තත්ර ඛො ආයස්මා ආනන්දො භික්ඛු ආමන්තෙසි. ආවුසො භික්ඛවොති. ආවුසොති ඛො තෙ භික්ඛු ආයස්මතො ආනන්දස්ස පච්චස්සොසුං. ආයස්මා ආනන්දො එතදවොච:
අච්ඡරියං ආවුසො, අබ්භුතං ආවුසො; යාවඤ්චිදං තෙන භගවතා ජානතා පස්සතා අරහතා සම්මා සම්බුද්ධෙන සම්බාධො ඔකාසාධිගමො අනුබුද්ධො සත්තානං විසුද්ධියා සොකපරිද්දවානං සමතික්කමාය දුක්ඛදොමනස්සානං අත්ථඞ්ගමාය ඤායස්ස අධිගමාය නිබ්බානස්ස සච්ඡිකිරියාය. තදෙව නාම චක්ඛුං භවිස්සති තෙ රූපා තඤ්චායතනං නො පටිසංවෙදිස්සති. තදෙව නාම සොතං භවිස්සති, තෙ සද්දා, තඤ්චායතනං නො පටිසංවෙදිස්සති. තදෙව නාම ඝානං භවිස්සති, තෙ ගන්ධා. තඤ්චායතනං, නො පටිසංවෙදිස්සති. සා ච නාම ජිව්හා භවිස්සති, තෙ රසා. තඤ්චායතනං නො පටිසංවෙදිස්සති, සො ච නාම කායො භවිස්සති තෙ ඵොට්ඨබ්බා තඤ්චායතනං නො පටිසංවෙදිස්සතීති.
එවං වුත්තෙ ආයස්මා උදායී ආයස්මන්තං ආනන්දං එතදවොච: “සඤ්ඤීමෙව නුඛො ආවුසො ආනන්ද තදායතනං නො පටිසංවෙදෙති උදාහු අසඤ්ඤී”ති? සඤ්ඤීමෙව ඛො ආවුසො තදායතනං නො පටිසංවෙදෙති. නො අසඤ්ඤීති.
කිං සඤ්ඤී පනාවුසො තදායතනං නො පටිසංවෙදෙතීති?
ඉධාවුසො භික්ඛු සබ්බසො රූපසඤ්ඤානං සමතික්කමා පටිඝසඤ්ඤානං අත්ථඞ්ගමා නානත්තසඤ්ඤානං අමනසිකාරා ‘අනන්තො ආකාසො’ති ආකාසානඤ්චායතනං උපසම්පජ්ජ විහරති. එවං සඤ්ඤීපි ඛො ආවුසො තදායතනං නො පටිසංවෙදෙති.
පුන චපරං ආවුසො භික්ඛු සබ්බසො ආකාසානඤ්චායතනං සමතික්කම්ම ‘අනන්තං විඤ්ඤාණන්ති විඤ්ඤාණඤ්චායතනං උපසම්පජ්ජ විහරති. එවං සඤ්ඤීපි ඛො ආවුසො තදායතනං නො පටිසංවෙදෙති.
පුන චපරං ආවුසො, භික්ඛු සබ්බසො විඤ්ඤාණඤ්චායතනං සමතික්කම්ම නත්ථි කිඤ්චී’ති ආකිඤ්චඤ්ඤායතනං උපසම්පජ්ජ විහරති. එවං සඤ්ඤීපි ඛො ආවුසො තදායතනං නො පටිසංවෙදෙතීති.
එකමිදාහං ආවුසො, සමයං සාකෙතෙ විහරාමි අඤ්ජනවනෙ මිගදායෙ. අථ ඛො ආවුසො, ජටිලගාහියා භික්ඛුනී යෙනාහං තෙනුපසඞ්කමි. උපසඞ්කමිත්වා මං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං අට්ඨාසි. එකමන්තං ඨිතා ඛො ආවුසො, ජටිලභාගියා භික්ඛුනී මං එතදවොච: “යායං භන්තෙ ආනන්ද සමාධි නචාභිනතො න චාපනතො න ච සසඞ්ඛාර නිග්ගය්හ වාරිතවතෙ” විමුත්තත්තා ඨිතො, ඨිතත්තා සන්තුසිතො සන්තුසිතත්තා නො පරිතස්සති. අයං භන්තෙ ආනන්ද සමාධි කිංඵලො වුත්තො භගවතාති?
එවං වුත්තෙ අහං ආවුසො ජටිලගාහියං භික්ඛුනිං එතදවොචං: යායං භගිනි සමාධි න චාභිනතො න චාපනතො, න සසඞ්ඛාරනිග්ගය්හ වාරිතවතො, විමුත්තත්තා ඨිතො, ඨිතත්තා සන්තුසිතො, සන්තුසිතත්තා නො පරිතස්සති. අයං භගිනි සමාධි අඤ්ඤාඵලො වුත්තො භගවතාති. එවං සඤ්ඤීපි ඛො ආවුසො තදායතනං නො පටිසංවෙදෙති.
9. 1. 4. 7.
ලොකායතික බ්රාහ්මණ සුත්තං
[සාවත්ථිනිදානං]
අථ ඛො ද්වෙ ලොකායතිකා බ්රාහ්මණා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමිංසු. උපසඞ්කමිත්වා භගවතා සද්ධිං සම්මොදිංසු. සම්මොදනීයං කථං සාරාණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං නිසීදිංසු. එකමන්තං නිසින්නා ඛො තෙ බ්රාහ්මණා භගවන්තං එතදවොචුං:
පූරණො භො ගොතම කස්සපො සබ්බඤ්ඤූ සබ්බදස්සාවී අපරිසෙසඤාණදස්සනං පටිජානාති “චරතො ච මෙ තිට්ඨිතො ච සුත්තස්ස ච ජාගරස්ස ච සතතං සමිතං ඤාණදස්සනං පච්චුපට්ඨිතන්ති”. සො එවමාහ: “අහං අනන්තෙන ඤාණෙන අන්තවන්තං ලොකං ජානං පස්සං විහරාමී” ති.