දසකමාතිකා “දස තථාගතස්ස තථාගතබලානී”තිආදිනා එකෙනෙව දසකෙන නික්ඛිත්තා. තත්ථ දසාති ගණනපරිච්ඡෙදො. තථාගතස්සාති යථා විපස්සීආදයො පුබ්බකා ඉසයො ආගතා තථා ආගතස්ස; යථා ච තෙ ගතා තථා ගතස්ස. තථාගතබලානීති අඤ්ඤෙහි අසාධාරණානි තථාගතස්සෙව බලානි; යථා වා පුබ්බබුද්ධානං බලානි පුඤ්ඤුස්සයසම්පත්තියා ආගතානි තථා ආගතබලානීතිපි අත්ථො. තත්ථ දුවිධං තථාගතස්ස බලං – කායබලඤ්ච ඤාණබලඤ්ච. තෙසු කායබලං හත්ථිකුලානුසාරෙනෙව වෙදිතබ්බං. වුත්තඤ්හෙතං පොරාණෙහි –

ඉමානි හි දස හත්ථිකුලානි.

තත්ථ ‘කාළාවක’න්ති පකතිහත්ථිකුලං දට්ඨබ්බං. යං දසන්නං පුරිසානං කායබලං තං එකස්ස කාළාවකහත්ථිනො. යං දසන්නං කාළාවකානං බලං තං එකස්ස ගඞ්ගෙයස්ස. යං දසන්නං ගඞ්ගෙය්යානං තං එකස්ස පණ්ඩරස්ස. යං දසන්නං පණ්ඩරානං තං එකස්ස තම්බස්ස. යං දසන්නං තම්බානං තං එකස්ස පිඞ්ගලස්ස. යං දසන්නං පිඞ්ගලානං තං එකස්ස ගන්ධහත්ථිනො. යං දසන්නං ගන්ධහත්ථීනං තං එකස්ස මඞ්ගලස්ස. යං දසන්නං මඞ්ගලානං තං එකස්ස හෙමවතස්ස. යං දසන්නං හෙමවතානං තං එකස්ස උපොසථස්ස. යං දසන්නං උපොසථානං තං එකස්ස ඡද්දන්තස්ස. යං දසන්නං ඡද්දන්තානං තං එකස්ස තථාගතස්ස. නාරායනසඞ්ඛාතබලන්තිපි ඉදමෙව වුච්චති. තදෙතං පකතිහත්ථීනං ගණනාය හත්ථිකොටිසහස්සානං, පුරිසගණනාය දසන්නං පුරිසකොටිසහස්සානං බලං හොති. ඉදං තාව තථාගතස්ස කායබලං.

ඤාණබලං පන ඉධ තාව පාළියං ආගතමෙව දසබලඤාණං. මහාසීහනාදෙ (ම· නි· 1.146 ආදයො) දසබලඤාණං, චතුවෙසාරජ්ජඤාණං, අට්ඨසු පරිසාසු අකම්පනඤාණං, චතුයොනිපරිච්ඡෙදකඤාණං, පඤ්චගතිපරිච්ඡෙදකඤාණං, සංයුත්තකෙ (සං· නි· 2.33-34) ආගතානි තෙසත්තති ඤාණානි, සත්තසත්තති ඤාණානීති එවං අඤ්ඤානිපි අනෙකානි ඤාණසහස්සානි – එතං ඤාණබලං නාම. ඉධාපි ඤාණබලමෙව අධිප්පෙතං ඤාණඤ්හි අකම්පියට්ඨෙන උපත්ථම්භකට්ඨෙන ච බලන්ති වුත්තං.

යෙහි බලෙහි සමන්නාගතොති යෙහි දසහි ඤාණබලෙහි උපෙතො සමුපෙතො. ආසභං ඨානන්ති සෙට්ඨට්ඨානං උත්තමට්ඨානං; ආසභා වා පුබ්බබුද්ධා, තෙසං ඨානන්ති අත්ථො. අපි ච ගවසතජෙට්ඨකො උසභො, ගවසහස්සජෙට්ඨකො වසභො; වජසතජෙට්ඨකො වා උසභො, වජසහස්සජෙට්ඨකො වසභො; සබ්බගවසෙට්ඨො සබ්බපරිස්සයසහො සෙතො පාසාදිකො මහාභාරවහො අසනිසතසද්දෙහිපි අකම්පනීයො නිසභො. සො ඉධ උසභොති අධිප්පෙතො. ඉදම්පි හි තස්ස පරියායවචනං. උසභස්ස ඉදන්ති ආසභං. ඨානන්ති චතූහි පාදෙහි පථවිං උප්පීළෙත්වා අචලට්ඨානං. ඉදං පන ආසභං වියාති ආසභං. යථෙව හි නිසභසඞ්ඛාතො උසභො උසභබලෙන සමන්නාගතො චතූහි පාදෙහි පථවිං උප්පීළෙත්වා අචලට්ඨානෙන තිට්ඨති, එවං තථාගතොපි දසහි තථාගතබලෙහි සමන්නාගතො චතූහි වෙසාරජ්ජපාදෙහි අට්ඨපරිසපථවිං උප්පීළෙත්වා සදෙවකෙ ලොකෙ කෙනචි පච්චත්ථිකෙන පච්චාමිත්තෙන අකම්පියො අචලට්ඨානෙන තිට්ඨති. එවං තිට්ඨමානො ච තං ආසභං ඨානං පටිජානාති, උපගච්ඡති, න පච්චක්ඛාති, අත්තනි ආරොපෙති. තෙන වුත්තං “ආසභං ඨානං පටිජානාතී”ති.